Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / စရိယာပိဋက-အဋ္ဌကထာ • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā

    ၅. သောဏပဏ္ဍိတစရိယာဝဏ္ဏနာ

    5. Soṇapaṇḍitacariyāvaṇṇanā

    ၄၂. ပဉ္စမေ နဂရေ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနေတိ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနနာမကေ နဂရေ။ ကုလဝရေတိ အဂ္ဂကုလေ။ သေဋ္ဌေတိ ပာသံသတမေ။ မဟာသာလေတိ မဟာသာရေ။ အဇာယဟန္တိ အဇာယိံ အဟံ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တသ္မိံ ကာလေ ‘‘ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎန’’န္တိ လဒ္ဓနာမေ ဗာရာဏသိနဂရေ ယဒာ ဟောမိ ဘဝာမိ ပဋိဝသာမိ, တဒာ အဘိဇာတသမ္ပတ္တိယာ ဥဒိတောဒိတဘာဝေန အဂ္ဂေ ဝိဇ္ဇာဝတသမ္ပတ္တိယာ သေဋ္ဌေ အသီတိကောဋိဝိဘဝတာယ မဟာသာလေ ဗ္ရာဟ္မဏကုလေ အဟံ ဥပ္ပဇ္ဇိန္တိ။

    42. Pañcame nagare brahmavaḍḍhaneti brahmavaḍḍhananāmake nagare. Kulavareti aggakule. Seṭṭheti pāsaṃsatame. Mahāsāleti mahāsāre. Ajāyahanti ajāyiṃ ahaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – tasmiṃ kāle ‘‘brahmavaḍḍhana’’nti laddhanāme bārāṇasinagare yadā homi bhavāmi paṭivasāmi, tadā abhijātasampattiyā uditoditabhāvena agge vijjāvatasampattiyā seṭṭhe asītikoṭivibhavatāya mahāsāle brāhmaṇakule ahaṃ uppajjinti.

    တဒာ ဟိ မဟာသတ္တော ဗ္ရဟ္မလောကတော စဝိတ္ဝာ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနနဂရေ အသီတိကောဋိဝိဘဝသ္သ အညတရသ္သ ဗ္ရာဟ္မဏမဟာသာလသ္သ ပုတ္တော ဟုတ္ဝာ နိဗ္ဗတ္တိ။ တသ္သ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘သောဏကုမာရော’’တိ နာမံ ကရိံသု။ တသ္သ ပဒသာ ဂမနကာလေ အညောပိ သတ္တော ဗ္ရဟ္မလောကာ စဝိတ္ဝာ ဗောဓိသတ္တသ္သ မာတုယာ ကုစ္ဆိမ္ဟိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏ္ဟိ။ တသ္သ ဇာတသ္သ ‘‘နန္ဒကုမာရော’’တိ နာမံ ကရိံသု။ တေသံ ဥဂ္ဂဟိတဝေဒာနံ သဗ္ဗသိပ္ပနိပ္ဖတ္တိပ္ပတ္တာနံ ဝယပ္ပတ္တာနံ ရူပသမ္ပဒံ ဒိသ္ဝာ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ မာတာပိတရော ‘‘ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိသ္သာမာ’’တိ ပဌမံ သောဏကုမာရံ အာဟံသု – ‘‘တာတ, တေ ပတိရူပကုလတော ဒာရိကံ အာနေသ္သာမ, တ္ဝံ ကုဋုမ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ။

    Tadā hi mahāsatto brahmalokato cavitvā brahmavaḍḍhananagare asītikoṭivibhavassa aññatarassa brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Tassa nāmaggahaṇadivase ‘‘soṇakumāro’’ti nāmaṃ kariṃsu. Tassa padasā gamanakāle aññopi satto brahmalokā cavitvā bodhisattassa mātuyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa jātassa ‘‘nandakumāro’’ti nāmaṃ kariṃsu. Tesaṃ uggahitavedānaṃ sabbasippanipphattippattānaṃ vayappattānaṃ rūpasampadaṃ disvā tuṭṭhahaṭṭhā mātāpitaro ‘‘gharabandhanena bandhissāmā’’ti paṭhamaṃ soṇakumāraṃ āhaṃsu – ‘‘tāta, te patirūpakulato dārikaṃ ānessāma, tvaṃ kuṭumbaṃ paṭipajjāhī’’ti.

    မဟာသတ္တော ‘‘အလံ မယ္ဟံ ဃရာဝာသေန, အဟံ ယာဝဇီဝံ တုမ္ဟေ ပဋိဇဂ္ဂိတ္ဝာ တုမ္ဟာကံ အစ္စယေန ပဗ္ဗဇိသ္သာမီ’’တိ အာဟ။ မဟာသတ္တသ္သ ဟိ တဒာ တယောပိ ဘဝာ အာဒိတ္တံ အဂာရံ ဝိယ အင္ဂာရကာသု ဝိယ စ ဥပဋ္ဌဟိံသု။ ဝိသေသတော ပနေသ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယော နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော အဟောသိ။ တသ္သ အဓိပ္ပာယံ အဇာနန္တာ တေ ပုနပ္ပုနံ ကထေန္တာပိ တသ္သ စိတ္တံ အလဘိတ္ဝာ နန္ဒကုမာရံ အာမန္တေတ္ဝာ ‘‘တာတ, တေန ဟိ တ္ဝံ ကုဋုမ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇာဟီ’’တိ ဝတ္ဝာ တေနာပိ ‘‘နာဟံ မမ ဘာတရာ ဆဍ္ဍိတခေဠံ သီသေန ဥက္ခိပာမိ, အဟမ္ပိ တုမ္ဟာကံ အစ္စယေန ဘာတရာ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိသ္သာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣမေ ဧဝံ တရုဏာ ကာမေ ဇဟန္တိ, ကိမင္ဂံ ပန မယန္တိ သဗ္ဗေဝ ပဗ္ဗဇိသ္သာမာ’’တိ စိန္တေတ္ဝာ ‘‘တာတ, ကိံ ဝော အမ္ဟာကံ အစ္စယေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, သဗ္ဗေ သဟေဝ ပဗ္ဗဇာမာ’’တိ ဝတ္ဝာ ဉာတီနံ ဒာတဗ္ဗယုတ္တကံ ဒတ္ဝာ ဒာသဇနံ ဘုဇိသ္သံ ကတ္ဝာ ရညော အာရောစေတ္ဝာ သဗ္ဗံ ဓနံ ဝိသ္သဇ္ဇေတ္ဝာ မဟာဒာနံ ပဝတ္တေတ္ဝာ စတ္တာရောပိ ဇနာ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနနဂရာ နိက္ခမိတ္ဝာ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ ပဒုမပုဏ္ဍရီကမဏ္ဍိတံ မဟာသရံ နိသ္သာယ ရမဏီယေ ဝနသဏ္ဍေ အသ္သမံ မာပေတ္ဝာ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ တတ္ထ ဝသိံသု။ တေန ဝုတ္တံ –

    Mahāsatto ‘‘alaṃ mayhaṃ gharāvāsena, ahaṃ yāvajīvaṃ tumhe paṭijaggitvā tumhākaṃ accayena pabbajissāmī’’ti āha. Mahāsattassa hi tadā tayopi bhavā ādittaṃ agāraṃ viya aṅgārakāsu viya ca upaṭṭhahiṃsu. Visesato panesa nekkhammajjhāsayo nekkhammādhimutto ahosi. Tassa adhippāyaṃ ajānantā te punappunaṃ kathentāpi tassa cittaṃ alabhitvā nandakumāraṃ āmantetvā ‘‘tāta, tena hi tvaṃ kuṭumbaṃ paṭipajjāhī’’ti vatvā tenāpi ‘‘nāhaṃ mama bhātarā chaḍḍitakheḷaṃ sīsena ukkhipāmi, ahampi tumhākaṃ accayena bhātarā saddhiṃ pabbajissāmī’’ti vutte ‘‘ime evaṃ taruṇā kāme jahanti, kimaṅgaṃ pana mayanti sabbeva pabbajissāmā’’ti cintetvā ‘‘tāta, kiṃ vo amhākaṃ accayena pabbajjāya, sabbe saheva pabbajāmā’’ti vatvā ñātīnaṃ dātabbayuttakaṃ datvā dāsajanaṃ bhujissaṃ katvā rañño ārocetvā sabbaṃ dhanaṃ vissajjetvā mahādānaṃ pavattetvā cattāropi janā brahmavaḍḍhananagarā nikkhamitvā himavantappadese padumapuṇḍarīkamaṇḍitaṃ mahāsaraṃ nissāya ramaṇīye vanasaṇḍe assamaṃ māpetvā pabbajitvā tattha vasiṃsu. Tena vuttaṃ –

    ၄၃.

    43.

    ‘‘တဒာပိ လောကံ ဒိသ္ဝာန၊ အန္ဓီဘူတံ တမောတ္ထဋံ။

    ‘‘Tadāpi lokaṃ disvāna, andhībhūtaṃ tamotthaṭaṃ;

    စိတ္တံ ဘဝတော ပတိကုဋတိ၊ တုတ္တဝေဂဟတံ ဝိယ။

    Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.

    ၄၄.

    44.

    ‘‘ဒိသ္ဝာန ဝိဝိဓံ ပာပံ၊ ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒာ။

    ‘‘Disvāna vividhaṃ pāpaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;

    ကဒာဟံ ဂေဟာ နိက္ခမ္မ၊ ပဝိသိသ္သာမိ ကာနနံ။

    Kadāhaṃ gehā nikkhamma, pavisissāmi kānanaṃ.

    ၄၅.

    45.

    ‘‘တဒာပိ မံ နိမန္တိံသု၊ ကာမဘောဂေဟိ ဉာတယော။

    ‘‘Tadāpi maṃ nimantiṃsu, kāmabhogehi ñātayo;

    တေသမ္ပိ ဆန္ဒမာစိက္ခိံ၊ မာ နိမန္တေထ တေဟိ မံ။

    Tesampi chandamācikkhiṃ, mā nimantetha tehi maṃ.

    ၄၆.

    46.

    ‘‘ယော မေ ကနိဋ္ဌကော ဘာတာ၊ နန္ဒော နာမာသိ ပဏ္ဍိတော။

    ‘‘Yo me kaniṭṭhako bhātā, nando nāmāsi paṇḍito;

    သောပိ မံ အနုသိက္ခန္တော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိ။

    Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.

    ၄၇.

    47.

    ‘‘အဟံ သောဏော စ နန္ဒော စ၊ ဥဘော မာတာပိတာ မမ။

    ‘‘Ahaṃ soṇo ca nando ca, ubho mātāpitā mama;

    တဒာပိ ဘောဂေ ဆဍ္ဍေတ္ဝာ၊ ပာဝိသိမ္ဟာ မဟာဝန’’န္တိ။

    Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.

    တတ္ထ တဒာပီတိ ယဒာ အဟံ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနနဂရေ သောဏော နာမ ဗ္ရာဟ္မဏကုမာရော အဟောသိံ, တဒာပိ။ လောကံ ဒိသ္ဝာနာတိ သကလမ္ပိ သတ္တလောကံ ပညာစက္ခုနာ ပသ္သိတ္ဝာ။ အန္ဓီဘူတန္တိ ပညာစက္ခုဝိရဟေန အန္ဓဇာတံ အန္ဓဘာဝံ ပတ္တံ။ တမောတ္ထဋန္တိ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရေန အဘိဘူတံ။ စိတ္တံ ဘဝတော ပတိကုဋတီတိ ဇာတိအာဒိသံဝေဂဝတ္ထုပစ္စဝေက္ခဏေန ကာမာဒိဘဝတော မမ စိတ္တံ သင္ကုဋတိ သန္နိလီယတိ န ဝိသရတိ။ တုတ္တဝေဂဟတံ ဝိယာတိ တုတ္တံ ဝုစ္စတိ အယောကဏ္ဋကသီသော ဒီဃဒဏ္ဍော, ယော ပတောဒောတိ ဝုစ္စတိ။ တေန ဝေဂသာ အဘိဟတော ယထာ ဟတ္ထာဇာနီယော သံဝေဂပ္ပတ္တော ဟောတိ, ဧဝံ မမ စိတ္တံ တဒာ ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏေန သံဝေဂပ္ပတ္တန္တိ ဒသ္သေတိ။

    Tattha tadāpīti yadā ahaṃ brahmavaḍḍhananagare soṇo nāma brāhmaṇakumāro ahosiṃ, tadāpi. Lokaṃ disvānāti sakalampi sattalokaṃ paññācakkhunā passitvā. Andhībhūtanti paññācakkhuvirahena andhajātaṃ andhabhāvaṃ pattaṃ. Tamotthaṭanti avijjandhakārena abhibhūtaṃ. Cittaṃ bhavato patikuṭatīti jātiādisaṃvegavatthupaccavekkhaṇena kāmādibhavato mama cittaṃ saṅkuṭati sannilīyati na visarati. Tuttavegahataṃ viyāti tuttaṃ vuccati ayokaṇṭakasīso dīghadaṇḍo, yo patodoti vuccati. Tena vegasā abhihato yathā hatthājānīyo saṃvegappatto hoti, evaṃ mama cittaṃ tadā kāmādīnavapaccavekkhaṇena saṃvegappattanti dasseti.

    ဒိသ္ဝာန ဝိဝိဓံ ပာပန္တိ ဂေဟံ အာဝသန္တေဟိ ဃရာဝာသနိမိတ္တံ ဆန္ဒဒောသာဒိဝသေန ကရီယမာနံ နာနာဝိဓံ ပာဏာတိပာတာဒိပာပကမ္မဉ္စေဝ တန္နိမိတ္တဉ္စ နေသံ လာမကဘာဝံ ပသ္သိတ္ဝာ။ ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒာတိ ‘‘ကဒာ နု ခော အဟံ မဟာဟတ္ထီ ဝိယ အယဗန္ဓနံ ဃရဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတ္ဝာ ဂေဟတော နိက္ခမနဝသေန ဝနံ ပဝိသိသ္သာမီ’’တိ ဧဝံ တဒာ သောဏကုမာရကာလေ စိန္တေသိံ အဟံ။ တဒာပိ မံ နိမန္တိံသူတိ န ကေဝလံ အယောဃရပဏ္ဍိတာဒိကာလေယေဝ, အထ ခော တဒာပိ တသ္မိံ သောဏကုမာရကာလေပိ မံ မာတာပိတုအာဒယော ဉာတယော ကာမဘောဂိနော ကာမဇ္ဈာသယာ ‘‘ဧဟိ, တာတ, ဣမံ အသီတိကောဋိဓနံ ဝိဘဝံ ပဋိပဇ္ဇ, ကုလဝံသံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’’တိ ဥဠာရေဟိ ဘောဂေဟိ နိမန္တယိံသု။ တေသမ္ပိ ဆန္ဒမာစိက္ခိန္တိ တေသမ္ပိ မမ ဉာတီနံ တေဟိ ကာမဘောဂေဟိ မာ မံ နိမန္တယိတ္ထာတိ အတ္တနော ဆန္ဒမ္ပိ အာစိက္ခိံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ နိန္နဇ္ဈာသယမ္ပိ ကထေသိံ, ယထာဇ္ဈာသယံ ပဋိပဇ္ဇထာတိ အဓိပ္ပာယော။

    Disvāna vividhaṃ pāpanti gehaṃ āvasantehi gharāvāsanimittaṃ chandadosādivasena karīyamānaṃ nānāvidhaṃ pāṇātipātādipāpakammañceva tannimittañca nesaṃ lāmakabhāvaṃ passitvā. Evaṃ cintesahaṃ tadāti ‘‘kadā nu kho ahaṃ mahāhatthī viya ayabandhanaṃ gharabandhanaṃ chinditvā gehato nikkhamanavasena vanaṃ pavisissāmī’’ti evaṃ tadā soṇakumārakāle cintesiṃ ahaṃ. Tadāpi maṃ nimantiṃsūti na kevalaṃ ayogharapaṇḍitādikāleyeva, atha kho tadāpi tasmiṃ soṇakumārakālepi maṃ mātāpituādayo ñātayo kāmabhogino kāmajjhāsayā ‘‘ehi, tāta, imaṃ asītikoṭidhanaṃ vibhavaṃ paṭipajja, kulavaṃsaṃ patiṭṭhāpehī’’ti uḷārehi bhogehi nimantayiṃsu. Tesampi chandamācikkhinti tesampi mama ñātīnaṃ tehi kāmabhogehi mā maṃ nimantayitthāti attano chandampi ācikkhiṃ, pabbajjāya ninnajjhāsayampi kathesiṃ, yathājjhāsayaṃ paṭipajjathāti adhippāyo.

    သောပိ မံ အနု သိက္ခန္တောတိ ‘‘ဣမေ ကာမာ နာမ အပ္ပသ္သာဒာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟူပာယာသာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၄; ၂.၄၃-၄၅; ပာစိ.၄၁၇) နယေန နာနပ္ပကာရံ ကာမေသု အာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခိတ္ဝာ ယထာဟံ သီလာဒီနိ သိက္ခန္တော ပဗ္ဗဇ္ဇံ ရောစေသိံ။ သောပိ နန္ဒပဏ္ဍိတော တထေဝ တသ္သ နေက္ခမ္မေန မံ အနုသိက္ခန္တော ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယီတိ။ အဟံ သောဏော စ နန္ဒော စာတိ တသ္မိံ ကာလေ သောဏနာမကော အဟံ မယ္ဟံ ကနိဋ္ဌဘာတာ နန္ဒော စာတိ။ ဥဘော မာတာပိတာ မမာတိ ‘‘ဣမေ နာမ ပုတ္တကာ ဧဝံ တရုဏကာလေပိ ကာမေ ဇဟန္တိ, ကိမင္ဂံ ပန မယ’’န္တိ ဥပ္ပန္နသံဝေဂာ မာတာပိတရော စ။ ဘောဂေ ဆဍ္ဍေတ္ဝာတိ အသီတိကောဋိဝိဘဝသမိဒ္ဓေ မဟာ ဘောဂေ အနပေက္ခစိတ္တာ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ ပရိစ္စဇိတ္ဝာ မယံ စတ္တာရောပိ ဇနာ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ မဟာဝနံ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယေန ပဝိသိမ္ဟာတိ အတ္ထော။

    Sopi maṃ anu sikkhantoti ‘‘ime kāmā nāma appassādā bahudukkhā bahūpāyāsā’’tiādinā (ma. ni. 1.234; 2.43-45; pāci.417) nayena nānappakāraṃ kāmesu ādīnavaṃ paccavekkhitvā yathāhaṃ sīlādīni sikkhanto pabbajjaṃ rocesiṃ. Sopi nandapaṇḍito tatheva tassa nekkhammena maṃ anusikkhanto pabbajjaṃ samarocayīti. Ahaṃ soṇo ca nando cāti tasmiṃ kāle soṇanāmako ahaṃ mayhaṃ kaniṭṭhabhātā nando cāti. Ubho mātāpitāmamāti ‘‘ime nāma puttakā evaṃ taruṇakālepi kāme jahanti, kimaṅgaṃ pana maya’’nti uppannasaṃvegā mātāpitaro ca. Bhoge chaḍḍetvāti asītikoṭivibhavasamiddhe mahā bhoge anapekkhacittā kheḷapiṇḍaṃ viya pariccajitvā mayaṃ cattāropi janā himavantappadese mahāvanaṃ nekkhammajjhāsayena pavisimhāti attho.

    ပဝိသိတ္ဝာ စ တေ တတ္ထ ရမဏီယေ ဘူမိဘာဂေ အသ္သမံ မာပေတ္ဝာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ တတ္ထ ဝသိံသု။ တေ ဥဘောပိ ဘာတရော မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိံသု။ တေသု နန္ဒပဏ္ဍိတော ‘‘မယာ အာဘတဖလာဖလာနေဝ မာတာပိတရော ခာဒာပေသ္သာမီ’’တိ ဟိယ္ယော စ ပုရိမဂောစရဂဟိတဋ္ဌာနတော စ ယာနိ တာနိ အဝသေသာနိ ဖလာဖလာနိ ပာတောဝ အာနေတ္ဝာ မာတာပိတရော ခာဒာပေတိ။ တေ တာနိ ခာဒိတ္ဝာ မုခံ ဝိက္ခာလေတ္ဝာ ဥပောသထိကာ ဟောန္တိ။ သောဏပဏ္ဍိတော ပန ဒူရံ ဂန္တ္ဝာ မဓုရမဓုရာနိ သုပက္ကာနိ အာဟရိတ္ဝာ ဥပနာမေတိ။ အထ နံ တေ ‘‘တာတ, ကနိဋ္ဌေန အာဘတာနိ မယံ ခာဒိတ္ဝာ ဥပောသထိကာ ဇာတာ, ဣဒာနိ နော အတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ။ ဣတိ တသ္သ ဖလာဖလာနိ ပရိဘောဂံ န လဘန္တိ ဝိနသ္သန္တိ, ပုနဒိဝသာဒီသုပိ တထေဝာတိ, ဧဝံ သော ပဉ္စာဘိညတာယ ဒူရမ္ပိ ဂန္တ္ဝာ အာဟရတိ, တေ ပန န ခာဒန္တိ။

    Pavisitvā ca te tattha ramaṇīye bhūmibhāge assamaṃ māpetvā tāpasapabbajjāya pabbajitvā tattha vasiṃsu. Te ubhopi bhātaro mātāpitaro paṭijaggiṃsu. Tesu nandapaṇḍito ‘‘mayā ābhataphalāphalāneva mātāpitaro khādāpessāmī’’ti hiyyo ca purimagocaragahitaṭṭhānato ca yāni tāni avasesāni phalāphalāni pātova ānetvā mātāpitaro khādāpeti. Te tāni khāditvā mukhaṃ vikkhāletvā uposathikā honti. Soṇapaṇḍito pana dūraṃ gantvā madhuramadhurāni supakkāni āharitvā upanāmeti. Atha naṃ te ‘‘tāta, kaniṭṭhena ābhatāni mayaṃ khāditvā uposathikā jātā, idāni no attho natthī’’ti vadanti. Iti tassa phalāphalāni paribhogaṃ na labhanti vinassanti, punadivasādīsupi tathevāti, evaṃ so pañcābhiññatāya dūrampi gantvā āharati, te pana na khādanti.

    အထ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘မာတာပိတရော သုခုမာလာ, နန္ဒော စ ယာနိ တာနိ အပက္ကာနိ ဒုပ္ပက္ကာနိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိတ္ဝာ ခာဒာပေတိ, ဧဝံ သန္တေ ဣမေ န စိရံ ပဝတ္တိသ္သန္တိ, ဝာရေသ္သာမိ န’’န္တိ။ အထ နံ အာမန္တေတ္ဝာ ‘‘နန္ဒ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ဖလာဖလံ အာဟရိတ္ဝာ မမာဂမနံ ပတိမာနေဟိ, ဥဘော ဧကတောဝ ခာဒာပေသ္သာမာ’’တိ အာဟ။ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ အတ္တနော ပုညံ ပစ္စာသီသန္တော န တသ္သ ဝစနမကာသိ။ မဟာသတ္တော တံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ‘‘န တ္ဝံ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ ကရောသိ, အဟံ ဇေဋ္ဌော, မာတာပိတရော စ မမေဝ ဘာရော, အဟမေဝ နေ ပဋိဇဂ္ဂိသ္သာမိ, တ္ဝံ ဣတော အညတ္ထ ယာဟီ’’တိ တသ္သ အစ္ဆရံ ပဟရိ။

    Atha mahāsatto cintesi – ‘‘mātāpitaro sukhumālā, nando ca yāni tāni apakkāni duppakkāni phalāphalāni āharitvā khādāpeti, evaṃ sante ime na ciraṃ pavattissanti, vāressāmi na’’nti. Atha naṃ āmantetvā ‘‘nanda, ito paṭṭhāya phalāphalaṃ āharitvā mamāgamanaṃ patimānehi, ubho ekatova khādāpessāmā’’ti āha. Evaṃ vuttepi attano puññaṃ paccāsīsanto na tassa vacanamakāsi. Mahāsatto taṃ upaṭṭhānaṃ āgataṃ ‘‘na tvaṃ paṇḍitānaṃ vacanaṃ karosi, ahaṃ jeṭṭho, mātāpitaro ca mameva bhāro, ahameva ne paṭijaggissāmi, tvaṃ ito aññattha yāhī’’ti tassa accharaṃ pahari.

    သော တေန ပဏာမိတော တတ္ထ ဌာတုံ အသက္ကောန္တော တံ ဝန္ဒိတ္ဝာ မာတာပိတူနံ တမတ္ထံ အာရောစေတ္ဝာ အတ္တနော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတ္ဝာ ကသိဏံ ဩလောကေတ္ဝာ တံဒိဝသမေဝ အဋ္ဌ စ သမာပတ္တိယော ပဉ္စ စ အဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတ္ဝာ စိန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခော အဟံ သိနေရုပာဒတော ရတနဝာလုကံ အာဟရိတ္ဝာ မမ ဘာတု ပဏ္ဏသာလာပရိဝေဏံ အာကိရိတ္ဝာ ခမာပေသ္သာမိ, ဥဒာဟု အနောတတ္တတော ဥဒကံ အာဟရိတ္ဝာ ခမာပေသ္သာမိ? အထ ဝာ မေ ဘာတာ ဒေဝတာဝသေန ခမေယ္ယ, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော သက္ကဉ္စ ဒေဝရာဇာနံ အာနေတ္ဝာ ခမာပေသ္သာမိ, ဧဝံ ပန န သောဘိသ္သတိ, အယံ ခော မနောဇော ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနရာဇာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာ, တံ အာဒိံ ကတ္ဝာ သဗ္ဗေ ရာဇာနော အာနေတ္ဝာ ခမာပေသ္သာမိ, ဧဝံ သန္တေ မမ ဘာတု ဂုဏော သကလဇမ္ဗုဒီပံ အဝတ္ထရိတ္ဝာ ဂမိသ္သတိ, စန္ဒော ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ ပညာယိသ္သတီ’’တိ။

    So tena paṇāmito tattha ṭhātuṃ asakkonto taṃ vanditvā mātāpitūnaṃ tamatthaṃ ārocetvā attano paṇṇasālaṃ pavisitvā kasiṇaṃ oloketvā taṃdivasameva aṭṭha ca samāpattiyo pañca ca abhiññāyo nibbattetvā cintesi – ‘‘kiṃ nu kho ahaṃ sinerupādato ratanavālukaṃ āharitvā mama bhātu paṇṇasālāpariveṇaṃ ākiritvā khamāpessāmi, udāhu anotattato udakaṃ āharitvā khamāpessāmi? Atha vā me bhātā devatāvasena khameyya, cattāro mahārājāno sakkañca devarājānaṃ ānetvā khamāpessāmi, evaṃ pana na sobhissati, ayaṃ kho manojo brahmavaḍḍhanarājā sakalajambudīpe aggarājā, taṃ ādiṃ katvā sabbe rājāno ānetvā khamāpessāmi, evaṃ sante mama bhātu guṇo sakalajambudīpaṃ avattharitvā gamissati, cando viya sūriyo viya ca paññāyissatī’’ti.

    သော တာဝဒေဝ ဣဒ္ဓိယာ ဂန္တ္ဝာ ဗ္ရဟ္မဝဍ္ဎနနဂရေ တသ္သ ရညော နိဝေသနဒ္ဝာရေ ဩတရိတ္ဝာ ‘‘ဧကော တာပသော တုမ္ဟေ ဒဋ္ဌုကာမော’’တိ ရညော အာရောစာပေတ္ဝာ တေန ကတောကာသော တသ္သ သန္တိကံ ဂန္တ္ဝာ ‘‘အဟံ အတ္တနော ဗလေန သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတ္ဝာ တဝ ဒသ္သာမီ’’တိ။ ‘‘ကထံ ပန တုမ္ဟေ, ဘန္တေ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတ္ဝာ ဒသ္သထာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, ကသ္သစိ ဝဓစ္ဆေဒံ အကတ္ဝာ အတ္တနော ဣဒ္ဓိယာဝ ဂဟေတ္ဝာ ဒသ္သာမီ’’တိ မဟတိယာ သေနာယ သဒ္ဓိံ တံ အာဒာယ ကောသလရဋ္ဌံ ဂန္တ္ဝာ နဂရသ္သ အဝိဒူရေ ခန္ဓာဝာရံ နိဝေသေတ္ဝာ ‘‘ယုဒ္ဓံ ဝာ နော ဒေတု, ဝသေ ဝာ ဝတ္တတူ’’တိ ကောသလရညော ဒူတံ ပာဟေသိ။ တေန ကုဇ္ဈိတ္ဝာ ယုဒ္ဓသဇ္ဇေန ဟုတ္ဝာ နိက္ခန္တေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓေ အာရဒ္ဓေ အတ္တနော ဣဒ္ဓာနုဘာဝေန ယထာ ဒ္ဝိန္နံ သေနာနံ ပီဠနံ န ဟောတိ, ဧဝံ ကတ္ဝာ ယထာ စ ကောသလရာဇာ တသ္သ ဝသေ ဝတ္တတိ, ဧဝံ ဝစနပဋိဝစနဟရဏေဟိ သံဝိဒဟိ။ ဧတေနုပာယေန သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇာနော တသ္သ ဝသေ ဝတ္တာပေသိ။

    So tāvadeva iddhiyā gantvā brahmavaḍḍhananagare tassa rañño nivesanadvāre otaritvā ‘‘eko tāpaso tumhe daṭṭhukāmo’’ti rañño ārocāpetvā tena katokāso tassa santikaṃ gantvā ‘‘ahaṃ attano balena sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā tava dassāmī’’ti. ‘‘Kathaṃ pana tumhe, bhante, sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā dassathā’’ti? ‘‘Mahārāja, kassaci vadhacchedaṃ akatvā attano iddhiyāva gahetvā dassāmī’’ti mahatiyā senāya saddhiṃ taṃ ādāya kosalaraṭṭhaṃ gantvā nagarassa avidūre khandhāvāraṃ nivesetvā ‘‘yuddhaṃ vā no detu, vase vā vattatū’’ti kosalarañño dūtaṃ pāhesi. Tena kujjhitvā yuddhasajjena hutvā nikkhantena saddhiṃ yuddhe āraddhe attano iddhānubhāvena yathā dvinnaṃ senānaṃ pīḷanaṃ na hoti, evaṃ katvā yathā ca kosalarājā tassa vase vattati, evaṃ vacanapaṭivacanaharaṇehi saṃvidahi. Etenupāyena sakalajambudīpe rājāno tassa vase vattāpesi.

    သော တေန ပရိတုဋ္ဌော နန္ဒပဏ္ဍိတံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, တုမ္ဟေဟိ ယထာ မယ္ဟံ ပဋိညာတံ, တထာ ကတံ, ဗဟူပကာရာ မေ တုမ္ဟေ, ကိမဟံ တုမ္ဟာကံ ကရိသ္သာမိ, အဟဉ္ဟိ တေ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဥပဍ္ဎရဇ္ဇမ္ပိ ဒာတုံ ဣစ္ဆာမိ, ကိမင္ဂံ ပန ဟတ္ထိအသ္သရထမဏိမုတ္တာပဝာဠရဇတသုဝဏ္ဏဒာသိဒာသပရိဇနပရိစ္ဆေဒ’’န္တိ? တံ သုတ္ဝာ နန္ဒပဏ္ဍိတော ‘‘န မေ တေ, မဟာရာဇ, ရဇ္ဇေန အတ္ထော, နာပိ ဟတ္ထိယာနာဒီဟိ, အပိ စ ခော တေ ရဋ္ဌေ အသုကသ္မိံ နာမ အသ္သမေ မမ မာတာပိတရော ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ ဝသန္တိ။ တ္ယာဟံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဧကသ္မိံ အပရာဓေ မမ ဇေဋ္ဌဘာတိကေန သောဏပဏ္ဍိတေန နာမ မဟေသိနာ ပဏာမိတော, သ္ဝာဟံ တံ အာဒာယ တသ္သ သန္တိကံ ဂန္တ္ဝာ ခမာပေသ္သာမိ, တသ္သ မေ တ္ဝံ ခမာပနေ သဟာယော ဟောဟီ’’တိ။ ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတ္ဝာ စတုဝီသတိအက္ခောဘနီ ပရိမာဏာယ သေနာယ ပရိဝုတော ဧကသတရာဇူဟိ သဒ္ဓိံ နန္ဒပဏ္ဍိတံ ပုရက္ခတ္ဝာ တံ အသ္သမပဒံ ပတ္ဝာ စတုရင္ဂုလပ္ပဒေသံ မုဉ္စိတ္ဝာ အာကာသေ ဌိတေန ကာဇေန အနောတတ္တတော ဥဒကံ အာဟရိတ္ဝာ ပာနီယံ ပဋိသာမေတ္ဝာ ပရိဝေဏံ သမ္မဇ္ဇိတ္ဝာ မာတာပိတူနံ အာသန္နပ္ပဒေသေ နိသိန္နံ ဈာနရတိသမပ္ပိတံ မဟာသတ္တံ ဥပသင္ကမိတ္ဝာ နန္ဒပဏ္ဍိတော နံ ခမာပေသိ။ မဟာသတ္တော နန္ဒပဏ္ဍိတံ မာတရံ ပဋိစ္ဆာပေတ္ဝာ အတ္တနာ ယာဝဇီဝံ ပိတရံ ပဋိဇဂ္ဂိ။ တေသံ ပန ရာဇူနံ –

    So tena parituṭṭho nandapaṇḍitaṃ āha – ‘‘bhante, tumhehi yathā mayhaṃ paṭiññātaṃ, tathā kataṃ, bahūpakārā me tumhe, kimahaṃ tumhākaṃ karissāmi, ahañhi te sakalajambudīpe upaḍḍharajjampi dātuṃ icchāmi, kimaṅgaṃ pana hatthiassarathamaṇimuttāpavāḷarajatasuvaṇṇadāsidāsaparijanapariccheda’’nti? Taṃ sutvā nandapaṇḍito ‘‘na me te, mahārāja, rajjena attho, nāpi hatthiyānādīhi, api ca kho te raṭṭhe asukasmiṃ nāma assame mama mātāpitaro pabbajitvā vasanti. Tyāhaṃ upaṭṭhahanto ekasmiṃ aparādhe mama jeṭṭhabhātikena soṇapaṇḍitena nāma mahesinā paṇāmito, svāhaṃ taṃ ādāya tassa santikaṃ gantvā khamāpessāmi, tassa me tvaṃ khamāpane sahāyo hohī’’ti. Rājā ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā catuvīsatiakkhobhanī parimāṇāya senāya parivuto ekasatarājūhi saddhiṃ nandapaṇḍitaṃ purakkhatvā taṃ assamapadaṃ patvā caturaṅgulappadesaṃ muñcitvā ākāse ṭhitena kājena anotattato udakaṃ āharitvā pānīyaṃ paṭisāmetvā pariveṇaṃ sammajjitvā mātāpitūnaṃ āsannappadese nisinnaṃ jhānaratisamappitaṃ mahāsattaṃ upasaṅkamitvā nandapaṇḍito naṃ khamāpesi. Mahāsatto nandapaṇḍitaṃ mātaraṃ paṭicchāpetvā attanā yāvajīvaṃ pitaraṃ paṭijaggi. Tesaṃ pana rājūnaṃ –

    ‘‘အာနန္ဒော စ ပမောဒော စ၊ သဒာ ဟသိတကီဠိတံ။

    ‘‘Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ;

    မာတရံ ပရိစရိတ္ဝာန၊ လဗ္ဘမေတံ ဝိဇာနတာ။

    Mātaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānatā.

    ‘‘အာနန္ဒော စ ပမောဒော စ၊ သဒာ ဟသိတကီဠိတံ။

    ‘‘Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ;

    ပိတရံ ပရိစရိတ္ဝာန၊ လဗ္ဘမေတံ ဝိဇာနတော။

    Pitaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānato.

    ‘‘ဒာနဉ္စ ပေယ္ယဝဇ္ဇဉ္စ၊ အတ္ထစရိယာ စ ယာ ဣဓ။

    ‘‘Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;

    သမာနတ္တတာ စ ဓမ္မေသု၊ တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ။

    Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;

    ဧတေ ခော သင္ဂဟာ လောကေ၊ ရထသ္သာဏီဝ ယာယတော။

    Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.

    ‘‘ဧတေ စ သင္ဂဟာ နာသ္သု၊ န မာတာ ပုတ္တကာရဏာ။

    ‘‘Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;

    လဘေထ မာနံ ပူဇံ ဝာ၊ ပိတာ ဝာ ပုတ္တကာရဏာ။

    Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā, pitā vā puttakāraṇā.

    ‘‘ယသ္မာ စ သင္ဂဟာ ဧတေ၊ သမ္မပေက္ခန္တိ ပဏ္ဍိတာ။

    ‘‘Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā;

    တသ္မာ မဟတ္တံ ပပ္ပောန္တိ၊ ပာသံသာ စ ဘဝန္တိ တေ။

    Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te.

    ‘‘ဗ္ရဟ္မာတိ မာတာပိတရော၊ ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ။

    ‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;

    အာဟုနေယ္ယာ စ ပုတ္တာနံ၊ ပဇာယ အနုကမ္ပကာ။

    Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.

    ‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမသ္သေယ္ယ၊ သက္ကရေယ္ယ စ ပဏ္ဍိတော။

    ‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;

    အန္နေန အထ ပာနေန၊ ဝတ္ထေန သယနေန စ။

    Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;

    ဥစ္ဆာဒနေန န္ဟာပနေန၊ ပာဒာနံ ဓောဝနေန စ။

    Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca.

    ‘‘တာယ နံ ပာရိစရိယာယ၊ မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ။

    ‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

    ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ၊ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ။ (ဇာ. ၂.၂၀.၁၇၆-၁၈၃) –

    Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. (jā. 2.20.176-183) –

    ဗုဒ္ဓလီဠာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, တံ သုတ္ဝာ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇာနော သဗလကာယာ ပသီဒိံသု။ အထ နေ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတ္ဝာ ‘‘ဒာနာဒီသု အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ ဩဝဒိတ္ဝာ ဝိသ္သဇ္ဇေသိ။ တေ သဗ္ဗေပိ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတ္ဝာ အာယုပရိယောသာနေ ဒေဝနဂရံ ပူရယိံသု။ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ မာတရံ ပဋိဇဂ္ဂာဟီ’’တိ မာတရံ နန္ဒပဏ္ဍိတံ ပဋိစ္ဆာပေတ္ဝာ အတ္တနာ ယာဝဇီဝံ ပိတရံ ပဋိဇဂ္ဂိ။ တေ ဥဘောပိ အာယုပရိယောသာနေ ဗ္ရဟ္မလောကပရာယနာ အဟေသုံ။

    Buddhalīḷāya dhammaṃ desesi, taṃ sutvā sabbepi te rājāno sabalakāyā pasīdiṃsu. Atha ne pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā ‘‘dānādīsu appamattā hothā’’ti ovaditvā vissajjesi. Te sabbepi dhammena rajjaṃ kāretvā āyupariyosāne devanagaraṃ pūrayiṃsu. Bodhisatto ‘‘ito paṭṭhāya mātaraṃ paṭijaggāhī’’ti mātaraṃ nandapaṇḍitaṃ paṭicchāpetvā attanā yāvajīvaṃ pitaraṃ paṭijaggi. Te ubhopi āyupariyosāne brahmalokaparāyanā ahesuṃ.

    တဒာ မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ, နန္ဒပဏ္ဍိတော အာနန္ဒတ္ထေရော, မနောဇော ရာဇာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော, ဧကသတရာဇာနော အသီတိမဟာထေရာ စေဝ အညတရထေရာ စ, စတုဝီသတိအက္ခောဘနီပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ, သောဏပဏ္ဍိတော လောကနာထော။

    Tadā mātāpitaro mahārājakulāni, nandapaṇḍito ānandatthero, manojo rājā sāriputtatthero, ekasatarājāno asītimahātherā ceva aññataratherā ca, catuvīsatiakkhobhanīparisā buddhaparisā, soṇapaṇḍito lokanātho.

    တသ္သ ကိဉ္စာပိ သာတိသယာ နေက္ခမ္မပာရမီ, တထာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သေသပာရမိယော စ နိဒ္ဓာရေတဗ္ဗာ။ တထာ အစ္စန္တမေဝ ကာမေသု အနပေက္ခတာ, မာတာပိတူသု တိဗ္ဗော သဂာရဝသပ္ပတိသ္သဘာဝော , မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနေန အတိတ္တိ, သတိပိ နေသံ ဥပဋ္ဌာနေ သဗ္ဗကာလံ သမာပတ္တိဝိဟာရေဟိ ဝီတိနာမနန္တိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တသ္သ ဂုဏာနုဘာဝာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ။

    Tassa kiñcāpi sātisayā nekkhammapāramī, tathāpi heṭṭhā vuttanayeneva sesapāramiyo ca niddhāretabbā. Tathā accantameva kāmesu anapekkhatā, mātāpitūsu tibbo sagāravasappatissabhāvo , mātāpituupaṭṭhānena atitti, satipi nesaṃ upaṭṭhāne sabbakālaṃ samāpattivihārehi vītināmananti evamādayo mahāsattassa guṇānubhāvā vibhāvetabbāti.

    သောဏပဏ္ဍိတစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

    Soṇapaṇḍitacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā.

    နေက္ခမ္မပာရမီ နိဋ္ဌိတာ။

    Nekkhammapāramī niṭṭhitā.







    Related texts:



    တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / စရိယာပိဋကပာဠိ • Cariyāpiṭakapāḷi / ၅. သောဏပဏ္ဍိတစရိယာ • 5. Soṇapaṇḍitacariyā


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact