Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / જાતકપાળિ • Jātakapāḷi |
૫૪૫. મહાનારદકસ્સપજાતકં (૮)
545. Mahānāradakassapajātakaṃ (8)
૧૧૫૩.
1153.
પહૂતયોગ્ગો ધનિમા, અનન્તબલપોરિસો.
Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.
૧૧૫૪.
1154.
૧૧૫૫.
1155.
વિજયઞ્ચ સુનામઞ્ચ, સેનાપતિં અલાતકં.
Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.
૧૧૫૬.
1156.
‘‘તમનુપુચ્છિ વેદેહો, ‘‘પચ્ચેકં બ્રૂથ સં રુચિં;
‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘‘paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ;
કાયજ્જ રતિયા રત્તિં, વિહરેમુ ઇમં ઉતું’’.
Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utuṃ’’.
૧૧૫૭.
1157.
‘‘તતો સેનાપતિ રઞ્ઞો, અલાતો એતદબ્રવિ;
‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi;
‘‘હટ્ઠં યોગ્ગં બલં સબ્બં, સેનં સન્નાહયામસે.
‘‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.
૧૧૫૮.
1158.
‘‘નિય્યામ દેવ યુદ્ધાય, અનન્તબલપોરિસા;
‘‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā;
એસા મય્હં સકા દિટ્ઠિ, અજિતં ઓજિનામસે.
Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase.
૧૧૫૯.
1159.
અલાતસ્સ વચો સુત્વા, સુનામો એતદબ્રવિ;
Alātassa vaco sutvā, sunāmo etadabravi;
‘‘સબ્બે તુય્હં મહારાજ, અમિત્તા વસમાગતા.
‘‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.
૧૧૬૦.
1160.
‘‘નિક્ખિત્તસત્થા પચ્ચત્થા, નિવાતમનુવત્તરે;
‘‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare;
ઉત્તમો ઉસ્સવો અજ્જ, ન યુદ્ધં મમ રુચ્ચતિ.
Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.
૧૧૬૧.
1161.
‘‘અન્નપાનઞ્ચ ખજ્જઞ્ચ, ખિપ્પં અભિહરન્તુ તે;
‘‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te;
રમસ્સુ દેવ કામેહિ, નચ્ચગીતે સુવાદિતે’’.
Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’’.
૧૧૬૨.
1162.
સુનામસ્સ વચો સુત્વા, વિજયો એતદબ્રવિ;
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi;
‘‘સબ્બે કામા મહારાજ, નિચ્ચં તવ મુપટ્ઠિતા.
‘‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.
૧૧૬૩.
1163.
‘‘ન હેતે દુલ્લભા દેવ, તવ કામેહિ મોદિતું;
‘‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ;
૧૧૬૪.
1164.
‘‘સમણં બ્રાહ્મણં વાપિ, ઉપાસેમુ બહુસ્સુતં;
‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
યો નજ્જ વિનયે કઙ્ખં, અત્થધમ્મવિદૂ ઇસે’’.
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’’.
૧૧૬૫.
1165.
વિજયસ્સ વચો સુત્વા, રાજા અઙ્ગતિ મબ્રવિ;
Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘યથા વિજયો ભણતિ, મય્હમ્પેતંવ રુચ્ચતિ.
‘‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
૧૧૬૬.
1166.
‘‘સમણં બ્રાહ્મણં વાપિ, ઉપાસેમુ બહુસ્સુતં;
‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
યો નજ્જ વિનયે કઙ્ખં, અત્થધમ્મવિદૂ ઇસે.
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.
૧૧૬૭.
1167.
‘‘સબ્બેવ સન્તા કરોથ મતિં, કં ઉપાસેમુ પણ્ડિતં;
‘‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ;
૧૧૬૮.
1168.
‘‘વેદેહસ્સ વચો સુત્વા, અલાતો એતદબ્રવિ;
‘‘Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘અત્થાયં મિગદાયસ્મિં, અચેલો ધીરસમ્મતો.
‘‘Atthāyaṃ migadāyasmiṃ, acelo dhīrasammato.
૧૧૬૯.
1169.
‘‘ગુણો કસ્સપગોત્તાયં, સુતો ચિત્રકથી ગણી;
‘‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī;
૧૧૭૦.
1170.
‘‘અલાતસ્સ વચો સુત્વા, રાજા ચોદેસિ સારથિં;
‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ;
‘‘મિગદાયં ગમિસ્સામ, યુત્તં યાનં ઇધાનય’’.
‘‘Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhānaya’’.
૧૧૭૧.
1171.
સુક્કમટ્ઠપરિવારં, પણ્ડરં દોસિનામુખં.
Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosināmukhaṃ.
૧૧૭૨.
1172.
‘‘તત્રાસું કુમુદાયુત્તા, ચત્તારો સિન્ધવા હયા;
‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā;
૧૧૭૩.
1173.
‘‘સેતચ્છત્તં સેતરથો, સેતસ્સા સેતબીજની;
‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī;
વેદેહો સહમચ્ચેહિ, નિય્યં ચન્દોવ સોભતિ.
Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.
૧૧૭૪.
1174.
અસ્સપિટ્ઠિગતા વીરા, નરા નરવરાધિપં.
Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.
૧૧૭૫.
1175.
સો મુહુત્તંવ યાયિત્વા, યાના ઓરુય્હ ખત્તિયો;
So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo;
વેદેહો સહમચ્ચેહિ, પત્તી ગુણમુપાગમિ.
Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
૧૧૭૬.
1176.
યેપિ તત્થ તદા આસું, બ્રાહ્મણિબ્ભા સમાગતા;
Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā;
ન તે અપનયી રાજા, અકતં ભૂમિમાગતે.
Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate.
૧૧૭૭.
1177.
મુદુપચ્ચત્થતે રાજા, એકમન્તં ઉપાવિસિ.
Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.
૧૧૭૮.
1178.
‘‘નિસજ્જ રાજા સમ્મોદિ, કથં સારણિયં તતો;
‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato;
૧૧૭૯.
1179.
અપાબાધો ચસિ કચ્ચિ, ચક્ખું ન પરિહાયતિ’’.
Apābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’’.
૧૧૮૦.
1180.
તં ગુણો પટિસમ્મોદિ, વેદેહં વિનયે રતં;
Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ;
‘‘યાપનીયં મહારાજ, સબ્બમેતં તદૂભયં.
‘‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.
૧૧૮૧.
1181.
‘‘કચ્ચિ તુય્હમ્પિ વેદેહ, પચ્ચન્તા ન બલીયરે;
‘‘Kacci tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare;
કચ્ચિ અરોગં યોગ્ગં તે, કચ્ચિ વહતિ વાહનં;
Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
૧૧૮૨.
1182.
પટિસમ્મોદિતો રાજા, તતો પુચ્છિ અનન્તરા;
Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā;
અત્થં ધમ્મઞ્ચ ઞાયઞ્ચ, ધમ્મકામો રથેસભો.
Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
૧૧૮૩.
1183.
‘‘કથં ધમ્મં ચરે મચ્ચો, માતાપિતૂસુ કસ્સપ;
‘‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa;
કથં ચરે આચરિયે, પુત્તદારે કથં ચરે.
Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.
૧૧૮૪.
1184.
‘‘કથં ચરેય્ય વુડ્ઢેસુ, કથં સમણબ્રાહ્મણે;
‘‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe;
કથઞ્ચ બલકાયસ્મિં, કથં જનપદે ચરે.
Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.
૧૧૮૫.
1185.
‘‘કથં ધમ્મં ચરિત્વાન, મચ્ચા ગચ્છન્તિ 37 સુગ્ગતિં;
‘‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti 38 suggatiṃ;
કથઞ્ચેકે અધમ્મટ્ઠા, પતન્તિ નિરયં અથો’’.
Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’.
૧૧૮૬.
1186.
‘‘વેદેહસ્સ વચો સુત્વા, કસ્સપો એતદબ્રવિ;
‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi;
‘‘‘સુણોહિ મે મહારાજ, સચ્ચં અવિતથં પદં.
‘‘‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.
૧૧૮૭.
1187.
નત્થિ દેવ પરો લોકો, કો તતો હિ ઇધાગતો.
Natthi deva paro loko, ko tato hi idhāgato.
૧૧૮૮.
1188.
‘‘‘નત્થિ દેવ પિતરો વા, કુતો માતા કુતો પિતા;
‘‘‘Natthi deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā;
નત્થિ આચરિયો નામ, અદન્તં કો દમેસ્સતિ.
Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
૧૧૮૯.
1189.
‘‘‘સમતુલ્યાનિ ભૂતાનિ, નત્થિ જેટ્ઠાપચાયિકા;
‘‘‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā;
નત્થિ બલં વીરિયં વા, કુતો ઉટ્ઠાનપોરિસં;
Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ;
નિયતાનિ હિ ભૂતાનિ, યથા ગોટવિસો તથા.
Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
૧૧૯૦.
1190.
‘‘‘લદ્ધેય્યં લભતે મચ્ચો, તત્થ દાનફલં કુતો;
‘‘‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto;
નત્થિ દાનફલં દેવ, અવસો દેવવીરિયો.
Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.
૧૧૯૧.
1191.
‘‘‘બાલેહિ દાનં પઞ્ઞત્તં, પણ્ડિતેહિ પટિચ્છિતં;
‘‘‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ;
અવસા દેન્તિ ધીરાનં, બાલા પણ્ડિતમાનિનો.
Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino.
૧૧૯૨.
1192.
‘‘‘સત્તિમે સસ્સતા કાયા, અચ્છેજ્જા અવિકોપિનો;
‘‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino;
તેજો પથવી આપો ચ, વાયો સુખં દુખઞ્ચિમે;
Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime;
જીવે ચ સત્તિમે કાયા, યેસં છેત્તા ન વિજ્જતિ.
Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.
૧૧૯૩.
1193.
‘‘‘નત્થિ હન્તા વ છેત્તા વા, હઞ્ઞે યેવાપિ 41 કોચિ નં;
‘‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi 42 koci naṃ;
અન્તરેનેવ કાયાનં, સત્થાનિ વીતિવત્તરે.
Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.
૧૧૯૪.
1194.
ન સો છિન્દતિ તે કાયે, તત્થ પાપફલં કુતો.
Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.
૧૧૯૫.
1195.
‘‘‘ચુલ્લાસીતિમહાકપ્પે, સબ્બે સુજ્ઝન્તિ સંસરં;
‘‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ;
અનાગતે તમ્હિ કાલે, સઞ્ઞતોપિ ન સુજ્ઝતિ.
Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
૧૧૯૬.
1196.
‘‘‘ચરિત્વાપિ બહું ભદ્રં, નેવ સુજ્ઝન્તિનાગતે;
‘‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate;
પાપઞ્ચેપિ બહું કત્વા, તં ખણં નાતિવત્તરે.
Pāpañcepi bahuṃ katvā, taṃ khaṇaṃ nātivattare.
૧૧૯૭.
1197.
‘‘‘અનુપુબ્બેન નો સુદ્ધિ, કપ્પાનં ચુલ્લસીતિયા;
‘‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā;
નિયતિં નાતિવત્તામ, વેલન્તમિવ સાગરો’’’.
Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’’.
૧૧૯૮.
1198.
કસ્સપસ્સ વચો સુત્વા, અલાતો એતદબ્રવિ;
Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘યથા ભદન્તો ભણતિ, મય્હમ્પેતંવ રુચ્ચતિ.
‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
૧૧૯૯.
1199.
‘‘અહમ્પિ પુરિમં જાતિં, સરે સંસરિતત્તનો;
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano;
પિઙ્ગલો નામહં આસિં, લુદ્દો ગોઘાતકો પુરે.
Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.
૧૨૦૦.
1200.
‘‘બારાણસિયં ફીતાયં, બહું પાપં કતં મયા;
‘‘Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
બહૂ મયા હતા પાણા, મહિંસા સૂકરા અજા.
Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.
૧૨૦૧.
1201.
‘‘તતો ચુતો ઇધ જાતો, ઇદ્ધે સેનાપતીકુલે;
‘‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;
૧૨૦૨.
1202.
ઉપોસથં ઉપવસન્તો, ગુણસન્તિકુપાગમિ.
Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.
૧૨૦૩.
1203.
કસ્સપસ્સ વચો સુત્વા, અલાતસ્સ ચ ભાસિતં;
Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ;
પસ્સસન્તો મુહું ઉણ્હં, રુદં અસ્સૂનિ વત્તયિ.
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
૧૨૦૪.
1204.
તમનુપુચ્છિ વેદેહો, ‘‘કિમત્થં સમ્મ રોદસિ;
Tamanupucchi vedeho, ‘‘kimatthaṃ samma rodasi;
કિં તે સુતં વા દિટ્ઠં વા, કિં મં વેદેસિ વેદનં’’.
Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedanaṃ’’.
૧૨૦૫.
1205.
વેદેહસ્સ વચો સુત્વા, બીજકો એતદબ્રવિ;
Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi;
‘‘નત્થિ મે વેદના દુક્ખા, મહારાજ સુણોહિ મે.
‘‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
૧૨૦૬.
1206.
‘‘અહમ્પિ પુરિમં જાતિં, સરામિ સુખમત્તનો;
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano;
સાકેતાહં પુરે આસિં, ભાવસેટ્ઠિ ગુણે રતો.
Sāketāhaṃ pure āsiṃ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.
૧૨૦૭.
1207.
‘‘સમ્મતો બ્રાહ્મણિબ્ભાનં, સંવિભાગરતો સુચિ;
‘‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci;
ન ચાપિ પાપકં કમ્મં, સરામિ કતમત્તનો.
Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.
૧૨૦૮.
1208.
‘‘તતો ચુતાહં વેદેહ, ઇધ જાતો દુરિત્થિયા;
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā;
ગબ્ભમ્હિ કુમ્ભદાસિયા, યતો જાતો સુદુગ્ગતો.
Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
૧૨૦૯.
1209.
‘‘એવમ્પિ દુગ્ગતો સન્તો, સમચરિયં અધિટ્ઠિતો;
‘‘Evampi duggato santo, samacariyaṃ adhiṭṭhito;
ઉપડ્ઢભાગં ભત્તસ્સ, દદામિ યો મે ઇચ્છતિ.
Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
૧૨૧૦.
1210.
‘‘ચાતુદ્દસિં પઞ્ચદસિં, સદા ઉપવસામહં;
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ;
૧૨૧૧.
1211.
‘‘સબ્બમેવ હિ નૂનેતં, સુચિણ્ણં ભવતિ નિપ્ફલં;
‘‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ;
નિરત્થં મઞ્ઞિદં સીલં, અલાતો ભાસતી યથા.
Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.
૧૨૧૨.
1212.
‘‘કલિમેવ નૂન ગણ્હામિ, અસિપ્પો ધુત્તકો યથા;
‘‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā;
કટં અલાતો ગણ્હાતિ, કિતવોસિક્ખિતો યથા.
Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
૧૨૧૩.
1213.
‘‘દ્વારં નપ્પટિપસ્સામિ, યેન ગચ્છામિ સુગ્ગતિં;
‘‘Dvāraṃ nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṃ;
તસ્મા રાજ પરોદામિ, સુત્વા કસ્સપભાસિતં’’.
Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsitaṃ’’.
૧૨૧૪.
1214.
બીજકસ્સ વચો સુત્વા, રાજા અઙ્ગતિ મબ્રવિ;
Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
૧૨૧૫.
1215.
‘‘સુખં વા યદિ વા દુક્ખં, નિયતિયા કિર લબ્ભતિ;
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati;
૧૨૧૬.
1216.
‘‘અહમ્પિ પુબ્બે કલ્યાણો, બ્રાહ્મણિબ્ભેસુ બ્યાવટો 55;
‘‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo 56;
વોહારમનુસાસન્તો , રતિહીનો તદન્તરા’’.
Vohāramanusāsanto , ratihīno tadantarā’’.
૧૨૧૭.
1217.
‘‘પુનપિ ભન્તે દક્ખેમુ, સઙ્ગતિ ચે ભવિસ્સતિ’’;
‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissati’’;
ઇદં વત્વાન વેદેહો, પચ્ચગા સનિવેસનં.
Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesanaṃ.
૧૨૧૮.
1218.
તતો રત્યા વિવસાને, ઉપટ્ઠાનમ્હિ અઙ્ગતિ;
Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati;
અમચ્ચે સન્નિપાતેત્વા, ઇદં વચનમબ્રવિ.
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.
૧૨૧૯.
1219.
‘‘ચન્દકે મે વિમાનસ્મિં, સદા કામે વિધેન્તુ મે;
‘‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me;
મા ઉપગચ્છું અત્થેસુ, ગુય્હપ્પકાસિયેસુ ચ.
Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
૧૨૨૦.
1220.
‘‘વિજયો ચ સુનામો ચ, સેનાપતિ અલાતકો;
‘‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako;
એતે અત્થે નિસીદન્તુ, વોહારકુસલા તયો’’.
Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’’.
૧૨૨૧.
1221.
ઇદં વત્વાન વેદેહો, કામેવ બહુમઞ્ઞથ;
Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha;
ન ચાપિ બ્રાહ્મણિબ્ભેસુ, અત્થે કિસ્મિઞ્ચિ બ્યાવટો.
Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo.
૧૨૨૨.
1222.
તતો દ્વેસત્તરત્તસ્સ, વેદેહસ્સત્રજા પિયા;
Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā;
૧૨૨૩.
1223.
‘અલઙ્કરોથ મં ખિપ્પં, સખિયો ચાલઙ્કરોન્તુ 59 મે;
‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu 60 me;
૧૨૨૪.
1224.
તસ્સા માલ્યં અભિહરિંસુ, ચન્દનઞ્ચ મહારહં;
Tassā mālyaṃ abhihariṃsu, candanañca mahārahaṃ;
મણિસઙ્ખમુત્તારતનં, નાનારત્તે ચ અમ્બરે.
Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.
૧૨૨૫.
1225.
૧૨૨૬.
1226.
સા ચ સખિમજ્ઝગતા, સબ્બાભરણભૂસિતા;
Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā;
સતેરતા અબ્ભમિવ, ચન્દકં પાવિસી રુચા.
Sateratā abbhamiva, candakaṃ pāvisī rucā.
૧૨૨૭.
1227.
ઉપસઙ્કમિત્વા વેદેહં, વન્દિત્વા વિનયે રતં;
Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ;
૧૨૨૮.
1228.
તઞ્ચ દિસ્વાન વેદેહો, અચ્છરાનંવ સઙ્ગમં;
Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ;
રુચં સખિમજ્ઝગતં, ઇદં વચનમબ્રવિ.
Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.
૧૨૨૯.
1229.
‘‘કચ્ચિ રમસિ પાસાદે, અન્તોપોક્ખરણિં પતિ;
‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati;
કચ્ચિ બહુવિધં ખજ્જં, સદા અભિહરન્તિ તે.
Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.
૧૨૩૦.
1230.
‘‘કચ્ચિ બહુવિધં માલ્યં, ઓચિનિત્વા કુમારિયો;
‘‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo;
૧૨૩૧.
1231.
‘‘કેન વા વિકલં તુય્હં, કિં ખિપ્પં આહરન્તુ તે;
‘‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharantu te;
૧૨૩૨.
1232.
વેદેહસ્સ વચો સુત્વા, રુચા પિતરમબ્રવિ;
Vedehassa vaco sutvā, rucā pitaramabravi;
‘‘સબ્બમેતં મહારાજ, લબ્ભતિસ્સરસન્તિકે.
‘‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.
૧૨૩૩.
1233.
‘‘સુવે પન્નરસો દિબ્યો, સહસ્સં આહરન્તુ મે;
‘‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me;
૧૨૩૪.
1234.
રુચાય વચનં સુત્વા, રાજા અઙ્ગતિ મબ્રવિ;
Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘બહું વિનાસિતં વિત્તં, નિરત્થં અફલં તયા.
‘‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.
૧૨૩૫.
1235.
‘‘ઉપોસથે વસં નિચ્ચં, અન્નપાનં ન ભુઞ્જસિ;
‘‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi;
નિયતેતં અભુત્તબ્બં, નત્થિ પુઞ્ઞં અભુઞ્જતો’’.
Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’.
૧૨૩૬.
1236.
‘‘બીજકોપિ હિ સુત્વાન, તદા કસ્સપભાસિતં;
‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ;
પસ્સસન્તો મુહું ઉણ્હં, રુદં અસ્સૂનિ વત્તયિ.
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
૧૨૩૭.
1237.
નત્થિ ભદ્દે પરો લોકો, કિં નિરત્થં વિહઞ્ઞસિ’’.
Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasi’’.
૧૨૩૮.
1238.
વેદેહસ્સ વચો સુત્વા, રુચા રુચિરવણ્ણિની;
Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī;
જાનં પુબ્બાપરં ધમ્મં, પિતરં એતદબ્રવિ.
Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.
૧૨૩૯.
1239.
બાલૂપસેવી યો હોતિ, બાલોવ સમપજ્જથ.
Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.
૧૨૪૦.
1240.
‘‘મૂળ્હો હિ મૂળ્હમાગમ્મ, ભિય્યો મોહં નિગચ્છતિ;
‘‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati;
પતિરૂપં અલાતેન, બીજકેન ચ મુય્હિતું.
Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhituṃ.
૧૨૪૧.
1241.
‘‘ત્વઞ્ચ દેવાસિ સપ્પઞ્ઞો, ધીરો અત્થસ્સ કોવિદો;
‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido;
કથં બાલેહિ સદિસં, હીનદિટ્ઠિં ઉપાગમિ.
Kathaṃ bālehi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.
૧૨૪૨.
1242.
‘‘સચેપિ સંસારપથેન સુજ્ઝતિ, નિરત્થિયા પબ્બજ્જા ગુણસ્સ;
‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa;
કીટોવ અગ્ગિં જલિતં અપાપતં, ઉપપજ્જતિ મોહમૂળ્હો 81 નગ્ગભાવં.
Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho 82 naggabhāvaṃ.
૧૨૪૩.
1243.
‘‘સંસારસુદ્ધીતિ પુરે નિવિટ્ઠા, કમ્મં વિદૂસેન્તિ બહૂ અજાનં 83;
‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ 84;
પુબ્બે કલી દુગ્ગહિતોવઅત્થા 85, દુમ્મો ચ યા બલિસા અમ્બુજોવ.
Pubbe kalī duggahitovaatthā 86, dummo ca yā balisā ambujova.
૧૨૪૪.
1244.
‘‘ઉપમં તે કરિસ્સામિ, મહારાજ તવત્થિયા;
‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā;
ઉપમાય મિધેકચ્ચે, અત્થં જાનન્તિ પણ્ડિતા.
Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.
૧૨૪૫.
1245.
અતિભારં સમાદાય, અણ્ણવે અવસીદતિ.
Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.
૧૨૪૬.
1246.
‘‘એવમેવ નરો પાપં, થોકં થોકમ્પિ આચિનં;
‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
અતિભારં સમાદાય, નિરયે અવસીદતિ.
Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.
૧૨૪૭.
1247.
‘‘ન તાવ ભારો પરિપૂરો, અલાતસ્સ મહીપતિ;
‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati;
આચિનાતિ ચ તં પાપં, યેન ગચ્છતિ દુગ્ગતિં.
Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.
૧૨૪૮.
1248.
‘‘પુબ્બેવસ્સ કતં પુઞ્ઞં, અલાતસ્સ મહીપતિ;
‘‘Pubbevassa kataṃ puññaṃ, alātassa mahīpati;
તસ્સેવ દેવ નિસ્સન્દો, યઞ્ચેસો લભતે સુખં.
Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.
૧૨૪૯.
1249.
‘‘ખીયતે ચસ્સ તં પુઞ્ઞં, તથા હિ અગુણે રતો;
‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato;
૧૨૫૦.
1250.
‘‘તુલા યથા પગ્ગહિતા, ઓહિતે તુલમણ્ડલે;
‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale;
ઉન્નમેતિ તુલાસીસં, ભારે ઓરોપિતે સતિ.
Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.
૧૨૫૧.
1251.
‘‘એવમેવ નરો પુઞ્ઞં, થોકં થોકમ્પિ આચિનં;
‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
૧૨૫૨.
1252.
‘‘યમજ્જ બીજકો દાસો, દુક્ખં પસ્સતિ અત્તનિ;
‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani;
૧૨૫૩.
1253.
‘‘ખીયતે ચસ્સ તં પાપં, તથા હિ વિનયે રતો;
‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato;
કસ્સપઞ્ચ સમાપજ્જ, મા હેવુપ્પથમાગમા.
Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā.
૧૨૫૪.
1254.
‘‘યં યઞ્હિ રાજ ભજતિ, સન્તં વા યદિ વા અસં;
‘‘Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ;
સીલવન્તં વિસીલં વા, વસં તસ્સેવ ગચ્છતિ.
Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.
૧૨૫૫.
1255.
‘‘યાદિસં કુરુતે મિત્તં, યાદિસં ચૂપસેવતિ;
‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;
૧૨૫૬.
1256.
‘‘સેવમાનો સેવમાનં, સમ્ફુટ્ઠો સમ્ફુસં પરં;
‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;
સરો દિદ્ધો કલાપંવ, અલિત્તમુપલિમ્પતિ;
Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;
૧૨૫૭.
1257.
‘‘પૂતિમચ્છં કુસગ્ગેન, યો નરો ઉપનય્હતિ;
‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;
કુસાપિ પૂતિ વાયન્તિ, એવં બાલૂપસેવના.
Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.
૧૨૫૮.
1258.
‘‘તગરઞ્ચ પલાસેન, યો નરો ઉપનય્હતિ;
‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;
પત્તાપિ સુરભિ વાયન્તિ, એવં ધીરૂપસેવના.
Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.
૧૨૫૯.
1259.
અસન્તે નોપસેવેય્ય, સન્તે સેવેય્ય પણ્ડિતો;
Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;
અસન્તો નિરયં નેન્તિ, સન્તો પાપેન્તિ સુગ્ગતિં’’.
Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatiṃ’’.
૧૨૬૦.
1260.
અહમ્પિ જાતિયો સત્ત, સરે સંસરિતત્તનો;
Ahampi jātiyo satta, sare saṃsaritattano;
અનાગતાપિ સત્તેવ, યા ગમિસ્સં ઇતો ચુતા.
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
૧૨૬૧.
1261.
‘‘યા મે સા સત્તમી જાતિ, અહુ પુબ્બે જનાધિપ;
‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa;
કમ્મારપુત્તો મગધેસુ, અહું રાજગહે પુરે.
Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.
૧૨૬૨.
1262.
‘‘પાપં સહાયમાગમ્મ, બહું પાપં કતં મયા;
‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
પરદારસ્સ હેઠેન્તો, ચરિમ્હા અમરા વિય.
Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
૧૨૬૩.
1263.
‘‘તં કમ્મં નિહિતં અટ્ઠા, ભસ્મચ્છન્નોવ પાવકો;
‘‘Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako;
અથ અઞ્ઞેહિ કમ્મેહિ, અજાયિં વંસભૂમિયં.
Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.
૧૨૬૪.
1264.
‘‘કોસમ્બિયં સેટ્ઠિકુલે, ઇદ્ધે ફીતે મહદ્ધને;
‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane;
એકપુત્તો મહારાજ, નિચ્ચં સક્કતપૂજિતો.
Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.
૧૨૬૫.
1265.
‘‘તત્થ મિત્તં અસેવિસ્સં, સહાયં સાતવે રતં;
‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ;
પણ્ડિતં સુતસમ્પન્નં, સો મં અત્થે નિવેસયિ.
Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.
૧૨૬૬.
1266.
‘‘ચાતુદ્દસિં પઞ્ચદસિં, બહું રત્તિં ઉપાવસિં;
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ;
તં કમ્મં નિહિતં અટ્ઠા, નિધીવ ઉદકન્તિકે.
Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
૧૨૬૭.
1267.
‘‘અથ પાપાન કમ્માનં, યમેતં મગધે કતં;
‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ;
ફલં પરિયાગ મં 101 પચ્છા, ભુત્વા દુટ્ઠવિસં યથા.
Phalaṃ pariyāga maṃ 102 pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.
૧૨૬૮.
1268.
‘‘તતો ચુતાહં વેદેહ, રોરુવે નિરયે ચિરં;
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, roruve niraye ciraṃ;
સકમ્મુના અપચ્ચિસ્સં, તં સરં ન સુખં લભે.
Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.
૧૨૬૯.
1269.
‘‘બહુવસ્સગણે તત્થ, ખેપયિત્વા બહું દુખં;
‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ;
૧૨૭૦.
1270.
‘‘સાતપુત્તા મયા વૂળ્હા, પિટ્ઠિયા ચ રથેન ચ;
‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca;
તસ્સ કમ્મસ્સ નિસ્સન્દો, પરદારગમનસ્સ મે.
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
૧૨૭૧.
1271.
‘‘તતો ચુતાહં વેદેહ, કપિ આસિં બ્રહાવને;
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane;
તસ્સ કમ્મસ્સ નિસ્સન્દો, પરદારગમનસ્સ મે.
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
૧૨૭૨.
1272.
નિલુઞ્ચિતો જવો ભદ્રો, યોગ્ગં વૂળ્હં ચિરં મયા;
Niluñcito javo bhadro, yoggaṃ vūḷhaṃ ciraṃ mayā;
તસ્સ કમ્મસ્સ નિસ્સન્દો, પરદારગમનસ્સ મે.
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
૧૨૭૩.
1273.
‘‘તતો ચુતાહં વેદેહ, વજ્જીસુ કુલમાગમા;
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā;
નેવિત્થી ન પુમા આસિં, મનુસ્સત્તે સુદુલ્લભે;
Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe;
તસ્સ કમ્મસ્સ નિસ્સન્દો, પરદારગમનસ્સ મે.
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
૧૨૭૪.
1274.
‘‘તતો ચુતાહં વેદેહ, અજાયિં નન્દને વને;
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane;
૧૨૭૫.
1275.
‘‘વિચિત્તવત્થાભરણા, આમુત્તમણિકુણ્ડલા;
‘‘Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
કુસલા નચ્ચગીતસ્સ, સક્કસ્સ પરિચારિકા.
Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
૧૨૭૬.
1276.
‘‘તત્થ ઠિતાહં વેદેહ, સરામિ જાતિયો ઇમા;
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā;
અનાગતાપિ સત્તેવ, યા ગમિસ્સં ઇતો ચુતા.
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
૧૨૭૭.
1277.
‘‘પરિયાગતં તં કુસલં, યં મે કોસમ્બિયં કતં;
‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ;
દેવે ચેવ મનુસ્સે ચ, સન્ધાવિસ્સં ઇતો ચુતા.
Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.
૧૨૭૮.
1278.
૧૨૭૯.
1279.
‘‘સત્તમી ચ ગતિ દેવ, દેવપુત્તો મહિદ્ધિકો;
‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko;
૧૨૮૦.
1280.
‘‘અજ્જાપિ સન્તાનમયં, માલં ગન્થેન્તિ નન્દને;
‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;
દેવપુત્તો જવો નામ, યો મે માલં પટિચ્છતિ.
Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.
૧૨૮૧.
1281.
‘‘મુહુત્તો વિય સો દિબ્યો, ઇધ વસ્સાનિ સોળસ;
‘‘Muhutto viya so dibyo, idha vassāni soḷasa;
રત્તિન્દિવો ચ સો દિબ્યો, માનુસિં સરદોસતં.
Rattindivo ca so dibyo, mānusiṃ saradosataṃ.
૧૨૮૨.
1282.
‘‘ઇતિ કમ્માનિ અન્વેન્તિ, અસઙ્ખેય્યાપિ જાતિયો;
‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;
૧૨૮૩.
1283.
‘‘યો ઇચ્છે પુરિસો હોતું, જાતિં જાતિં 121 પુનપ્પુનં;
‘‘Yo icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ 122 punappunaṃ;
પરદારં વિવજ્જેય્ય, ધોતપાદોવ કદ્દમં.
Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.
૧૨૮૪.
1284.
‘‘યા ઇચ્છે પુરિસો હોતું, જાતિં જાતિં પુનપ્પુનં;
‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;
સામિકં અપચાયેય્ય, ઇન્દંવ પરિચારિકા.
Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.
૧૨૮૫.
1285.
‘‘યો ઇચ્છે દિબ્યભોગઞ્ચ, દિબ્બમાયું યસં સુખં;
‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;
૧૨૮૬.
1286.
‘‘કાયેન વાચા મનસા, અપ્પમત્તો વિચક્ખણો;
‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo;
અત્તનો હોતિ અત્થાય, ઇત્થી વા યદિ વા પુમા.
Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
૧૨૮૭.
1287.
‘‘યે કેચિમે માનુજા જીવલોકે, યસસ્સિનો સબ્બસમન્તભોગા;
‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā;
અસંસયં તેહિ પુરે સુચિણ્ણં, કમ્મસ્સકાસે પુથુ સબ્બસત્તા.
Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.
૧૨૮૮.
1288.
‘‘ઇઙ્ઘાનુચિન્તેસિ સયમ્પિ દેવ, કુતોનિદાના તે ઇમા જનિન્દ;
‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda;
યા તે ઇમા અચ્છરાસન્નિકાસા, અલઙ્કતા કઞ્ચનજાલછન્ના’’.
Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’.
૧૨૮૯.
1289.
ઇચ્ચેવં પિતરં કઞ્ઞા, રુચા તોસેસિ અઙ્ગતિં;
Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ;
મૂળ્હસ્સ મગ્ગમાચિક્ખિ, ધમ્મમક્ખાસિ સુબ્બતા.
Mūḷhassa maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā.
૧૨૯૦.
1290.
અથાગમા બ્રહ્મલોકા, નારદો માનુસિં પજં;
Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ;
જમ્બુદીપં અવેક્ખન્તો, અદ્દા રાજાનમઙ્ગતિં.
Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.
૧૨૯૧.
1291.
તઞ્ચ દિસ્વાનાનુપ્પત્તં, રુચા ઇસિમવન્દથ.
Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandatha.
૧૨૯૨.
1292.
નારદં પરિપુચ્છન્તો, ઇદં વચનમબ્રવિ.
Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.
૧૨૯૩.
1293.
‘‘કુતો નુ આગચ્છસિ દેવવણ્ણિ, ઓભાસયં સબ્બદિસા 129 ચન્દિમાવ;
‘‘Kuto nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṃ sabbadisā 130 candimāva;
અક્ખાહિ મે પુચ્છિતો નામગોત્તં, કથં તં જાનન્તિ મનુસ્સલોકે’’.
Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.
૧૨૯૪.
1294.
‘‘અહઞ્હિ દેવતો ઇદાનિ એમિ, ઓભાસયં સબ્બદિસા 131 ચન્દિમાવ;
‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā 132 candimāva;
અક્ખામિ તે પુચ્છિતો નામગોત્તં, જાનન્તિ મં નારદો કસ્સપો ચ’’.
Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo ca’’.
૧૨૯૫.
1295.
‘‘અચ્છેરરૂપં તવ 133 યાદિસઞ્ચ, વેહાયસં ગચ્છસિ તિટ્ઠસી ચ;
‘‘Accherarūpaṃ tava 134 yādisañca, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca;
પુચ્છામિ તં નારદ એતમત્થં, અથ કેન વણ્ણેન તવાયમિદ્ધિ’’.
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhi’’.
૧૨૯૬.
1296.
‘‘સચ્ચઞ્ચ ધમ્મો ચ દમો ચ ચાગો, ગુણા મમેતે પકતા પુરાણા;
‘‘Saccañca dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā;
તેહેવ ધમ્મેહિ સુસેવિતેહિ, મનોજવો યેન કામં ગતોસ્મિ’’.
Teheva dhammehi susevitehi, manojavo yena kāmaṃ gatosmi’’.
૧૨૯૭.
1297.
‘‘અચ્છેરમાચિક્ખસિ પુઞ્ઞસિદ્ધિં, સચે હિ એતેહિ 135 યથા વદેસિ;
‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi 136 yathā vadesi;
પુચ્છામિ તં નારદ એતમત્થં, પુટ્ઠો ચ મે સાધુ વિયાકરોહિ’’.
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohi’’.
૧૨૯૮.
1298.
‘‘પુચ્છસ્સુ મં રાજ તવેસ અત્થો, યં સંસયં કુરુસે ભૂમિપાલ;
‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla;
અહં તં નિસ્સંસયતં ગમેમિ, નયેહિ ઞાયેહિ ચ હેતુભી ચ’’.
Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī ca’’.
૧૨૯૯.
1299.
‘‘પુચ્છામિ તં નારદ એતમત્થં, પુટ્ઠો ચ મે નારદ મા મુસા ભણિ;
‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi;
અત્થિ નુ દેવા પિતરો નુ અત્થિ, લોકો પરો અત્થિ જનો યમાહુ’’.
Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhu’’.
૧૩૦૦.
1300.
‘‘અત્થેવ દેવા પિતરો ચ અત્થિ, લોકો પરો અત્થિ જનો યમાહુ;
‘‘Attheva devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu;
કામેસુ ગિદ્ધા ચ નરા પમૂળ્હા, લોકં પરં ન વિદૂ મોહયુત્તા’’.
Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’.
૧૩૦૧.
1301.
‘‘અત્થીતિ ચે નારદ સદ્દહાસિ, નિવેસનં પરલોકે મતાનં;
‘‘Atthīti ce nārada saddahāsi, nivesanaṃ paraloke matānaṃ;
ઇધેવ મે પઞ્ચ સતાનિ દેહિ, દસ્સામિ તે પરલોકે સહસ્સં’’.
Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassaṃ’’.
૧૩૦૨.
1302.
‘‘દજ્જેમુ ખો પઞ્ચ સતાનિ ભોતો, જઞ્ઞામુ ચે સીલવન્તં વદઞ્ઞું 137;
‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ 138;
લુદ્દં તં ભોન્તં નિરયે વસન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૦૩.
1303.
‘‘ઇધેવ યો હોતિ અધમ્મસીલો 139, પાપાચારો અલસો લુદ્દકમ્મો;
‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo 140, pāpācāro alaso luddakammo;
ન પણ્ડિતા તસ્મિં ઇણં દદન્તિ, ન હિ આગમો હોતિ તથાવિધમ્હા.
Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.
૧૩૦૪.
1304.
‘‘દક્ખઞ્ચ પોસં મનુજા વિદિત્વા, ઉટ્ઠાનકં 141 સીલવન્તં વદઞ્ઞું;
‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ 142 sīlavantaṃ vadaññuṃ;
સયમેવ ભોગેહિ નિમન્તયન્તિ, કમ્મં કરિત્વા પુન માહરેસિ’’.
Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesi’’.
૧૩૦૫.
1305.
તં ખજ્જમાનં નિરયે વસન્તં, કાકેહિ ગિજ્ઝેહિ ચ સેનકેહિ 147;
Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi 148;
સઞ્છિન્નગત્તં રુહિરં સવન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૦૬.
1306.
‘‘અન્ધંતમં તત્થ ન ચન્દસૂરિયા, નિરયો સદા તુમુલો ઘોરરૂપો;
‘‘Andhaṃtamaṃ tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo;
સા નેવ રત્તી ન દિવા પઞ્ઞાયતિ, તથાવિધે કો વિચરે ધનત્થિકો.
Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko.
૧૩૦૭.
1307.
‘‘સબલો ચ સામો ચ દુવે સુવાના, પવદ્ધકાયા બલિનો મહન્તા;
‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā;
ખાદન્તિ દન્તેહિ અયોમયેહિ, ઇતો પણુન્નં પરલોકપત્તં 149.
Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapattaṃ 150.
૧૩૦૮.
1308.
‘‘તં ખજ્જમાનં નિરયે વસન્તં, લુદ્દેહિ વાળેહિ અઘમ્મિગેહિ ચ;
‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca;
સઞ્છિન્નગત્તં રુહિરં સવન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૦૯.
1309.
‘‘ઉસૂહિ સત્તીહિ ચ સુનિસિતાહિ, હનન્તિ વિજ્ઝન્તિ ચ પચ્ચમિત્તા 151;
‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā 152;
કાળૂપકાળા નિરયમ્હિ ઘોરે, પુબ્બે નરં દુક્કટકમ્મકારિં.
Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāriṃ.
૧૩૧૦.
1310.
‘‘તં હઞ્ઞમાનં નિરયે વજન્તં, કુચ્છિસ્મિં પસ્સસ્મિં વિપ્ફાલિતૂદરં;
‘‘Taṃ haññamānaṃ niraye vajantaṃ, kucchismiṃ passasmiṃ vipphālitūdaraṃ;
સઞ્છિન્નગત્તં રુહિરં સવન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૧૧.
1311.
‘‘સત્તી ઉસૂ તોમરભિણ્ડિવાલા, વિવિધાવુધા વસ્સન્તિ તત્થ દેવા;
‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā;
પતન્તિ અઙ્ગારમિવચ્ચિમન્તો, સિલાસની વસ્સતિ લુદ્દકમ્મે.
Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakamme.
૧૩૧૨.
1312.
‘‘ઉણ્હો ચ વાતો નિરયમ્હિ દુસ્સહો, ન તમ્હિ સુખં લબ્ભતિ 153 ઇત્તરમ્પિ;
‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati 154 ittarampi;
તં તં વિધાવન્તમલેનમાતુરં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૧૩.
1313.
‘‘સન્ધાવમાનમ્પિ 155 રથેસુ યુત્તં, સજોતિભૂતં પથવિં કમન્તં;
‘‘Sandhāvamānampi 156 rathesu yuttaṃ, sajotibhūtaṃ pathaviṃ kamantaṃ;
પતોદલટ્ઠીહિ સુચોદયન્તં 157, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ 158, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૧૪.
1314.
‘‘તમારુહન્તં ખુરસઞ્ચિતં ગિરિં, વિભિંસનં પજ્જલિતં ભયાનકં;
‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ;
સઞ્છિન્નગત્તં રુહિરં સવન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૧૫.
1315.
‘‘તમારુહન્તં પબ્બતસન્નિકાસં, અઙ્ગારરાસિં જલિતં ભયાનકં;
‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ;
સુદડ્ઢગત્તં કપણં રુદન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sudaḍḍhagattaṃ kapaṇaṃ rudantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૧૬.
1316.
અયોમયેહિ તિક્ખેહિ, નરલોહિતપાયિભિ.
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
૧૩૧૭.
1317.
‘‘તમારુહન્તિ નારિયો, નરા ચ પરદારગૂ;
‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū;
ચોદિતા સત્તિહત્થેહિ, યમનિદ્દેસકારિભિ.
Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhi.
૧૩૧૮.
1318.
‘‘તમારુહન્તં નિરયં, સિમ્બલિં રુહરિમક્ખિતં;
‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruharimakkhitaṃ;
૧૩૧૯.
1319.
‘‘પસ્સસન્તં મુહું ઉણ્હં, પુબ્બકમ્માપરાધિકં;
‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ;
દુમગ્ગે વિતચં ગત્તં 163, કો તં યાચેય્ય તં ધનં.
Dumagge vitacaṃ gattaṃ 164, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.
૧૩૨૦.
1320.
‘‘અબ્ભકૂટસમા ઉચ્ચા, અસિપત્તાચિતા દુમા;
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;
અયોમયેહિ તિક્ખેહિ, નરલોહિતપાયિભિ.
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
૧૩૨૧.
1321.
‘‘તમારુહન્તં અસિપત્તપાદપં, અસીહિ તિક્ખેહિ ચ છિજ્જમાનં 165;
‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ 166;
સઞ્છિન્નગત્તં રુહિરં સવન્તં, કો ચોદયે પરલોકે સહસ્સં.
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
૧૩૨૨.
1322.
સમ્પતિતં વેતરણિં, કો તં યાચેય્ય તં ધનં.
Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.
૧૩૨૩.
1323.
અયોપોક્ખરસઞ્છન્ના, તિક્ખા પત્તેહિ સન્દતિ.
Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati.
૧૩૨૪.
1324.
‘‘તત્થ સઞ્છિન્નગત્તં તં, વુય્હન્તં રુહિરમક્ખિતં;
‘‘Tattha sañchinnagattaṃ taṃ, vuyhantaṃ ruhiramakkhitaṃ;
વેતરઞ્ઞે અનાલમ્બે, કો તં યાચેય્ય તં ધનં’’.
Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ’’.
૧૩૨૫.
1325.
‘‘વેધામિ રુક્ખો વિય છિજ્જમાનો, દિસં ન જાનામિ પમૂળ્હસઞ્ઞો;
‘‘Vedhāmi rukkho viya chijjamāno, disaṃ na jānāmi pamūḷhasañño;
ભયાનુતપ્પામિ મહા ચ મે ભયા, સુત્વાન કથા 171 તવ ભાસિતા ઇસે.
Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā 172 tava bhāsitā ise.
૧૩૨૬.
1326.
‘‘આદિત્તે વારિમજ્ઝંવ, દીપંવોઘે મહણ્ણવે;
‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave;
અન્ધકારેવ પજ્જોતો, ત્વં નોસિ સરણં ઇસે.
Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.
૧૩૨૭.
1327.
‘‘અત્થઞ્ચ ધમ્મં અનુસાસ મં ઇસે, અતીતમદ્ધા અપરાધિતં મયા;
‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā;
આચિક્ખ મે નારદ સુદ્ધિમગ્ગં, યથા અહં નો નિરયં પતેય્યં’’.
Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ’’.
૧૩૨૮.
1328.
‘‘યથા અહુ ધતરટ્ઠો ( ) 173, વેસ્સામિત્તો અટ્ઠકો યામતગ્ગિ;
‘‘Yathā ahu dhataraṭṭho ( ) 174, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi;
ઉસિન્દરો ચાપિ સિવી ચ રાજા, પરિચારકા સમણબ્રાહ્મણાનં.
Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.
૧૩૨૯.
1329.
અધમ્મં પરિવજ્જેત્વા, ધમ્મં ચર મહીપતિ.
Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.
૧૩૩૦.
1330.
‘‘અન્નહત્થા ચ તે બ્યમ્હે, ઘોસયન્તુ પુરે તવ;
‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava;
કો છાતો કો ચ તસિતો, કો માલં કો વિલેપનં;
Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
નાનારત્તાનં વત્થાનં, કો નગ્ગો પરિદહિસ્સતિ.
Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.
૧૩૩૧.
1331.
ઇતિ સાયઞ્ચ પાતો ચ, ઘોસયન્તુ પુરે તવ.
Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.
૧૩૩૨.
1332.
‘‘જિણ્ણં પોસં ગવસ્સઞ્ચ, માસ્સુ યુઞ્જ યથા પુરે;
‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavassañca, māssu yuñja yathā pure;
પરિહારઞ્ચ દજ્જાસિ, અધિકારકતો બલી.
Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī.
૧૩૩૩.
1333.
‘‘કાયો તે રથસઞ્ઞાતો, મનોસારથિકો લહુ;
‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu;
અવિહિંસાસારિતક્ખો, સંવિભાગપટિચ્છદો.
Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.
૧૩૩૪.
1334.
‘‘પાદસઞ્ઞમનેમિયો, હત્થસઞ્ઞમપક્ખરો;
‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo;
કુચ્છિસઞ્ઞમનબ્ભન્તો, વાચાસઞ્ઞમકૂજનો.
Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
૧૩૩૫.
1335.
‘‘સચ્ચવાક્યસમત્તઙ્ગો, અપેસુઞ્ઞસુસઞ્ઞતો;
‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato;
ગિરાસખિલનેલઙ્ગો, મિતભાણિસિલેસિતો.
Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
૧૩૩૬.
1336.
‘‘સદ્ધાલોભસુસઙ્ખારો, નિવાતઞ્જલિકુબ્બરો;
‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro;
૧૩૩૭.
1337.
‘‘અક્કોધનમનુગ્ઘાતી, ધમ્મપણ્ડરછત્તકો;
‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako;
૧૩૩૮.
1338.
‘‘કાલઞ્ઞુતાચિત્તસારો, વેસારજ્જતિદણ્ડકો;
‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako;
૧૩૩૯.
1339.
‘‘અલીનચિત્તસન્થારો , વુદ્ધિસેવી રજોહતો;
‘‘Alīnacittasanthāro , vuddhisevī rajohato;
સતિ પતોદો ધીરસ્સ, ધિતિ યોગો ચ રસ્મિયો.
Sati patodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
૧૩૪૦.
1340.
ઇચ્છા લોભો ચ કુમ્મગ્ગો, ઉજુમગ્ગો ચ સંયમો.
Icchā lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṃyamo.
૧૩૪૧.
1341.
‘‘રૂપે સદ્દે રસે ગન્ધે, વાહનસ્સ પધાવતો;
‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato;
પઞ્ઞા આકોટની રાજ, તત્થ અત્તાવ સારથિ.
Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
૧૩૪૨.
1342.
‘‘સચે એતેન યાનેન, સમચરિયા દળ્હા ધિતિ;
‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti;
સબ્બકામદુહો રાજ, ન જાતુ નિરયં વજે’’.
Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’.
૧૩૪૩.
1343.
‘‘અલાતો દેવદત્તોસિ, સુનામો આસિ ભદ્દજિ;
‘‘Alāto devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji;
વિજયો સારિપુત્તોસિ, મોગ્ગલ્લાનોસિ બીજકો.
Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
૧૩૪૪.
1344.
‘‘સુનક્ખત્તો લિચ્છવિપુત્તો, ગુણો આસિ અચેલકો;
‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako;
આનન્દો સા રુચા આસિ, યા રાજાનં પસાદયિ.
Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.
૧૩૪૫.
1345.
‘‘ઊરુવેળકસ્સપો રાજા, પાપદિટ્ઠિ તદા અહુ;
‘‘Ūruveḷakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;
મહાબ્રહ્મા બોધિસત્તો, એવં ધારેથ જાતક’’ન્તિ.
Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
મહાનારદકસ્સપજાતકં અટ્ઠમં.
Mahānāradakassapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ખુદ્દકનિકાય (અટ્ઠકથા) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / જાતક-અટ્ઠકથા • Jātaka-aṭṭhakathā / [૫૪૫] ૮. મહાનારદકસ્સપજાતકવણ્ણના • [545] 8. Mahānāradakassapajātakavaṇṇanā