Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / જાતક-અટ્ઠકથા • Jātaka-aṭṭhakathā

    [૪૨૪] ૮. આદિત્તજાતકવણ્ણના

    [424] 8. Ādittajātakavaṇṇanā

    આદિત્તસ્મિન્તિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અસદિસદાનં આરબ્ભ કથેસિ. અસદિસદાનં મહાગોવિન્દસુત્તવણ્ણનાતો (દી॰ નિ॰ અટ્ઠ॰ ૨.૨૯૬) વિત્થારેત્વા કથેતબ્બં. તસ્સ પન દિન્નદિવસતો દુતિયદિવસે ધમ્મસભાયં કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘આવુસો, કોસલરાજા વિચિનિત્વાવ , પુઞ્ઞક્ખેત્તં ઞત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ અરિયસઙ્ઘસ્સ અસદિસદાનં અદાસી’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે ‘‘અનચ્છરિયં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો વિચિનિત્વા અનુત્તરે પુઞ્ઞક્ખેત્તે દાનપતિટ્ઠાપનં, પોરાણકપણ્ડિતાપિ વિચિનિત્વાવ મહાદાનં અદંસૂ’’તિ વત્વા અતીતં આહરિ.

    Ādittasminti idaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi. Asadisadānaṃ mahāgovindasuttavaṇṇanāto (dī. ni. aṭṭha. 2.296) vitthāretvā kathetabbaṃ. Tassa pana dinnadivasato dutiyadivase dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘āvuso, kosalarājā vicinitvāva , puññakkhettaṃ ñatvā buddhappamukhassa ariyasaṅghassa asadisadānaṃ adāsī’’ti. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘anacchariyaṃ, bhikkhave, rañño vicinitvā anuttare puññakkhette dānapatiṭṭhāpanaṃ, porāṇakapaṇḍitāpi vicinitvāva mahādānaṃ adaṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.

    અતીતે સિવિરટ્ઠે રોરુવનગરે રોરુવમહારાજા નામ દસ રાજધમ્મે અકોપેત્વા ચતૂહિ સઙ્ગહવત્થૂહિ જનં સઙ્ગણ્હન્તો મહાજનસ્સ માતાપિતુટ્ઠાને ઠત્વા કપણદ્ધિકવનિબ્બકયાચકાદીનં મહાદાનં પવત્તેસિ. તસ્સ સમુદ્દવિજયા નામ અગ્ગમહેસી અહોસિ પણ્ડિતા ઞાણસમ્પન્ના. સો એકદિવસં દાનગ્ગં ઓલોકેન્તો ‘‘મય્હં દાનં દુસ્સીલા લોલસત્તા ભુઞ્જન્તિ, તં મં ન હાસેતિ, અહં ખો પન સીલવન્તાનં અગ્ગદક્ખિણેય્યાનં પચ્ચેકબુદ્ધાનં દાતુકામો, તે ચ હિમવન્તપદેસે વસન્તિ, કો નુ ખો તે નિમન્તેત્વા આનેસ્સતિ, કં પેસેસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા તમત્થં દેવિયા આરોચેસિ. અથ નં સા આહ ‘‘મહારાજ, મા ચિન્તયિત્થ, અમ્હાકં દાતબ્બદાનબલેન સીલબલેન સચ્ચબલેન પુપ્ફાનિ પેસેત્વા પચ્ચેકબુદ્ધે નિમન્તેત્વા તેસં આગતકાલે સબ્બપરિક્ખારસમ્પન્નદાનં દસ્સામા’’તિ. રાજા ‘‘સાધૂ’’તિ સમ્પટિચ્છિત્વા ‘‘સકલનગરવાસિનો સીલં સમાદિયન્તૂ’’તિ નગરે ભેરિં ચરાપેત્વા સયમ્પિ સપરિજનો ઉપોસથઙ્ગાનિ અધિટ્ઠાય મહાદાનં પવત્તેત્વા સુમનપુપ્ફપુણ્ણં સુવણ્ણસમુગ્ગં ગાહાપેત્વા પાસાદા ઓરુય્હ રાજઙ્ગણે ઠત્વા પઞ્ચઙ્ગાનિ પથવિયં પતિટ્ઠાપેત્વા પાચીનદિસાભિમુખો વન્દિત્વા ‘‘પાચીનદિસાય અરહન્તે વન્દામિ, સચે અમ્હાકં કોચિ ગુણો અત્થિ, અમ્હેસુ અનુકમ્પં કત્વા અમ્હાકં ભિક્ખં ગણ્હથા’’તિ વત્વા સત્ત પુપ્ફમુટ્ઠિયો ખિપિ. પાચીનદિસાય પચ્ચેકબુદ્ધાનં અભાવેન પુનદિવસે નાગમિંસુ. દુતિયદિવસે દક્ખિણદિસં નમસ્સિ, તતોપિ નાગતા. તતિયદિવસે પચ્છિમદિસં નમસ્સિ, તતોપિ નાગતા. ચતુત્થદિવસે ઉત્તરદિસં નમસ્સિ, નમસ્સિત્વા ચ પન ‘‘ઉત્તરહિમવન્તપદેસવાસિનો પચ્ચેકબુદ્ધા અમ્હાકં ભિક્ખં ગણ્હન્તૂ’’તિ સત્ત પુપ્ફમુટ્ઠિયો વિસ્સજ્જેસિ. પુપ્ફાનિ ગન્ત્વા નન્દમૂલકપબ્ભારે પઞ્ચન્નં પચ્ચેકબુદ્ધસતાનં ઉપરિ પતિંસુ.

    Atīte siviraṭṭhe roruvanagare roruvamahārājā nāma dasa rājadhamme akopetvā catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhanto mahājanassa mātāpituṭṭhāne ṭhatvā kapaṇaddhikavanibbakayācakādīnaṃ mahādānaṃ pavattesi. Tassa samuddavijayā nāma aggamahesī ahosi paṇḍitā ñāṇasampannā. So ekadivasaṃ dānaggaṃ olokento ‘‘mayhaṃ dānaṃ dussīlā lolasattā bhuñjanti, taṃ maṃ na hāseti, ahaṃ kho pana sīlavantānaṃ aggadakkhiṇeyyānaṃ paccekabuddhānaṃ dātukāmo, te ca himavantapadese vasanti, ko nu kho te nimantetvā ānessati, kaṃ pesessāmī’’ti cintetvā tamatthaṃ deviyā ārocesi. Atha naṃ sā āha ‘‘mahārāja, mā cintayittha, amhākaṃ dātabbadānabalena sīlabalena saccabalena pupphāni pesetvā paccekabuddhe nimantetvā tesaṃ āgatakāle sabbaparikkhārasampannadānaṃ dassāmā’’ti. Rājā ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā ‘‘sakalanagaravāsino sīlaṃ samādiyantū’’ti nagare bheriṃ carāpetvā sayampi saparijano uposathaṅgāni adhiṭṭhāya mahādānaṃ pavattetvā sumanapupphapuṇṇaṃ suvaṇṇasamuggaṃ gāhāpetvā pāsādā oruyha rājaṅgaṇe ṭhatvā pañcaṅgāni pathaviyaṃ patiṭṭhāpetvā pācīnadisābhimukho vanditvā ‘‘pācīnadisāya arahante vandāmi, sace amhākaṃ koci guṇo atthi, amhesu anukampaṃ katvā amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vatvā satta pupphamuṭṭhiyo khipi. Pācīnadisāya paccekabuddhānaṃ abhāvena punadivase nāgamiṃsu. Dutiyadivase dakkhiṇadisaṃ namassi, tatopi nāgatā. Tatiyadivase pacchimadisaṃ namassi, tatopi nāgatā. Catutthadivase uttaradisaṃ namassi, namassitvā ca pana ‘‘uttarahimavantapadesavāsino paccekabuddhā amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti satta pupphamuṭṭhiyo vissajjesi. Pupphāni gantvā nandamūlakapabbhāre pañcannaṃ paccekabuddhasatānaṃ upari patiṃsu.

    તે આવજ્જમાના રઞ્ઞા અત્તનો નિમન્તિતભાવં ઞત્વા પુનદિવસે સત્ત પચ્ચેકબુદ્ધે આમન્તેત્વા ‘‘મારિસા, રાજા વો નિમન્તેતિ, તસ્સ સઙ્ગહં કરોથા’’તિ વદિંસુ. સત્ત પચ્ચેકબુદ્ધા આકાસેનાગન્ત્વા રાજદ્વારે ઓતરિંસુ. તે દિસ્વા રાજા સોમનસ્સજાતો વન્દિત્વા પાસાદં આરોપેત્વા મહન્તં સક્કારં કત્વા દાનં દત્વા ભત્તકિચ્ચપરિયોસાને પુનદિવસત્થાય પુનદિવસત્થાયાતિ એવં છ દિવસે નિમન્તેત્વા સત્તમે દિવસે સબ્બપરિક્ખારદાનં સજ્જેત્વા સત્તરતનખચિતાનિ મઞ્ચપીઠાદીનિ પઞ્ઞપેત્વા તિચીવરાદિકે સબ્બસમણપરિભોગે સત્તન્નં પચ્ચેકબુદ્ધાનં સન્તિકે ઠપેત્વા ‘‘મયં ઇમે પરિક્ખારે તુમ્હાકં દેમા’’તિ વત્વા તેસં ભત્તકિચ્ચપરિયોસાને રાજા ચ દેવી ચ ઉભોપિ નમસ્સમાના અટ્ઠંસુ. અથ નેસં અનુમોદનં કરોન્તો સઙ્ઘત્થેરો દ્વે ગાથા અભાસિ –

    Te āvajjamānā raññā attano nimantitabhāvaṃ ñatvā punadivase satta paccekabuddhe āmantetvā ‘‘mārisā, rājā vo nimanteti, tassa saṅgahaṃ karothā’’ti vadiṃsu. Satta paccekabuddhā ākāsenāgantvā rājadvāre otariṃsu. Te disvā rājā somanassajāto vanditvā pāsādaṃ āropetvā mahantaṃ sakkāraṃ katvā dānaṃ datvā bhattakiccapariyosāne punadivasatthāya punadivasatthāyāti evaṃ cha divase nimantetvā sattame divase sabbaparikkhāradānaṃ sajjetvā sattaratanakhacitāni mañcapīṭhādīni paññapetvā ticīvarādike sabbasamaṇaparibhoge sattannaṃ paccekabuddhānaṃ santike ṭhapetvā ‘‘mayaṃ ime parikkhāre tumhākaṃ demā’’ti vatvā tesaṃ bhattakiccapariyosāne rājā ca devī ca ubhopi namassamānā aṭṭhaṃsu. Atha nesaṃ anumodanaṃ karonto saṅghatthero dve gāthā abhāsi –

    ૬૯.

    69.

    ‘‘આદિત્તસ્મિં અગારસ્મિં, યં નીહરતિ ભાજનં;

    ‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ;

    તં તસ્સ હોતિ અત્થાય, નો ચ યં તત્થ ડય્હતિ.

    Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati.

    ૭૦.

    70.

    ‘‘એવમાદીપિતો લોકો, જરાય મરણેન ચ;

    ‘‘Evamādīpito loko, jarāya maraṇena ca;

    નીહરેથેવ દાનેન, દિન્નં હોતિ સુનીહત’’ન્તિ.

    Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhata’’nti.

    તત્થ આદિત્તસ્મિન્તિ તઙ્ખણે પજ્જલિતે. ભાજનન્તિ ઉપકરણં. નો ચ યં તત્થ ડય્હતીતિ યં પન તત્થ ડય્હતિ, અન્તમસો તિણસન્થારોપિ, સબ્બં તસ્સ અનુપકરણમેવ હોતિ. જરાય મરણેન ચાતિ દેસનાસીસમેતં, અત્થતો પનેસ એકાદસહિ અગ્ગીહિ આદીપિતો નામ. નીહરેથેવાતિ તતો એકાદસતિ અગ્ગીહિ પજ્જલિતલોકા દસવિધદાનવત્થુભેદં તં તં પરિક્ખારદાનં ચેતનાય નિક્કડ્ઢેથેવ. દિન્નં હોતીતિ અપ્પં વા બહું વા યં દિન્નં, તદેવ સુનીહતં નામ હોતીતિ.

    Tattha ādittasminti taṅkhaṇe pajjalite. Bhājananti upakaraṇaṃ. No ca yaṃ tattha ḍayhatīti yaṃ pana tattha ḍayhati, antamaso tiṇasanthāropi, sabbaṃ tassa anupakaraṇameva hoti. Jarāya maraṇena cāti desanāsīsametaṃ, atthato panesa ekādasahi aggīhi ādīpito nāma. Nīharethevāti tato ekādasati aggīhi pajjalitalokā dasavidhadānavatthubhedaṃ taṃ taṃ parikkhāradānaṃ cetanāya nikkaḍḍhetheva. Dinnaṃ hotīti appaṃ vā bahuṃ vā yaṃ dinnaṃ, tadeva sunīhataṃ nāma hotīti.

    એવં સઙ્ઘત્થેરો અનુમોદનં કત્વા ‘‘અપ્પમત્તો હોહિ, મહારાજા’’તિ રઞ્ઞો ઓવાદં દત્વા આકાસે ઉપ્પતિત્વા પાસાદકણ્ણિકં દ્વિધા કત્વા ગન્ત્વા નન્દમૂલકપબ્ભારેયેવ ઓતરિ. તસ્સ દિન્નપરિક્ખારોપિ તેનેવ સદ્ધિં ઉપ્પતિત્વા નન્દમૂલકપબ્ભારેયેવ ઓતરિ. રઞ્ઞો ચ દેવિયા ચ સકલસરીરં પીતિયા પુણ્ણં અહોસિ. એવં તસ્મિં ગતે અવસેસાપિ –

    Evaṃ saṅghatthero anumodanaṃ katvā ‘‘appamatto hohi, mahārājā’’ti rañño ovādaṃ datvā ākāse uppatitvā pāsādakaṇṇikaṃ dvidhā katvā gantvā nandamūlakapabbhāreyeva otari. Tassa dinnaparikkhāropi teneva saddhiṃ uppatitvā nandamūlakapabbhāreyeva otari. Rañño ca deviyā ca sakalasarīraṃ pītiyā puṇṇaṃ ahosi. Evaṃ tasmiṃ gate avasesāpi –

    ૭૧.

    71.

    ‘‘યો ધમ્મલદ્ધસ્સ દદાતિ દાનં, ઉટ્ઠાનવીરિયાધિગતસ્સ જન્તુ;

    ‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ, uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu;

    અતિક્કમ્મ સો વેતરણિં યમસ્સ, દિબ્બાનિ ઠાનાનિ ઉપેતિ મચ્ચો.

    Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa, dibbāni ṭhānāni upeti macco.

    ૭૨.

    72.

    ‘‘દાનઞ્ચ યુદ્ધઞ્ચ સમાનમાહુ, અપ્પાપિ સન્તા બહુકે જિનન્તિ;

    ‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu, appāpi santā bahuke jinanti;

    અપ્પમ્પિ ચે સદ્દહાનો દદાતિ, તેનેવ સો હોતિ સુખી પરત્થ.

    Appampi ce saddahāno dadāti, teneva so hoti sukhī parattha.

    ૭૩.

    73.

    ‘‘વિચેય્ય દાનં સુગતપ્પસત્થં, યે દક્ખિણેય્યા ઇધ જીવલોકે;

    ‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ, ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;

    એતેસુ દિન્નાનિ મહપ્ફલાનિ, બીજાનિ વુત્તાનિ યથા સુખેત્તે.

    Etesu dinnāni mahapphalāni, bījāni vuttāni yathā sukhette.

    ૭૪.

    74.

    ‘‘યો પાણભૂતાનિ અહેઠયં ચરં, પરૂપવાદા ન કરોતિ પાપં;

    ‘‘Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ, parūpavādā na karoti pāpaṃ;

    ભીરું પસંસન્તિ ન તત્થ સૂરં, ભયા હિ સન્તો ન કરોન્તિ પાપં.

    Bhīruṃ pasaṃsanti na tattha sūraṃ, bhayā hi santo na karonti pāpaṃ.

    ૭૫.

    75.

    ‘‘હીનેન બ્રહ્મચરિયેન, ખત્તિયે ઉપપજ્જતિ;

    ‘‘Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati;

    મજ્ઝિમેન ચ દેવત્તં, ઉત્તમેન વિસુજ્ઝતિ.

    Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati.

    ૭૬.

    76.

    ‘‘અદ્ધા હિ દાનં બહુધા પસત્થં, દાના ચ ખો ધમ્મપદંવ સેય્યો;

    ‘‘Addhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ, dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo;

    પુબ્બેવ હિ પુબ્બતરેવ સન્તો, નિબ્બાનમેવજ્ઝગમું સપઞ્ઞા’’તિ. –

    Pubbeva hi pubbatareva santo, nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti. –

    એવમેકેકાય ગાથાય અનુમોદનં કત્વા તથેવ અગમિંસુ સદ્ધિં પરિક્ખારેહિ.

    Evamekekāya gāthāya anumodanaṃ katvā tatheva agamiṃsu saddhiṃ parikkhārehi.

    તત્થ ધમ્મલદ્ધસ્સાતિ ખીણાસવં આદિં કત્વા યાવ સુક્ખવિપસ્સકયોગાવચરો પુગ્ગલો ધમ્મસ્સ લદ્ધત્તા ધમ્મલદ્ધો નામ. સ્વેવ ઉટ્ઠાનવીરિયેન તસ્સ ધમ્મસ્સ અધિગતત્તા ઉટ્ઠાનવીરિયાધિગતો નામ. તસ્સ પુગ્ગલસ્સ યો જન્તુ દદાતિ દાનન્તિ અત્થો, ધમ્મેન લદ્ધસ્સ ઉટ્ઠાનસઙ્ખાતેન વીરિયેન અધિગતસ્સ દેય્યધમ્મસ્સ અગ્ગં ગહેત્વા યો જન્તુ સીલવન્તેસુ દાનં દદાતીતિપિ અત્થો. ઉપયોગત્થે વા સામિવચનં કત્વાપેત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. વેતરણિન્તિ દેસનાસીસમેતં, અટ્ઠ મહાનિરયે સોળસ ચ ઉસ્સદે અતિક્કમિત્વાતિ અત્થો. દિબ્બાનિ ઠાનાનિ ઉપેતીતિ દેવલોકે ઉપ્પજ્જતિ.

    Tattha dhammaladdhassāti khīṇāsavaṃ ādiṃ katvā yāva sukkhavipassakayogāvacaro puggalo dhammassa laddhattā dhammaladdho nāma. Sveva uṭṭhānavīriyena tassa dhammassa adhigatattā uṭṭhānavīriyādhigato nāma. Tassa puggalassa yo jantu dadāti dānanti attho, dhammena laddhassa uṭṭhānasaṅkhātena vīriyena adhigatassa deyyadhammassa aggaṃ gahetvā yo jantu sīlavantesu dānaṃ dadātītipi attho. Upayogatthe vā sāmivacanaṃ katvāpettha attho veditabbo. Vetaraṇinti desanāsīsametaṃ, aṭṭha mahāniraye soḷasa ca ussade atikkamitvāti attho. Dibbāni ṭhānāni upetīti devaloke uppajjati.

    સમાનમાહૂતિ સદિસં વદન્તિ. ખયભીરુકસ્સ હિ દાનં નત્થિ, ભયભીરુકસ્સ યુદ્ધં નત્થિ. જીવિતે આલયં વિજહિત્વા યુજ્જન્તોવ યુજ્ઝિતું સક્કોતિ, ભોગેસુ આલયં વિજહિત્વા દાયકો દાતું સક્કોતિ, તેનેવ તં ઉભયં ‘‘સમાન’’ન્તિ વદન્તિ. અપ્પાપિ સન્તાતિ થોકાપિ સમાના પરિચ્ચત્તજીવિતા બહુકે જિનન્તિ, એવમેવ અપ્પાપિ મુઞ્ચચેતના બહુમ્પિ મચ્છેરચિત્તં લોભાદિં વા કિલેસગહનં જિનાતિ. અપ્પમ્પિ ચેતિ થોકમ્પિ ચે દેય્યધમ્મં કમ્મઞ્ચ ફલઞ્ચ સદ્દહન્તો દેતિ. તેનેવ સોતિ તેન પરિત્તદેય્યધમ્મવત્થુકેન પરિત્તકેનાપિ ચાગેન સો પરત્થ સુખી હોતિ, મહારાજાતિ.

    Samānamāhūti sadisaṃ vadanti. Khayabhīrukassa hi dānaṃ natthi, bhayabhīrukassa yuddhaṃ natthi. Jīvite ālayaṃ vijahitvā yujjantova yujjhituṃ sakkoti, bhogesu ālayaṃ vijahitvā dāyako dātuṃ sakkoti, teneva taṃ ubhayaṃ ‘‘samāna’’nti vadanti. Appāpi santāti thokāpi samānā pariccattajīvitā bahuke jinanti, evameva appāpi muñcacetanā bahumpi maccheracittaṃ lobhādiṃ vā kilesagahanaṃ jināti. Appampi ceti thokampi ce deyyadhammaṃ kammañca phalañca saddahanto deti. Teneva soti tena parittadeyyadhammavatthukena parittakenāpi cāgena so parattha sukhī hoti, mahārājāti.

    વિચેય્ય દાનન્તિ દક્ખિણઞ્ચ દક્ખિણેય્યઞ્ચ વિચિનિત્વા દિન્નદાનં. તત્થ યં વા તં વા અદત્વા અગ્ગં પણીતં દેય્યધમ્મં વિચિનિત્વા દદન્તો દક્ખિણં વિચિનાતિ નામ, યેસં તેસં વા અદત્વા સીલાદિગુણસમ્પન્ને વિચિનિત્વા તેસં દદન્તો દક્ખિણેય્યં વિચિનાતિ નામ. સુગતપ્પસત્થન્તિ એવરૂપં દાનં બુદ્ધેહિ પસત્થં. તત્થ દક્ખિણેય્યવિચિનનં દસ્સેતું ‘‘યે દક્ખિણેય્યા’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ દક્ખિણેય્યાતિ દક્ખિણાય અનુચ્છવિકા બુદ્ધાદયો.

    Viceyya dānanti dakkhiṇañca dakkhiṇeyyañca vicinitvā dinnadānaṃ. Tattha yaṃ vā taṃ vā adatvā aggaṃ paṇītaṃ deyyadhammaṃ vicinitvā dadanto dakkhiṇaṃ vicināti nāma, yesaṃ tesaṃ vā adatvā sīlādiguṇasampanne vicinitvā tesaṃ dadanto dakkhiṇeyyaṃ vicināti nāma. Sugatappasatthanti evarūpaṃ dānaṃ buddhehi pasatthaṃ. Tattha dakkhiṇeyyavicinanaṃ dassetuṃ ‘‘ye dakkhiṇeyyā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dakkhiṇeyyāti dakkhiṇāya anucchavikā buddhādayo.

    પાણભૂતાનીતિ પાણસઙ્ખાતાનિ ભૂતાનિ. અહેઠયં ચરન્તિ કારુઞ્ઞેન અવિહેઠયન્તો ચરમાનો. પરૂપવાદાતિ પરૂપવાદભયેન પાપં ન કરોતિ. ભીરુન્તિ ઉપવાદભીરુકં. ન તત્થ સૂરન્તિ યો પન અયોનિસોમનસિકારેન તસ્મિં ઉપવાદે સૂરો હોતિ, તં પણ્ડિતા નપ્પસંસન્તિ. ભયા હીતિ ઉપવાદભયેન હિ પણ્ડિતા પાપં ન કરોન્તિ.

    Pāṇabhūtānīti pāṇasaṅkhātāni bhūtāni. Aheṭhayaṃ caranti kāruññena aviheṭhayanto caramāno. Parūpavādāti parūpavādabhayena pāpaṃ na karoti. Bhīrunti upavādabhīrukaṃ. Na tattha sūranti yo pana ayonisomanasikārena tasmiṃ upavāde sūro hoti, taṃ paṇḍitā nappasaṃsanti. Bhayā hīti upavādabhayena hi paṇḍitā pāpaṃ na karonti.

    હીનેન બ્રહ્મચરિયેનાતિ બાહિરતિત્થાયતને તાવ મેથુનવિરતિસીલમત્તકં હીનં બ્રહ્મચરિયં નામ, તેન ખત્તિયકુલે ઉપ્પજ્જતિ. ઝાનસ્સ ઉપચારમત્તં મજ્ઝિમં, તેન દેવલોકે ઉપ્પજ્જતિ. અટ્ઠ સમાપત્તિયો ઉત્તમં, તેન બ્રહ્મલોકે ઉપ્પજ્જન્તો વિસુજ્ઝતિ નામ. સાસને પન સીલવન્તસ્સેવ એકં દેવનિકાયં પણિધાય બ્રહ્મચરિયં હીનં નામ, પરિસુદ્ધસીલસ્સેવ સમાપત્તિનિબ્બત્તનં મજ્ઝિમં નામ, પરિસુદ્ધસીલે ઠત્વા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તુપ્પત્તિ ઉત્તમં નામ.

    Hīnena brahmacariyenāti bāhiratitthāyatane tāva methunaviratisīlamattakaṃ hīnaṃ brahmacariyaṃ nāma, tena khattiyakule uppajjati. Jhānassa upacāramattaṃ majjhimaṃ, tena devaloke uppajjati. Aṭṭha samāpattiyo uttamaṃ, tena brahmaloke uppajjanto visujjhati nāma. Sāsane pana sīlavantasseva ekaṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ hīnaṃ nāma, parisuddhasīlasseva samāpattinibbattanaṃ majjhimaṃ nāma, parisuddhasīle ṭhatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattuppatti uttamaṃ nāma.

    ઓસાનગાથાય અયમત્થો – મહારાજ, કિઞ્ચાપિ એકંસેનેવ દાનં બહુધા પસત્થં વણ્ણિતં, દાનતો પન સમથવિપસ્સનાસઙ્ખાતં નિબ્બાનસઙ્ખાતઞ્ચ ધમ્મકોટ્ઠાસભૂતં ધમ્મપદમેવ ઉત્તરિતરં. કિંકારણા? પુબ્બેવ હિ ઇમસ્મિં કપ્પે કસ્સપદસબલાદયો પુબ્બતરેવ વેસ્સભૂદસબલાદયો સન્તો સપ્પુરિસા સપઞ્ઞા સમથવિપસ્સનં ભાવેત્વા નિબ્બાનમેવ અજ્ઝગમું અધિગતાતિ.

    Osānagāthāya ayamattho – mahārāja, kiñcāpi ekaṃseneva dānaṃ bahudhā pasatthaṃ vaṇṇitaṃ, dānato pana samathavipassanāsaṅkhātaṃ nibbānasaṅkhātañca dhammakoṭṭhāsabhūtaṃ dhammapadameva uttaritaraṃ. Kiṃkāraṇā? Pubbeva hi imasmiṃ kappe kassapadasabalādayo pubbatareva vessabhūdasabalādayo santo sappurisā sapaññā samathavipassanaṃ bhāvetvā nibbānameva ajjhagamuṃ adhigatāti.

    એવં સત્ત પચ્ચેકબુદ્ધા અનુમોદનાય રઞ્ઞો અમતમહાનિબ્બાનં વણ્ણેત્વા રાજાનં અપ્પમાદેન ઓવદિત્વા વુત્તનયેનેવ અત્તનો વસનટ્ઠાનમેવ ગતા. રાજાપિ સદ્ધિં અગ્ગમહેસિયા દાનં દત્વા યાવજીવં ઠત્વા તતો ચવિત્વા સગ્ગપુરં પૂરેસિ.

    Evaṃ satta paccekabuddhā anumodanāya rañño amatamahānibbānaṃ vaṇṇetvā rājānaṃ appamādena ovaditvā vuttanayeneva attano vasanaṭṭhānameva gatā. Rājāpi saddhiṃ aggamahesiyā dānaṃ datvā yāvajīvaṃ ṭhatvā tato cavitvā saggapuraṃ pūresi.

    સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા ‘‘એવં પુબ્બેપિ પણ્ડિતા વિચેય્ય દાનં અદંસૂ’’તિ વત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા પચ્ચેકબુદ્ધા પરિનિબ્બાયિંસુ, સમુદ્દવિજયા રાહુલમાતા અહોસિ, રોરુવમહારાજા પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

    Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘evaṃ pubbepi paṇḍitā viceyya dānaṃ adaṃsū’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā paccekabuddhā parinibbāyiṃsu, samuddavijayā rāhulamātā ahosi, roruvamahārājā pana ahameva ahosi’’nti.

    આદિત્તજાતકવણ્ણના અટ્ઠમા.

    Ādittajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.







    Related texts:



    તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / સુત્તપિટક • Suttapiṭaka / ખુદ્દકનિકાય • Khuddakanikāya / જાતકપાળિ • Jātakapāḷi / ૪૨૪. આદિત્તજાતકં • 424. Ādittajātakaṃ


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact