Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ജാതക-അട്ഠകഥാ • Jātaka-aṭṭhakathā

    [൫൬] ൬. കഞ്ചനക്ഖന്ധജാതകവണ്ണനാ

    [56] 6. Kañcanakkhandhajātakavaṇṇanā

    യോ പഹട്ഠേന ചിത്തേനാതി ഇദം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ കഥേസി. ഏകോ കിര സാവത്ഥിവാസീ കുലപുത്തോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ രതനസാസനേ ഉരം ദത്വാ പബ്ബജി. അഥസ്സ ആചരിയുപജ്ഝായാ ‘‘ആവുസോ, ഏകവിധേന സീലം നാമ, ദുവിധേന, തിവിധേന, ചതുബ്ബിധേന, പഞ്ചവിധേന, ഛബ്ബിധേന, സത്തവിധേന, അട്ഠവിധേന, നവവിധേന, ദസവിധേന, ബഹുവിധേന സീലം നാമ. ഇദം ചൂളസീലം നാമ, ഇദം മജ്ഝിമസീലം നാമ, ഇദം മഹാസീലം നാമ. ഇദം പാതിമോക്ഖസംവരസീലം നാമ, ഇദം ഇന്ദ്രിയസംവരസീലം നാമ, ഇദം ആജീവപാരിസുദ്ധിസീലം നാമ, ഇദം പച്ചയപടിസേവനസീലം നാമാ’’തി സീലം ആചിക്ഖന്തി. സോ ചിന്തേസി ‘‘ഇദം സീലം നാമ അതിബഹു, അഹം ഏത്തകം സമാദായ വത്തിതും ന സക്ഖിസ്സാമി, സീലം പൂരേതും അസക്കോന്തസ്സ ച നാമ പബ്ബജ്ജായ കോ അത്ഥോ, അഹം ഗിഹീ ഹുത്വാ ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി ച കരിസ്സാമി, പുത്തദാരഞ്ച പോസേസ്സാമീ’’തി. ഏവഞ്ച പന ചിന്തേത്വാ ‘‘ഭന്തേ, അഹം സീലം രക്ഖിതും ന സക്ഖിസ്സാമി, അസക്കോന്തസ്സ ച നാമ പബ്ബജ്ജായ കോ അത്ഥോ, അഹം ഹീനായാവത്തിസ്സാമി, തുമ്ഹാകം പത്തചീവരം ഗണ്ഹഥാ’’തി ആഹ.

    Yopahaṭṭhena cittenāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Eko kira sāvatthivāsī kulaputto satthu dhammadesanaṃ sutvā ratanasāsane uraṃ datvā pabbaji. Athassa ācariyupajjhāyā ‘‘āvuso, ekavidhena sīlaṃ nāma, duvidhena, tividhena, catubbidhena, pañcavidhena, chabbidhena, sattavidhena, aṭṭhavidhena, navavidhena, dasavidhena, bahuvidhena sīlaṃ nāma. Idaṃ cūḷasīlaṃ nāma, idaṃ majjhimasīlaṃ nāma, idaṃ mahāsīlaṃ nāma. Idaṃ pātimokkhasaṃvarasīlaṃ nāma, idaṃ indriyasaṃvarasīlaṃ nāma, idaṃ ājīvapārisuddhisīlaṃ nāma, idaṃ paccayapaṭisevanasīlaṃ nāmā’’ti sīlaṃ ācikkhanti. So cintesi ‘‘idaṃ sīlaṃ nāma atibahu, ahaṃ ettakaṃ samādāya vattituṃ na sakkhissāmi, sīlaṃ pūretuṃ asakkontassa ca nāma pabbajjāya ko attho, ahaṃ gihī hutvā dānādīni puññāni ca karissāmi, puttadārañca posessāmī’’ti. Evañca pana cintetvā ‘‘bhante, ahaṃ sīlaṃ rakkhituṃ na sakkhissāmi, asakkontassa ca nāma pabbajjāya ko attho, ahaṃ hīnāyāvattissāmi, tumhākaṃ pattacīvaraṃ gaṇhathā’’ti āha.

    അഥ നം ആഹംസു ‘‘ആവുസോ ഏവം സന്തേ ദസബലം വന്ദിത്വാവ യാഹീ’’തി തേ തം ആദായ സത്ഥു സന്തികം ധമ്മസഭം അഗമംസു. സത്ഥാ ദിസ്വാവ ‘‘കിം, ഭിക്ഖവേ, അനത്ഥികം ഭിക്ഖും ആദായ ആഗതത്ഥാ’’തി ആഹ. ഭന്തേ, അയം ഭിക്ഖു ‘‘അഹം സീലം രക്ഖിതും ന സക്ഖിസ്സാമീ’’തി പത്തചീവരം നിയ്യാദേതി, അഥ നം മയം ഗഹേത്വാ ആഗതമ്ഹാതി. ‘‘കസ്മാ പന തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ബഹും സീലം ആചിക്ഖഥ. യത്തകം ഏസ രക്ഖിതും സക്കോതി, തത്തകമേവ രക്ഖിസ്സതി. ഇതോ പട്ഠായ തുമ്ഹേ ഏതം മാ കിഞ്ചി അവചുത്ഥ, അഹമേത്ഥ കത്തബ്ബം ജാനിസ്സാമി, ഏഹി ത്വം ഭിക്ഖു, കിം തേ ബഹുനാ സീലേന, തീണിയേവ സീലാനി രക്ഖിതും സക്ഖിസ്സസീ’’തി? ‘‘രക്ഖിസ്സാമി, ഭന്തേ’’തി. തേന ഹി ത്വം ഇതോ പട്ഠായ കായദ്വാരം വചീദ്വാരം മനോദ്വാരന്തി തീണി ദ്വാരാനി രക്ഖ, മാ കായേന പാപകമ്മം കരി, മാ വാചായ, മാ മനസാ. ‘‘ഗച്ഛ മാ ഹീനായാവത്തി, ഇമാനി തീണിയേവ സീലാനി രക്ഖാ’’തി. ഏത്താവതാ സോ ഭിക്ഖു തുട്ഠമാനസോ ‘‘സാധു, ഭന്തേ, രക്ഖിസ്സാമി ഇമാനി തീണി സീലാനീ’’തി സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ആചരിയുപജ്ഝായേഹി സദ്ധിംയേവ അഗമാസി. സോ താനി തീണി സീലാനി പൂരേന്തോവ അഞ്ഞാസി ‘‘ആചരിയുപജ്ഝായേഹി മയ്ഹം ആചിക്ഖിതം സീലമ്പി ഏത്തകമേവ, തേ പന അത്തനോ അബുദ്ധഭാവേന മം ബുജ്ഝാപേതും നാസക്ഖിംസു, സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ അത്തനോ ബുദ്ധസുബുദ്ധതായ അനുത്തരധമ്മരാജതായ ഏത്തകം സീലം തീസുയേവ ദ്വാരേസു പക്ഖിപിത്വാ മം ഗണ്ഹാപേസി, അവസ്സയോ വത മേ സത്ഥാ ജാതോ’’തി വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ കതിപാഹേനേവ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി.

    Atha naṃ āhaṃsu ‘‘āvuso evaṃ sante dasabalaṃ vanditvāva yāhī’’ti te taṃ ādāya satthu santikaṃ dhammasabhaṃ agamaṃsu. Satthā disvāva ‘‘kiṃ, bhikkhave, anatthikaṃ bhikkhuṃ ādāya āgatatthā’’ti āha. Bhante, ayaṃ bhikkhu ‘‘ahaṃ sīlaṃ rakkhituṃ na sakkhissāmī’’ti pattacīvaraṃ niyyādeti, atha naṃ mayaṃ gahetvā āgatamhāti. ‘‘Kasmā pana tumhe, bhikkhave, imassa bhikkhuno bahuṃ sīlaṃ ācikkhatha. Yattakaṃ esa rakkhituṃ sakkoti, tattakameva rakkhissati. Ito paṭṭhāya tumhe etaṃ mā kiñci avacuttha, ahamettha kattabbaṃ jānissāmi, ehi tvaṃ bhikkhu, kiṃ te bahunā sīlena, tīṇiyeva sīlāni rakkhituṃ sakkhissasī’’ti? ‘‘Rakkhissāmi, bhante’’ti. Tena hi tvaṃ ito paṭṭhāya kāyadvāraṃ vacīdvāraṃ manodvāranti tīṇi dvārāni rakkha, mā kāyena pāpakammaṃ kari, mā vācāya, mā manasā. ‘‘Gaccha mā hīnāyāvatti, imāni tīṇiyeva sīlāni rakkhā’’ti. Ettāvatā so bhikkhu tuṭṭhamānaso ‘‘sādhu, bhante, rakkhissāmi imāni tīṇi sīlānī’’ti satthāraṃ vanditvā ācariyupajjhāyehi saddhiṃyeva agamāsi. So tāni tīṇi sīlāni pūrentova aññāsi ‘‘ācariyupajjhāyehi mayhaṃ ācikkhitaṃ sīlampi ettakameva, te pana attano abuddhabhāvena maṃ bujjhāpetuṃ nāsakkhiṃsu, sammāsambuddho attano buddhasubuddhatāya anuttaradhammarājatāya ettakaṃ sīlaṃ tīsuyeva dvāresu pakkhipitvā maṃ gaṇhāpesi, avassayo vata me satthā jāto’’ti vipassanaṃ vaḍḍhetvā katipāheneva arahatte patiṭṭhāsi.

    തം പവത്തിം ഞത്വാ ധമ്മസഭായം സന്നിപതിതാ ഭിക്ഖൂ ‘‘ആവുസോ, തം കിര ഭിക്ഖും ‘ബഹുസീലാനി രക്ഖിതും ന സക്കോമീ’തി ഹീനായാവത്തന്തം സബ്ബാനി സീലാനി തീഹി കോട്ഠാസേഹി സങ്ഖിപിത്വാ ഗാഹാപേത്വാ സത്ഥാ അരഹത്തം പാപേസി, അഹോ ബുദ്ധാനം ബലം നാമ അച്ഛരിയ’’ന്തി ബുദ്ധഗുണേ കഥേന്താ നിസീദിംസു. അഥ സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘ഭിക്ഖവേ, അതിഗരുകോപി ഭാരോ കോട്ഠാസവസേന ഭാജേത്വാ ദിന്നോ ലഹുകോ വിയ ഹോതി, പുബ്ബേപി പണ്ഡിതാ മഹന്തം കഞ്ചനക്ഖന്ധം ലഭിത്വാ ഉക്ഖിപിതും അസക്കോന്താ വിഭാഗം കത്വാ ഉക്ഖിപിത്വാ അഗമംസൂ’’തി വത്വാ അതീതം ആഹരി.

    Taṃ pavattiṃ ñatvā dhammasabhāyaṃ sannipatitā bhikkhū ‘‘āvuso, taṃ kira bhikkhuṃ ‘bahusīlāni rakkhituṃ na sakkomī’ti hīnāyāvattantaṃ sabbāni sīlāni tīhi koṭṭhāsehi saṅkhipitvā gāhāpetvā satthā arahattaṃ pāpesi, aho buddhānaṃ balaṃ nāma acchariya’’nti buddhaguṇe kathentā nisīdiṃsu. Atha satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘bhikkhave, atigarukopi bhāro koṭṭhāsavasena bhājetvā dinno lahuko viya hoti, pubbepi paṇḍitā mahantaṃ kañcanakkhandhaṃ labhitvā ukkhipituṃ asakkontā vibhāgaṃ katvā ukkhipitvā agamaṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.

    അതീതേ ബാരാണസിയം ബ്രഹ്മദത്തേ രജ്ജം കാരേന്തേ ബോധിസത്തോ ഏകസ്മിം ഗാമകേ കസ്സകോ അഹോസി. സോ ഏകദിവസം അഞ്ഞതരസ്മിം ഛഡ്ഡിതഗാമകേ ഖേത്തേ കസിം കസതി. പുബ്ബേ ച തസ്മിം ഗാമേ ഏകോ വിഭവസമ്പന്നോ സേട്ഠി ഊരുമത്തപരിണാഹം ചതുഹത്ഥായാമം കഞ്ചനക്ഖന്ധം നിദഹിത്വാ കാലമകാസി. തസ്മിം ബോധിസത്തസ്സ നങ്ഗലം ലഗിത്വാ അട്ഠാസി. സോ ‘‘മൂലസന്താനകം ഭവിസ്സതീ’’തി പംസും വിയൂഹന്തോ തം ദിസ്വാ പംസുനാ പടിച്ഛാദേത്വാ ദിവസം കസിത്വാ അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ യുഗനങ്ഗലാദീനി ഏകമന്തേ നിക്ഖിപിത്വാ ‘‘കഞ്ചനക്ഖന്ധം ഗണ്ഹിത്വാ ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി തം ഉക്ഖിപിതും നാസക്ഖി. അസക്കോന്തോ നിസീദിത്വാ ‘‘ഏത്തകം കുച്ഛിഭരണായ ഭവിസ്സതി, ഏത്തകം നിദഹിത്വാ ഠപേസ്സാമി, ഏത്തകേന കമ്മന്തേ പയോജേസ്സാമി, ഏത്തകം ദാനാദിപുഞ്ഞകിരിയായ ഭവിസ്സതീ’’തി ചത്താരോ കോട്ഠാസേ അകാസി. തസ്സേവം വിഭത്തകാലേ സോ കഞ്ചനക്ഖന്ധോ സല്ലഹുകോ വിയ അഹോസി. സോ തം ഉക്ഖിപിത്വാ ഘരം നേത്വാ ചതുധാ വിഭജിത്വാ ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി കത്വാ യഥാകമ്മം ഗതോ.

    Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmake kassako ahosi. So ekadivasaṃ aññatarasmiṃ chaḍḍitagāmake khette kasiṃ kasati. Pubbe ca tasmiṃ gāme eko vibhavasampanno seṭṭhi ūrumattapariṇāhaṃ catuhatthāyāmaṃ kañcanakkhandhaṃ nidahitvā kālamakāsi. Tasmiṃ bodhisattassa naṅgalaṃ lagitvā aṭṭhāsi. So ‘‘mūlasantānakaṃ bhavissatī’’ti paṃsuṃ viyūhanto taṃ disvā paṃsunā paṭicchādetvā divasaṃ kasitvā atthaṅgate sūriye yuganaṅgalādīni ekamante nikkhipitvā ‘‘kañcanakkhandhaṃ gaṇhitvā gacchissāmī’’ti taṃ ukkhipituṃ nāsakkhi. Asakkonto nisīditvā ‘‘ettakaṃ kucchibharaṇāya bhavissati, ettakaṃ nidahitvā ṭhapessāmi, ettakena kammante payojessāmi, ettakaṃ dānādipuññakiriyāya bhavissatī’’ti cattāro koṭṭhāse akāsi. Tassevaṃ vibhattakāle so kañcanakkhandho sallahuko viya ahosi. So taṃ ukkhipitvā gharaṃ netvā catudhā vibhajitvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.

    ഇതി ഭഗവാ ഇമം ധമ്മദേസനം ആഹരിത്വാ അഭിസമ്ബുദ്ധോ ഹുത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

    Iti bhagavā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imaṃ gāthamāha –

    ൫൬.

    56.

    ‘‘യോ പഹട്ഠേന ചിത്തേന, പഹട്ഠമനസോ നരോ;

    ‘‘Yo pahaṭṭhena cittena, pahaṭṭhamanaso naro;

    ഭാവേതി കുസലം ധമ്മം, യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാ;

    Bhāveti kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā;

    പാപുണേ അനുപുബ്ബേന, സബ്ബസംയോജനക്ഖയ’’ന്തി.

    Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti.

    തത്ഥ പഹട്ഠേനാതി വിനീവരണേന. പഹട്ഠമനസോതി തായ ഏവ വിനീവരണതായ പഹട്ഠമാനസോ, സുവണ്ണം വിയ പഹംസിത്വാ സമുജ്ജോതിതസപ്പഭാസചിത്തോ ഹുത്വാതി അത്ഥോ.

    Tattha pahaṭṭhenāti vinīvaraṇena. Pahaṭṭhamanasoti tāya eva vinīvaraṇatāya pahaṭṭhamānaso, suvaṇṇaṃ viya pahaṃsitvā samujjotitasappabhāsacitto hutvāti attho.

    ഏവം സത്ഥാ അരഹത്തകൂടേന ദേസനം നിട്ഠാപേത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ജാതകം സമോധാനേസി – ‘‘തദാ കഞ്ചനക്ഖന്ധലദ്ധപുരിസോ അഹമേവ അഹോസി’’ന്തി.

    Evaṃ satthā arahattakūṭena desanaṃ niṭṭhāpetvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā kañcanakkhandhaladdhapuriso ahameva ahosi’’nti.

    കഞ്ചനക്ഖന്ധജാതകവണ്ണനാ ഛട്ഠാ.

    Kañcanakkhandhajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.







    Related texts:



    തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ജാതകപാളി • Jātakapāḷi / ൫൬. കഞ്ചനക്ഖന്ധജാതകം • 56. Kañcanakkhandhajātakaṃ


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact