Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / මජ්‌ඣිමනිකාය (ටීකා) • Majjhimanikāya (ṭīkā)

    4. චූළදුක්‌ඛක්‌ඛන්‌ධසුත්‌තවණ්‌ණනා

    4. Cūḷadukkhakkhandhasuttavaṇṇanā

    175. සක්‌කෙසූති එත්‌ථ යං වත්‌තබ්‌බං, තං සතිපට්‌ඨානසුත්‌තවණ්‌ණනායං වුත්‌තනයෙනෙව වෙදිතබ්‌බන්‌ති තං එකදෙසෙන දස්‌සෙන්‌තො ‘‘සො හී’’ති ආහ. තත්‌ථ යෙන රාජකුමාරා සක්‍යා නාම ජාතා, යතො තෙසං නිවාසට්‌ඨානතාය ජනපදො තථා වුච්‌චති, තං වත්‌තබ්‌බන්‌ති ආහ ‘‘සක්‍යානං පන උප්‌පත්‌ති අම්‌බට්‌ඨසුත්‌තෙ ආගතාවා’’ති. කපිලවත්‌ථූති වුත්‌තං පුරිමසඤ්‌ඤාවසෙන.

    175.Sakkesūti ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ satipaṭṭhānasuttavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbanti taṃ ekadesena dassento ‘‘so hī’’ti āha. Tattha yena rājakumārā sakyā nāma jātā, yato tesaṃ nivāsaṭṭhānatāya janapado tathā vuccati, taṃ vattabbanti āha ‘‘sakyānaṃ pana uppatti ambaṭṭhasutte āgatāvā’’ti. Kapilavatthūti vuttaṃ purimasaññāvasena.

    නානප්‌පකාරකන්‌ති ‘‘ලොභධම්‌මා’’ති බහුවචනස්‌ස නිමිත්‌තං වදති. ලොභො හි තෙන තෙන අවත්‌ථාවිසෙසෙන පවත්‌තිආකාරභෙදෙන ‘‘ඡන්‌දො රාගොතණ්‌හා ආසත්‌ති අපෙක්‌ඛා’’තිආදිනා අනෙකප්‌පභෙදො, ලුබ්‌භනලක්‌ඛණෙන පන ‘‘ලොභො’’ත්‌වෙව වුච්‌චති. තෙනාහ ‘‘නානප්‌පකාරකං ලොභංයෙවා’’ති. තථා ‘‘දොසො පටිඝො කොධො උපනාහො විරොධො’’තිආදිනා, ‘‘මුය්‌හනං අසමපෙක්‌ඛනං අපච්‌චවෙක්‌ඛණා දුම්‌මෙජ්‌ඣං බාල්‍ය’’න්‌තිආදිනා (ධ. ස. 390) ච දොසමොහානං නානප්‌පකාරතං සන්‌ධායාහ ‘‘ඉතරෙසුපි ද්‌වීසු එසෙව නයො’’ති. පරියාදියිත්‌වාති පරිතො සබ්‌බසො ආදාය. ගහෙත්‌වාති අයමෙත්‌ථ අත්‌ථොති ආහ ‘‘ගහණෙ ආගත’’න්‌ති. පරියාදියතීති පරික්‌ඛීණොති. දී-සද්‌දඤ්‌හි සද්‌දවිදූ ඛයත්‌ථං වදන්‌ති.

    Nānappakārakanti ‘‘lobhadhammā’’ti bahuvacanassa nimittaṃ vadati. Lobho hi tena tena avatthāvisesena pavattiākārabhedena ‘‘chando rāgotaṇhā āsatti apekkhā’’tiādinā anekappabhedo, lubbhanalakkhaṇena pana ‘‘lobho’’tveva vuccati. Tenāha ‘‘nānappakārakaṃ lobhaṃyevā’’ti. Tathā ‘‘doso paṭigho kodho upanāho virodho’’tiādinā, ‘‘muyhanaṃ asamapekkhanaṃ apaccavekkhaṇā dummejjhaṃ bālya’’ntiādinā (dha. sa. 390) ca dosamohānaṃ nānappakārataṃ sandhāyāha ‘‘itaresupi dvīsu eseva nayo’’ti. Pariyādiyitvāti parito sabbaso ādāya. Gahetvāti ayamettha atthoti āha ‘‘gahaṇe āgata’’nti. Pariyādiyatīti parikkhīṇoti. Dī-saddañhi saddavidū khayatthaṃ vadanti.

    එකදාති ආමෙඩිතලොපෙන නිද්‌දෙසොති ආහ ‘‘එකෙකස්‌මිං කාලෙ’’ති. ලොභදොසමොහාති පඨමමග්‌ගෙන පහීනාවසෙසා ලොභදොසමොහා. නිරවසෙසා පහීයන්‌ති, අඤ්‌ඤථා දුතියමග්‌ගෙන කිං කතං සියාති අධිප්‌පායො. සමුදාචාරප්‌පත්‌තං පන දිස්‌වා ‘‘අප්‌පහීනං මෙ අත්‌ථී’’තිපි ජානාති. එවං කථං නිරවසෙසප්‌පහානසඤ්‌ඤාති ආහ ‘‘අප්‌පහීනකං…පෙ.… සඤ්‌ඤී හොතී’’ති. එවං පඨමමග්‌ගෙනෙව සමුච්‌ඡින්‌නසංසයස්‌ස ‘‘කො සු නාම මෙ ධම්‌මො අජ්‌ඣත්‌තං අප්‌පහීනොති එවං සන්‌ධෙහො කථං උප්‌පජ්‌ජතී’’ති වත්‌වා ‘‘පණ්‌ණත්‌තියා අකොවිදත්‌තා’’ති කාරණමාහ. විනයකුක්‌කුච්‌චං විය හි පණ්‌ණත්‌තියං අකුසලතාය අරියානම්‌පි කත්‌ථචි විමතිමත්‌තං උප්‌පජ්‌ජති යථා තං සබ්‌බසො අප්‌පහීනසම්‌මොහානන්‌ති. අත්‌තනො අවිසයෙ අනභිජානනං පණ්‌ණත්‌තිකොසල්‌ලෙන කිමෙත්‌ථ පයොජනං, පච්‌චවෙක්‌ඛණාමත්‌තෙන අයමත්‌ථො සිජ්‌ඣතීති දස්‌සෙන්‌තො ‘‘කිං තස්‌ස පච්‌චවෙක්‌ඛණා නත්‌ථී’’ති ආහ. ඉතරො ‘‘නත්‌ථී’’ති න සක්‌කා වත්‌තුන්‌ති කත්‌වා ‘‘අත්‌ථී’’ති වත්‌වා තත්‌ථ ලබ්‌භමානවිභාගං දස්‌සෙන්‌තො ‘‘සා පනා’’තිආදිමාහ. තත්‌ථ සාති පච්‌චවෙක්‌ඛණා. සබ්‌බෙසන්‌ති සබ්‌බෙසං අරියානං. යථා පරිපුණ්‌ණා න හොති, න එවං සබ්‌බසො න හොතීති ආහ ‘‘ඉමාසු පනා’’තිආදි.

    Ekadāti āmeḍitalopena niddesoti āha ‘‘ekekasmiṃ kāle’’ti. Lobhadosamohāti paṭhamamaggena pahīnāvasesā lobhadosamohā. Niravasesā pahīyanti, aññathā dutiyamaggena kiṃ kataṃ siyāti adhippāyo. Samudācārappattaṃ pana disvā ‘‘appahīnaṃ me atthī’’tipi jānāti. Evaṃ kathaṃ niravasesappahānasaññāti āha ‘‘appahīnakaṃ…pe… saññī hotī’’ti. Evaṃ paṭhamamaggeneva samucchinnasaṃsayassa ‘‘ko su nāma me dhammo ajjhattaṃ appahīnoti evaṃ sandheho kathaṃ uppajjatī’’ti vatvā ‘‘paṇṇattiyā akovidattā’’ti kāraṇamāha. Vinayakukkuccaṃ viya hi paṇṇattiyaṃ akusalatāya ariyānampi katthaci vimatimattaṃ uppajjati yathā taṃ sabbaso appahīnasammohānanti. Attano avisaye anabhijānanaṃ paṇṇattikosallena kimettha payojanaṃ, paccavekkhaṇāmattena ayamattho sijjhatīti dassento ‘‘kiṃ tassa paccavekkhaṇā natthī’’ti āha. Itaro ‘‘natthī’’ti na sakkā vattunti katvā ‘‘atthī’’ti vatvā tattha labbhamānavibhāgaṃ dassento ‘‘sā panā’’tiādimāha. Tattha ti paccavekkhaṇā. Sabbesanti sabbesaṃ ariyānaṃ. Yathā paripuṇṇā na hoti, na evaṃ sabbaso na hotīti āha ‘‘imāsu panā’’tiādi.

    176. අජ්‌ඣත්‌තන්‌ති නියකජ්‌ඣත්‌තං අධිප්‌පෙතන්‌ති ආහ ‘‘තව සන්‌තානෙ’’ති. අප්‌පහීනොති අනවසෙසතො අප්‌පහීනො. දුවිධෙති වත්‌ථුකාමකිලෙසකාමෙ. කිලෙසකාමොපි හි යදග්‌ගෙන අස්‌සාදීයති, තදග්‌ගෙන පරිභුඤ්‌ජීයති.

    176.Ajjhattanti niyakajjhattaṃ adhippetanti āha ‘‘tava santāne’’ti. Appahīnoti anavasesato appahīno. Duvidheti vatthukāmakilesakāme. Kilesakāmopi hi yadaggena assādīyati, tadaggena paribhuñjīyati.

    177. අස්‌සාදීයතීති අස්‌සාදො, සුඛං. අප්‌පො අප්‌පමත්‌තකො අස්‌සාදො එතෙසූති අප්‌පස්‌සාදා. තෙනාහ ‘‘පරිත්‌තසුඛා’’ති. පරියෙසනදුක්‌ඛාදිහෙතුකං දිට්‌ඨධම්‌මිකං තත්‌ථ දුච්‌චරිතචරණෙන සම්‌පරායිකඤ්‌ච දුක්‌ඛමෙත්‌ථ කාමෙසු බහුකන්‌ති බහුදුක්‌ඛා. බහුපායාසාති බහුපරික්‌කිලෙසා. තෙ පන පරික්‌කිලෙසා වක්‌ඛමානනයෙන බහූයෙවෙත්‌ථ දිට්‌ඨධම්‌මිකාපීති ආහ ‘‘දිට්‌ඨධම්‌මික…පෙ.… බහූ’’ති. තෙ ච පරික්‌කිලෙසා යස්‌මා තංසමඞ්‌ගිනො හිතපටිපත්‌තියා අන්‌තරායකරා ඉධ චෙව පරලොකෙ ච ආදීනවකාරණඤ්‌ච පවත්‌තන්‌ති, තස්‌මා වුත්‌තං ‘‘දිට්‌ඨධම්‌මික…පෙ.… බහූ’’ති. එවං චෙපීති එවං ‘‘අප්‌පස්‌සාදා කාමා’’තිආදිනා ආකාරෙන. නයෙනාති ධම්‌මෙන. කාරණෙනාති යුත්‌තියා. සුට්‌ඨු දිට්‌ඨං හොතීති සම්‌බන්‌ධො. විපස්‌සනාපඤ්‌ඤායාති අරියමග්‌ගපඤ්‌ඤාය. සා චත්‌තාරිපි සච්‌චානි විසෙසතො පස්‌සතීති විපස්‌සනාති අධිප්‌පෙතා. තෙනාහ ‘‘හෙට්‌ඨාමග්‌ගද්‌වයඤාණෙනාති අත්‌ථො’’ති. පීතිසුඛන්‌ති පීතිසුඛවන්‌තං ඣානද්‌වයං. ද්‌වෙ මග්‌ගෙති හෙට්‌ඨාමග්‌ගෙ. ආවට්‌ටනසීලො ආභුජනසීලො න හොතීති අනාවට්‌ටී නෙව හොති සබ්‌බසො අප්‌පහීනකාමරාගඡන්‌දො. තෙනාහ ‘‘කස්‌මා’’තිආදි. ඔරොධනාටකා පජහනපඤ්‌ඤාති ආදීනවානුපස්‌සනාඤාණමාහ.

    177. Assādīyatīti assādo, sukhaṃ. Appo appamattako assādo etesūti appassādā. Tenāha ‘‘parittasukhā’’ti. Pariyesanadukkhādihetukaṃ diṭṭhadhammikaṃ tattha duccaritacaraṇena samparāyikañca dukkhamettha kāmesu bahukanti bahudukkhā. Bahupāyāsāti bahuparikkilesā. Te pana parikkilesā vakkhamānanayena bahūyevettha diṭṭhadhammikāpīti āha ‘‘diṭṭhadhammika…pe… bahū’’ti. Te ca parikkilesā yasmā taṃsamaṅgino hitapaṭipattiyā antarāyakarā idha ceva paraloke ca ādīnavakāraṇañca pavattanti, tasmā vuttaṃ ‘‘diṭṭhadhammika…pe… bahū’’ti. Evaṃ cepīti evaṃ ‘‘appassādā kāmā’’tiādinā ākārena. Nayenāti dhammena. Kāraṇenāti yuttiyā. Suṭṭhu diṭṭhaṃ hotīti sambandho. Vipassanāpaññāyāti ariyamaggapaññāya. Sā cattāripi saccāni visesato passatīti vipassanāti adhippetā. Tenāha ‘‘heṭṭhāmaggadvayañāṇenāti attho’’ti. Pītisukhanti pītisukhavantaṃ jhānadvayaṃ. Dve maggeti heṭṭhāmagge. Āvaṭṭanasīlo ābhujanasīlo na hotīti anāvaṭṭī neva hoti sabbaso appahīnakāmarāgachando. Tenāha ‘‘kasmā’’tiādi. Orodhanāṭakā pajahanapaññāti ādīnavānupassanāñāṇamāha.

    179. අස්‌සාදොපි කථිතො, ‘‘අප්‌පස්‌සාදා’’ති හි ඉමිනා යාවතකො කාමෙසු අස්‌සාදො, තං සබ්‌බං අනවසෙසතො පරිග්‌ගහෙත්‌වා චස්‌ස පරිත්‌තභාවො දස්‌සිතොති ආදීනවොපි කථිතො සඞ්‌ඛෙපෙනෙව සෙසස්‌සආදීනවස්‌ස දස්‌සිතත්‌තා. තං කථෙතුන්‌ති තං නිස්‌සරණං ‘‘එකන්‌තසුඛපටිසංවෙදී’’ති ඉමිනා කථෙතුං. ඉමෙහි අන්‌තෙහීති ‘‘පඤ්‌චිමෙ, මහානාම, කාමගුණා’’තිආදිනා කාමගුණදස්‌සනමුඛෙන කාමසුඛල්‌ලිකානුයොගං ‘‘උබ්‌භට්‌ඨකා හොන්‌ති ආසනපටික්‌ඛිත්‌තා’’තිආදිනා අත්‌තකිලමථානුයොගඤ්‌ච දස්‌සෙත්‌වා ඉමෙහි ද්‌වීහි අන්‌තෙහි මුත්‌තං මම සාසනන්‌ති, ඵලසමාපත්‌තිපරියොසානත්‌තා සාසනසම්‌පත්‌තියා ‘‘උපරිඵලසමාපත්‌තිසීසෙන සකලසාසනං දස්‌සෙතු’’න්‌ති ආහ. ගිජ්‌ඣසදිසො කූටොති මජ්‌ඣෙපදලොපීසමාසො යථා ‘‘සාකපත්‌ථිවො’’ති (පාණිනි. 2.1.60). දුතියෙ පනෙත්‌ථ ගිජ්‌ඣවන්‌තතාය ගිජ්‌ඣා කූටෙ එතස්‌සාති ගිජ්‌ඣකූටො. උද්‌ධංයෙව තිට්‌ඨනකා නිසජ්‌ජාය වුට්‌ඨිතකාලතො පට්‌ඨාය එකට්‌ඨානෙනෙව තිට්‌ඨනකා. තෙනාහ ‘‘අනිසින්‌නා’’ති. නිගණ්‌ඨස්‌සාති නාටපුත්‌තස්‌ස. නත්‌ථි එතස්‌ස පරිසෙසන්‌ති අපරිසෙසං. එවං සඞ්‌ඛාභවචනමත්‌තමස්‌සාති ආහ ‘‘අපරිසෙසසඞ්‌ඛාත’’න්‌ති. නිච්‌චට්‌ඨෙන සතත-සද්‌දෙන අභිණ්‌හප්‌පවත්‌ති ජොතිතා සියාති ‘‘සමිත’’න්‌ති වුත්‌තං. තෙන නිරන්‌තරප්‌පවත්‌තිං දස්‌සෙතීති එවං වා එත්‌ථ අත්‌ථො දට්‌ඨබ්‌බො.

    179.Assādopi kathito, ‘‘appassādā’’ti hi iminā yāvatako kāmesu assādo, taṃ sabbaṃ anavasesato pariggahetvā cassa parittabhāvo dassitoti ādīnavopi kathito saṅkhepeneva sesassaādīnavassa dassitattā. Taṃ kathetunti taṃ nissaraṇaṃ ‘‘ekantasukhapaṭisaṃvedī’’ti iminā kathetuṃ. Imehi antehīti ‘‘pañcime, mahānāma, kāmaguṇā’’tiādinā kāmaguṇadassanamukhena kāmasukhallikānuyogaṃ ‘‘ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā’’tiādinā attakilamathānuyogañca dassetvā imehi dvīhi antehi muttaṃ mama sāsananti, phalasamāpattipariyosānattā sāsanasampattiyā ‘‘upariphalasamāpattisīsena sakalasāsanaṃ dassetu’’nti āha. Gijjhasadiso kūṭoti majjhepadalopīsamāso yathā ‘‘sākapatthivo’’ti (pāṇini. 2.1.60). Dutiye panettha gijjhavantatāya gijjhā kūṭe etassāti gijjhakūṭo. Uddhaṃyeva tiṭṭhanakā nisajjāya vuṭṭhitakālato paṭṭhāya ekaṭṭhāneneva tiṭṭhanakā. Tenāha ‘‘anisinnā’’ti. Nigaṇṭhassāti nāṭaputtassa. Natthi etassa parisesanti aparisesaṃ. Evaṃ saṅkhābhavacanamattamassāti āha ‘‘aparisesasaṅkhāta’’nti. Niccaṭṭhena satata-saddena abhiṇhappavatti jotitā siyāti ‘‘samita’’nti vuttaṃ. Tena nirantarappavattiṃ dassetīti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo.

    180. යං කරොති, තං ජානාතීති දුක්‌ඛස්‌ස නිජ්‌ජරණඛෙපනං නාම විඤ්‌ඤූනං කිච්‌චං, විඤ්‌ඤුනා ච පුරිසෙන කතාකතං ජානිතබ්‌බං, තස්‌මා තුම්‌හෙහි පුරාණානං කම්‌මානං බ්‍යන්‌තිභාවං කරොන්‌තෙහි පඨමං තාව එත්‌තකානි පුරාණානි කම්‌මානීති ජානිතබ්‌බානි, තතො ‘‘එත්‌තකං කාලං කතෙන තපසා එත්‌තකානි තානි බ්‍යන්‌තිකතානි, ඉදානි එත්‌තකානි කාතබ්‌බානී’’තිආදිනා අයං විධි පුරිසෙන විය අත්‌තනා කාතබ්‌බකිච්‌චං පරිච්‌ඡින්‌දිතබ්‌බන්‌ති දස්‌සෙති. තෙනාහ ‘‘තුම්‌හෙහිපි තථා ඤාතබ්‌බං සියා’’ති. සුද්‌ධන්‌තන්‌ති සුද්‌ධකොට්‌ඨාසං, ආයතිං අනවස්‌සවසිද්‌ධං කම්‌මක්‌ඛයං, තතො වා දුක්‌ඛක්‌ඛයන්‌ති අත්‌ථො. සුද්‌ධන්‌තං පත්‌තො අත්‌ථීති පුච්‌ඡතීති ඉමිනා අකුසලානං පහානං, කුසලානං භාවනා ච සබ්‌බෙන සබ්‌බං නිගණ්‌ඨසමයෙ නත්‌ථි සබ්‌බසො විසුද්‌ධිභාවනාය අභාවතො, තස්‌මා කුතො දුක්‌ඛක්‌ඛයස්‌ස සම්‌භවොති දස්‌සෙති.

    180.Yaṃ karoti, taṃ jānātīti dukkhassa nijjaraṇakhepanaṃ nāma viññūnaṃ kiccaṃ, viññunā ca purisena katākataṃ jānitabbaṃ, tasmā tumhehi purāṇānaṃ kammānaṃ byantibhāvaṃ karontehi paṭhamaṃ tāva ettakāni purāṇāni kammānīti jānitabbāni, tato ‘‘ettakaṃ kālaṃ katena tapasā ettakāni tāni byantikatāni, idāni ettakāni kātabbānī’’tiādinā ayaṃ vidhi purisena viya attanā kātabbakiccaṃ paricchinditabbanti dasseti. Tenāha ‘‘tumhehipi tathā ñātabbaṃ siyā’’ti. Suddhantanti suddhakoṭṭhāsaṃ, āyatiṃ anavassavasiddhaṃ kammakkhayaṃ, tato vā dukkhakkhayanti attho. Suddhantaṃ patto atthīti pucchatīti iminā akusalānaṃ pahānaṃ, kusalānaṃ bhāvanā ca sabbena sabbaṃ nigaṇṭhasamaye natthi sabbaso visuddhibhāvanāya abhāvato, tasmā kuto dukkhakkhayassa sambhavoti dasseti.

    එවං අජානනභාවෙ සතීති ‘‘අහුවම්‌හෙව මය’’න්‌තිආදිනා වුත්‌තප්‌පකාරස්‌ස අජානනෙ සති, තස්‌මිං තුම්‌හෙහි අඤ්‌ඤායමානෙති අත්‌ථො. ලුද්‌දාති ඝොරා. තෙ පන යස්‌මා කායවාචාහි නිහීනමෙව කරොන්‌ති, තස්‌මා වුත්‌තං ‘‘ලුද්‌දාචාරා’’ති. ලොහිතපාණිත්‌වෙව වුච්‌චති තජ්‌ජාකිරියාචරණතො. මාගවිකකෙවට්‌ටචොරඝාතකාදයො මාගවිකාදයො. කක්‌ඛළකම්‌මාති ඵරුසකම්‌මා. තෙ නිගණ්‌ඨෙසු පබ්‌බජන්‌තීති පුබ්‌බෙ මහාදුක්‌ඛසංවත්‌තනියකම්‌මස්‌ස කතත්‌තා හි තුම්‌හෙ එතරහි ඊදිසං මහාදුක්‌ඛං පච්‌චනුභවථාති දස්‌සෙති.

    Evaṃ ajānanabhāve satīti ‘‘ahuvamheva maya’’ntiādinā vuttappakārassa ajānane sati, tasmiṃ tumhehi aññāyamāneti attho. Luddāti ghorā. Te pana yasmā kāyavācāhi nihīnameva karonti, tasmā vuttaṃ ‘‘luddācārā’’ti. Lohitapāṇitveva vuccati tajjākiriyācaraṇato. Māgavikakevaṭṭacoraghātakādayo māgavikādayo. Kakkhaḷakammāti pharusakammā. Te nigaṇṭhesu pabbajantīti pubbe mahādukkhasaṃvattaniyakammassa katattā hi tumhe etarahi īdisaṃ mahādukkhaṃ paccanubhavathāti dasseti.

    වාදෙති දිට්‌ඨියං, සමයෙති අත්‌ථො. සුඛෙන සුඛන්‌ති එත්‌ථ සුඛෙනාති පටිපත්‌තිසුඛෙන, සුඛාය පටිපත්‌තියාති අත්‌ථො. සුඛන්‌ති විමොක්‌ඛසුඛං, ඉධ ලොකෙ සුඛං අධිගච්‌ඡන්‌තා කසිවණිජ්‌ජාදිදුක්‌ඛපටිපත්‌තියාව අධිගච්‌ඡන්‌ති, එවං මොක්‌ඛසුඛම්‌පීති අධිප්‌පායො. සරීරාවයවසම්‌පත්‌තියාපි බිම්‌බිනො සාරොති බිම්‌බිසාරො. තෙ නිගණ්‌ඨා…පෙ.… සන්‌ධාය වදන්‌ති, න පන භගවතො අච්‌චන්‌තසන්‌තපණීතං නිබ්‌බානසුඛපටිවෙදනං ජානන්‌ති. සහසාති රවා. අප්‌පටිසඞ්‌ඛාති න පටිසඞ්‌ඛාය අවිචාරෙත්‌වා. තෙනාහ ‘‘සාහසං කත්‌වා’’තිආදි.

    Vādeti diṭṭhiyaṃ, samayeti attho. Sukhena sukhanti ettha sukhenāti paṭipattisukhena, sukhāya paṭipattiyāti attho. Sukhanti vimokkhasukhaṃ, idha loke sukhaṃ adhigacchantā kasivaṇijjādidukkhapaṭipattiyāva adhigacchanti, evaṃ mokkhasukhampīti adhippāyo. Sarīrāvayavasampattiyāpi bimbino sāroti bimbisāro. Te nigaṇṭhā…pe… sandhāya vadanti, na pana bhagavato accantasantapaṇītaṃ nibbānasukhapaṭivedanaṃ jānanti. Sahasāti ravā. Appaṭisaṅkhāti na paṭisaṅkhāya avicāretvā. Tenāha ‘‘sāhasaṃ katvā’’tiādi.

    අඤ්‌ඤාහි වෙදනාහි අවොමිස්‌සං එකන්‌තං සුඛං එකන්‌තසුඛං, තස්‌ස පටිසංවෙදී. තෙනාහ ‘‘නිරන්‌තරසුඛපටිසංවෙදී’’ති. කථාපතිට්‌ඨාපනත්‌ථන්‌ති ‘‘එකන්‌තසුඛපටිසංවෙදී’’ති එවං ආරද්‌ධකථාය පතිට්‌ඨාපනත්‌ථං. රාජවාරෙති රාජානං උද්‌දිස්‌ස ආගතදෙසනාවාරෙ. සුඛං පුච්‌ඡිතුං හොතීති ‘‘යදි සත්‌ත රත්‌තින්‌දිවානි නප්‌පහොති, කිං ඡ රත්‌තින්‌දිවානි පහොතී’’තිආදිනා පුච්‌ඡනසුඛං හොති. ‘‘අහං ඛො’’තිආදිනා පවත්‌තො සුද්‌ධවාරො සුද්‌ධනිස්‌සන්‌දස්‌ස ඵලසමාපත්‌තිසුඛස්‌ස වසෙන ආගතත්‌තා. අනච්‌ඡරියං හොති, සත්‌ත රත්‌තින්‌දිවානි පහොන්‌තස්‌ස එකස්‌මිං රත්‌තින්‌දිවෙ කිං වත්‌තබ්‌බන්‌ති. උත්‌තානත්‌ථමෙව වුත්‌තනයත්‌තා සුවිඤ්‌ඤෙය්‍යත්‌තා.

    Aññāhi vedanāhi avomissaṃ ekantaṃ sukhaṃ ekantasukhaṃ, tassa paṭisaṃvedī. Tenāha ‘‘nirantarasukhapaṭisaṃvedī’’ti. Kathāpatiṭṭhāpanatthanti ‘‘ekantasukhapaṭisaṃvedī’’ti evaṃ āraddhakathāya patiṭṭhāpanatthaṃ. Rājavāreti rājānaṃ uddissa āgatadesanāvāre. Sukhaṃ pucchituṃ hotīti ‘‘yadi satta rattindivāni nappahoti, kiṃ cha rattindivāni pahotī’’tiādinā pucchanasukhaṃ hoti. ‘‘Ahaṃ kho’’tiādinā pavatto suddhavāro suddhanissandassa phalasamāpattisukhassa vasena āgatattā. Anacchariyaṃ hoti, satta rattindivāni pahontassa ekasmiṃ rattindive kiṃ vattabbanti. Uttānatthameva vuttanayattā suviññeyyattā.

    චූළදුක්‌ඛක්‌ඛන්‌ධසුත්‌තවණ්‌ණනාය ලීනත්‌ථප්‌පකාසනා සමත්‌තා.

    Cūḷadukkhakkhandhasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.







    Related texts:



    තිපිටක (මූල) • Tipiṭaka (Mūla) / සුත්‌තපිටක • Suttapiṭaka / මජ්‌ඣිමනිකාය • Majjhimanikāya / 4. චූළදුක්‌ඛක්‌ඛන්‌ධසුත්‌තං • 4. Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ

    අට්‌ඨකථා • Aṭṭhakathā / සුත්‌තපිටක (අට්‌ඨකථා) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / මජ්‌ඣිමනිකාය (අට්‌ඨකථා) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / 4. චූළදුක්‌ඛක්‌ඛන්‌ධසුත්‌තවණ්‌ණනා • 4. Cūḷadukkhakkhandhasuttavaṇṇanā


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact