Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / സമ്മോഹവിനോദനീ-അട്ഠകഥാ • Sammohavinodanī-aṭṭhakathā |
൧൮. ധമ്മഹദയവിഭങ്ഗോ
18. Dhammahadayavibhaṅgo
൧. സബ്ബസങ്ഗാഹികവാരവണ്ണനാ
1. Sabbasaṅgāhikavāravaṇṇanā
൯൭൮. ഇദാനി തദനന്തരേ ധമ്മഹദയവിഭങ്ഗേ പാളിപരിച്ഛേദോ താവ ഏവം വേദിതബ്ബോ – ഏത്ഥ ഹി ആദിതോവ ഖന്ധാദീനം ദ്വാദസന്നം കോട്ഠാസാനം വസേന സബ്ബസങ്ഗാഹികവാരോ നാമ വുത്തോ. ദുതിയോ തേസംയേവ ധമ്മാനം കാമധാതുആദീസു ഉപ്പത്താനുപ്പത്തിദസ്സനവാരോ നാമ. തതിയോ തത്ഥേവ പരിയാപന്നാപരിയാപന്നദസ്സനവാരോ നാമ. ചതുത്ഥോ തീസു ഭൂമീസു ഉപ്പത്തിക്ഖണേ വിജ്ജമാനാവിജ്ജമാനധമ്മദസ്സനവാരോ നാമ. പഞ്ചമോ തേസം ധമ്മാനം ഭൂമന്തരവസേന ദസ്സനവാരോ നാമ. ഛട്ഠോ ഗതീസു ഉപ്പാദകകമ്മആയുപ്പമാണദസ്സനവാരോ നാമ. സത്തമോ അഭിഞ്ഞേയ്യാദിവാരോ നാമ. അട്ഠമോ സാരമ്മണാനാരമ്മണവാരോ നാമ. നവമോ തേസം ഖന്ധാദിധമ്മാനം ദിട്ഠസുതാദിവസേന സങ്ഗഹേത്വാ ദസ്സനവാരോ നാമ. ദസമോ കുസലത്തികാദിവസേന സങ്ഗഹേത്വാ ദസ്സനവാരോ നാമ.
978. Idāni tadanantare dhammahadayavibhaṅge pāḷiparicchedo tāva evaṃ veditabbo – ettha hi āditova khandhādīnaṃ dvādasannaṃ koṭṭhāsānaṃ vasena sabbasaṅgāhikavāro nāma vutto. Dutiyo tesaṃyeva dhammānaṃ kāmadhātuādīsu uppattānuppattidassanavāro nāma. Tatiyo tattheva pariyāpannāpariyāpannadassanavāro nāma. Catuttho tīsu bhūmīsu uppattikkhaṇe vijjamānāvijjamānadhammadassanavāro nāma. Pañcamo tesaṃ dhammānaṃ bhūmantaravasena dassanavāro nāma. Chaṭṭho gatīsu uppādakakammaāyuppamāṇadassanavāro nāma. Sattamo abhiññeyyādivāro nāma. Aṭṭhamo sārammaṇānārammaṇavāro nāma. Navamo tesaṃ khandhādidhammānaṃ diṭṭhasutādivasena saṅgahetvā dassanavāro nāma. Dasamo kusalattikādivasena saṅgahetvā dassanavāro nāma.
൯൭൯. ഏവം ദസഹി വാരേഹി പരിച്ഛിന്നായ പാളിയാ പഠമേ താവ സബ്ബസങ്ഗാഹികവാരേ ‘‘അവീചിതോ യാവ ഭവഗ്ഗം ഏത്ഥന്തരേ കതി ഖന്ധാ’’തി പുച്ഛിതേ ‘‘ഏകോതി വാ…പേ॰… ചത്താരോതി വാ ഛാതി വാ അവത്വാ പഞ്ചാതി വത്തും സമത്ഥോ അഞ്ഞോ നത്ഥീ’’തി അത്തനോ ഞാണബലം ദീപേന്തോ പഞ്ചക്ഖന്ധാതി പുച്ഛാനുരൂപം വിസ്സജ്ജനം ആഹ. യഥാപുച്ഛം വിസ്സജ്ജനഞ്ഹി സബ്ബഞ്ഞുബ്യാകരണം നാമാതി വുച്ചതി. ദ്വാദസായതനാനീതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. രൂപക്ഖന്ധാദീനം പഭേദോ ഖന്ധവിഭങ്ഗാദീസു വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ.
979. Evaṃ dasahi vārehi paricchinnāya pāḷiyā paṭhame tāva sabbasaṅgāhikavāre ‘‘avīcito yāva bhavaggaṃ etthantare kati khandhā’’ti pucchite ‘‘ekoti vā…pe… cattāroti vā chāti vā avatvā pañcāti vattuṃ samattho añño natthī’’ti attano ñāṇabalaṃ dīpento pañcakkhandhāti pucchānurūpaṃ vissajjanaṃ āha. Yathāpucchaṃ vissajjanañhi sabbaññubyākaraṇaṃ nāmāti vuccati. Dvādasāyatanānītiādīsupi eseva nayo. Rūpakkhandhādīnaṃ pabhedo khandhavibhaṅgādīsu vuttanayeneva veditabbo.
Related texts:
തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / അഭിധമ്മപിടക • Abhidhammapiṭaka / വിഭങ്ഗപാളി • Vibhaṅgapāḷi / ൧൮. ധമ്മഹദയവിഭങ്ഗോ • 18. Dhammahadayavibhaṅgo
ടീകാ • Tīkā / അഭിധമ്മപിടക (ടീകാ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / വിഭങ്ഗ-മൂലടീകാ • Vibhaṅga-mūlaṭīkā / ൧൮. ധമ്മഹദയവിഭങ്ഗോ • 18. Dhammahadayavibhaṅgo
ടീകാ • Tīkā / അഭിധമ്മപിടക (ടീകാ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / വിഭങ്ഗ-അനുടീകാ • Vibhaṅga-anuṭīkā / ൧൮. ധമ്മഹദയവിഭങ്ഗോ • 18. Dhammahadayavibhaṅgo