Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ဇာတကပာဠိ • Jātakapāḷi |
၅၁၅. သမ္ဘဝဇာတကံ (၅)
515. Sambhavajātakaṃ (5)
၁၃၈.
138.
ရဇ္ဇဉ္စ ပဋိပန္နာသ္မ၊ အာဓိပစ္စံ သုစီရတ။
Rajjañca paṭipannāsma, ādhipaccaṃ sucīrata;
မဟတ္တံ ပတ္တုမိစ္ဆာမိ၊ ဝိဇေတုံ ပထဝိံ ဣမံ။
Mahattaṃ pattumicchāmi, vijetuṃ pathaviṃ imaṃ.
၁၃၉.
139.
ဓမ္မေန နော အဓမ္မေန၊ အဓမ္မော မေ န ရုစ္စတိ။
Dhammena no adhammena, adhammo me na ruccati;
ကိစ္စောဝ ဓမ္မော စရိတော၊ ရညော ဟောတိ သုစီရတ။
Kiccova dhammo carito, rañño hoti sucīrata.
၁၄၀.
140.
ဣဓ စေဝာနိန္ဒိတာ ယေန၊ ပေစ္စ ယေန အနိန္ဒိတာ။
Idha cevāninditā yena, pecca yena aninditā;
၁၄၁.
141.
ယောဟံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ကတ္တုမိစ္ဆာမိ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Yohaṃ atthañca dhammañca, kattumicchāmi brāhmaṇa;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဗ္ရာဟ္မဏက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, brāhmaṇakkhāhi pucchito.
၁၄၂.
142.
နာညတ္ရ ဝိဓုရာ ရာဇ၊ ဧတဒက္ခာတုမရဟတိ။
Nāññatra vidhurā rāja, etadakkhātumarahati;
ယံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ကတ္တုမိစ္ဆသိ ခတ္တိယ။
Yaṃ tvaṃ atthañca dhammañca, kattumicchasi khattiya.
၁၄၃.
143.
ဧဟိ ခော ပဟိတော ဂစ္ဆ၊ ဝိဓုရသ္သ ဥပန္တိကံ။
Ehi kho pahito gaccha, vidhurassa upantikaṃ;
အဘိဟာရံ ဣမံ ဒဇ္ဇာ၊ အတ္ထဓမ္မာနုသိဋ္ဌိယာ။
Abhihāraṃ imaṃ dajjā, atthadhammānusiṭṭhiyā.
၁၄၄.
144.
သ္ဝာဓိပ္ပာဂာ ဘာရဒ္ဝာဇော၊ ဝိဓုရသ္သ ဥပန္တိကံ။
Svādhippāgā bhāradvājo, vidhurassa upantikaṃ;
တမဒ္ဒသ မဟာဗ္ရဟ္မာ၊ အသမာနံ သကေ ဃရေ။
Tamaddasa mahābrahmā, asamānaṃ sake ghare.
၁၄၅.
145.
ရညောဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ကောရဗ္ယသ္သ ယသသ္သိနော။
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
‘‘အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆေသိ’’၊ ဣစ္စဗ္ရဝိ ယုဓိဋ္ဌိလော။
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဝိဓုရက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, vidhurakkhāhi pucchito.
၁၄၆.
146.
ဂင္ဂံ မေ ပိဒဟိသ္သန္တိ၊ န တံ သက္ကောမိ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Gaṅgaṃ me pidahissanti, na taṃ sakkomi brāhmaṇa;
အပိဓေတုံ မဟာသိန္ဓုံ၊ တံ ကထံ သော ဘဝိသ္သတိ။
Apidhetuṃ mahāsindhuṃ, taṃ kathaṃ so bhavissati.
၁၄၇.
147.
န တေ သက္ကောမိ အက္ခာတုံ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိတော။
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito;
ဘဒ္ရကာရော စ မေ ပုတ္တော၊ ဩရသော မမ အတ္ရဇော။
Bhadrakāro ca me putto, oraso mama atrajo;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဂန္တ္ဝာ ပုစ္ဆသ္သု ဗ္ရာဟ္မဏ။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
၁၄၈.
148.
တမဒ္ဒသ မဟာဗ္ရဟ္မာ၊ နိသိန္နံ သမ္ဟိ ဝေသ္မနိ။
Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani.
၁၄၉.
149.
ရညောဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ကောရဗ္ယသ္သ ယသသ္သိနော။
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
‘‘အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆေသိ’’၊ ဣစ္စဗ္ရဝိ ယုဓိဋ္ဌိလော။
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဘဒ္ရကာရ ပဗ္ရူဟိ 7 မေ။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, bhadrakāra pabrūhi 8 me.
၁၅၀.
150.
န တေ သက္ကောမိ အက္ခာတုံ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိတော။
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito.
၁၅၁.
151.
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဂန္တ္ဝာ ပုစ္ဆသ္သု ဗ္ရာဟ္မဏ။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
၁၅၂.
152.
သ္ဝာဓိပ္ပာဂာ ဘာရဒ္ဝာဇော၊ သဉ္စယသ္သ ဥပန္တိကံ။
Svādhippāgā bhāradvājo, sañcayassa upantikaṃ;
၁၅၃.
153.
ရညောဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ကောရဗ္ယသ္သ ယသသ္သိနော။
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
‘‘အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆေသိ’’၊ ဣစ္စဗ္ရဝိ ယုဓိဋ္ဌိလော။
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ သဉ္စယက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sañcayakkhāhi pucchito.
၁၅၄.
154.
န တေ သက္ကောမိ အက္ခာတုံ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိတော။
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito.
၁၅၅.
155.
သမ္ဘဝော နာမ မေ ဘာတာ၊ ကနိဋ္ဌော မေ သုစီရတ။
Sambhavo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ ဂန္တ္ဝာ ပုစ္ဆသ္သု ဗ္ရာဟ္မဏ။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
၁၅၆.
156.
အဗ္ဘုတော ဝတ ဘော ဓမ္မော၊ နာယံ အသ္မာက ရုစ္စတိ။
Abbhuto vata bho dhammo, nāyaṃ asmāka ruccati;
တယော ဇနာ ပိတာပုတ္တာ၊ တေသု ပညာယ နော ဝိဒူ။
Tayo janā pitāputtā, tesu paññāya no vidū.
၁၅၇.
157.
န တံ သက္ကောထ အက္ခာတုံ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိတာ။
Na taṃ sakkotha akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchitā;
ကထံ နု ဒဟရော ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိတော။
Kathaṃ nu daharo jaññā, atthaṃ dhammañca pucchito.
၁၅၈.
158.
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၅၉.
159.
ယထာပိ စန္ဒော ဝိမလော၊ ဂစ္ဆံ အာကာသဓာတုယာ။
Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā;
သဗ္ဗေ တာရာဂဏေ လောကေ၊ အာဘာယ အတိရောစတိ။
Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati.
၁၆၀.
160.
ဧဝမ္ပိ ဒဟရူပေတော၊ ပညာယောဂေန သမ္ဘဝော။
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
မာ နံ ဒဟရောတိ ဥညာသိ၊ အပုစ္ဆိတ္ဝာန သမ္ဘဝံ။
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၆၁.
161.
ယထာပိ ရမ္မကော မာသော၊ ဂိမ္ဟာနံ ဟောတိ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Yathāpi rammako māso, gimhānaṃ hoti brāhmaṇa;
အတေဝညေဟိ မာသေဟိ၊ ဒုမပုပ္ဖေဟိ သောဘတိ။
Atevaññehi māsehi, dumapupphehi sobhati.
၁၆၂.
162.
ဧဝမ္ပိ ဒဟရူပေတော၊ ပညာယောဂေန သမ္ဘဝော။
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
မာ နံ ဒဟရောတိ ဥညာသိ၊ အပုစ္ဆိတ္ဝာန သမ္ဘဝံ။
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၆၃.
163.
ယထာပိ ဟိမဝာ ဗ္ရဟ္မေ၊ ပဗ္ဗတော ဂန္ဓမာဒနော။
Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano;
နာနာရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နော၊ မဟာဘူတဂဏာလယော။
Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo;
ဩသဓေဟိ စ ဒိဗ္ဗေဟိ၊ ဒိသာ ဘာတိ ပဝာတိ စ။
Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca.
၁၆၄.
164.
ဧဝမ္ပိ ဒဟရူပေတော၊ ပညာယောဂေန သမ္ဘဝော။
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
မာ နံ ဒဟရောတိ ဥညာသိ၊ အပုစ္ဆိတ္ဝာန သမ္ဘဝံ။
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၆၅.
165.
ယထာပိ ပာဝကော ဗ္ရဟ္မေ၊ အစ္စိမာလီ ယသသ္သိမာ။
Yathāpi pāvako brahme, accimālī yasassimā;
၁၆၆.
166.
ဃတာသနော ဓူမကေတု၊ ဥတ္တမာဟေဝနန္ဒဟော။
Ghatāsano dhūmaketu, uttamāhevanandaho;
၁၆၇.
167.
ဧဝမ္ပိ ဒဟရူပေတော၊ ပညာယောဂေန သမ္ဘဝော။
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
မာ နံ ဒဟရောတိ ဥညာသိ၊ အပုစ္ဆိတ္ဝာန သမ္ဘဝံ။
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၆၈.
168.
ဒောဟေန ဓေနုံ ဇာနန္တိ၊ ဘာသမာနဉ္စ ပဏ္ဍိတံ။
Dohena dhenuṃ jānanti, bhāsamānañca paṇḍitaṃ.
၁၆၉.
169.
ဧဝမ္ပိ ဒဟရူပေတော၊ ပညာယောဂေန သမ္ဘဝော။
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
မာ နံ ဒဟရောတိ ဥညာသိ၊ အပုစ္ဆိတ္ဝာန သမ္ဘဝံ။
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
ပုစ္ဆိတ္ဝာ သမ္ဘဝံ ဇညာ၊ အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဗ္ရာဟ္မဏ။
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
၁၇၀.
170.
သ္ဝာဓိပ္ပာဂာ ဘာရဒ္ဝာဇော၊ သမ္ဘဝသ္သ ဥပန္တိကံ။
Svādhippāgā bhāradvājo, sambhavassa upantikaṃ;
တမဒ္ဒသ မဟာဗ္ရဟ္မာ၊ ကီဠမာနံ ဗဟီပုရေ။
Tamaddasa mahābrahmā, kīḷamānaṃ bahīpure.
၁၇၁.
171.
ရညောဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ကောရဗ္ယသ္သ ယသသ္သိနော။
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
‘‘အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆေသိ’’၊ ဣစ္စဗ္ရဝိ ယုဓိဋ္ဌိလော။
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
တံ တ္ဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ၊ သမ္ဘဝက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော။
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sambhavakkhāhi pucchito.
၁၇၂.
172.
တဂ္ဃ တေ အဟမက္ခိသ္သံ၊ ယထာပိ ကုသလော တထာ။
Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;
ရာဇာ စ ခော တံ ဇာနာတိ၊ ယဒိ ကာဟတိ ဝာ န ဝာ။
Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā.
၁၇၃.
173.
‘‘အဇ္ဇ သုဝေ’’တိ သံသေယ္ယ၊ ရညာ ပုဋ္ဌော သုစီရတ။
‘‘Ajja suve’’ti saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata;
မာ ကတ္ဝာ အဝသီ ရာဇာ၊ အတ္ထေ ဇာတေ ယုဓိဋ္ဌိလော။
Mā katvā avasī rājā, atthe jāte yudhiṭṭhilo.
၁၇၄.
174.
အဇ္ဈတ္တညေဝ သံသေယ္ယ၊ ရညာ ပုဋ္ဌော သုစီရတ။
Ajjhattaññeva saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata;
၁၇၅.
175.
အတ္တာနံ နာတိဝတ္တေယ္ယ၊ အဓမ္မံ န သမာစရေ။
Attānaṃ nātivatteyya, adhammaṃ na samācare;
အတိတ္ထေ နပ္ပတာရေယ္ယ၊ အနတ္ထေ န ယုတော သိယာ။
Atitthe nappatāreyya, anatthe na yuto siyā.
၁၇၆.
176.
ယော စ ဧတာနိ ဌာနာနိ၊ ကတ္တုံ ဇာနာတိ ခတ္တိယော။
Yo ca etāni ṭhānāni, kattuṃ jānāti khattiyo;
သဒာ သော ဝဍ္ဎတေ ရာဇာ၊ သုက္ကပက္ခေဝ စန္ဒိမာ။
Sadā so vaḍḍhate rājā, sukkapakkheva candimā.
၁၇၇.
177.
ဉာတီနဉ္စ ပိယော ဟောတိ၊ မိတ္တေသု စ ဝိရောစတိ။
Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati;
ကာယသ္သ ဘေဒာ သပ္ပညော၊ သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီတိ။
Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatīti.
သမ္ဘဝဇာတကံ ပဉ္စမံ။
Sambhavajātakaṃ pañcamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ခုဒ္ဒကနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ဇာတက-အဋ္ဌကထာ • Jātaka-aṭṭhakathā / [၅၁၅] ၅. သမ္ဘဝဇာတကဝဏ္ဏနာ • [515] 5. Sambhavajātakavaṇṇanā