Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / സാരത്ഥദീപനീ-ടീകാ • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
സംവിദാവഹാരകഥാവണ്ണനാ
Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā
സംവിദാവഹാരകഥായം ‘‘സമ്ബഹുലാ സംവിദഹിത്വാ ഏകോ ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി സബ്ബേസം പാരാജികസ്സാ’’തി പാളിയം അവിസേസേന വുത്തത്താ ആണാപകാനം ആണത്തിക്ഖണേ ആപത്തി, അവഹാരകസ്സ ഉദ്ധാരേതി യഥാസമ്ഭവം യോജേത്വാ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ ആണത്തികഥായം ‘‘സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി സബ്ബേസം പാരാജികസ്സാ’’തിആദീസു വിയ. ഏത്ഥാപി ഹി ആണാപകസ്സ ആണത്തിക്ഖണേയേവ ആപത്തി വുത്താ. തഥാ ച വക്ഖതി ‘‘അഥ തം ഭണ്ഡം അവസ്സം ഹാരിയം ഹോതി, യം പരതോ സബ്ബേസം ആപത്തി പാരാജികസ്സാതി വുത്തം, തതോ ഇമസ്സ തങ്ഖണേയേവ പാരാജികം ഹോതീതി അയം യുത്തി സബ്ബത്ഥ വേദിതബ്ബാ’’തി (പാരാ॰ അട്ഠ॰ ൧.൧൨൧). സംവിദാവഹാരേ ച ‘‘ആണത്തി നത്ഥീ’’തി ന വത്തബ്ബാ ‘‘അന്തേവാസികേസു ഏകമേകസ്സ ഏകേകോ മാസകോ സാഹത്ഥികോ ഹോതി, പഞ്ച ആണത്തികാ’’തി വചനതോ. ആണത്തിയാ ച സതി ആണാപകസ്സ ആണത്തിക്ഖണേയേവ ആപത്തി ഇച്ഛിതബ്ബാ, ന ഉദ്ധാരേ.
Saṃvidāvahārakathāyaṃ ‘‘sambahulā saṃvidahitvā eko bhaṇḍaṃ avaharati, āpatti sabbesaṃ pārājikassā’’ti pāḷiyaṃ avisesena vuttattā āṇāpakānaṃ āṇattikkhaṇe āpatti, avahārakassa uddhāreti yathāsambhavaṃ yojetvā attho gahetabbo āṇattikathāyaṃ ‘‘so taṃ bhaṇḍaṃ avaharati, āpatti sabbesaṃ pārājikassā’’tiādīsu viya. Etthāpi hi āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti vuttā. Tathā ca vakkhati ‘‘atha taṃ bhaṇḍaṃ avassaṃ hāriyaṃ hoti, yaṃ parato sabbesaṃ āpatti pārājikassāti vuttaṃ, tato imassa taṅkhaṇeyeva pārājikaṃ hotīti ayaṃ yutti sabbattha veditabbā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.121). Saṃvidāvahāre ca ‘‘āṇatti natthī’’ti na vattabbā ‘‘antevāsikesu ekamekassa ekeko māsako sāhatthiko hoti, pañca āṇattikā’’ti vacanato. Āṇattiyā ca sati āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti icchitabbā, na uddhāre.
യദി ഏവം ‘‘തേസു ഏകോ ഭണ്ഡം അവഹരതി, തസ്സുദ്ധാരേ സബ്ബേസം പാരാജിക’’ന്തി കസ്മാ വുത്തന്തി? നായം ദോസോ. ഏത്ഥ ഹി സബ്ബേസംയേവ ആപത്തിദസ്സനത്ഥം അവഹാരകസ്സപി ആപത്തിസമ്ഭവട്ഠാനം ദസ്സേന്തോ ‘‘തസ്സുദ്ധാരേ സബ്ബേസം പാരാജിക’’ന്തി ആഹ, ന പന ആണാപകാനമ്പി ഉദ്ധാരേയേവ ആപത്തിദസ്സനത്ഥന്തി ഏവമത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. ‘‘സമ്ബഹുലാ ഏകം ആണാപേന്തി ‘ഗച്ഛേതം ആഹരാ’തി, തസ്സുദ്ധാരേ സബ്ബേസം പാരാജിക’’ന്തിആദീസുപി ഏവമേവ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. അഥ വാ സംവിദാവഹാരേ ആണാപകാനമ്പി ഉദ്ധാരേയേവ ആപത്തി, ന ആണത്തിക്ഖണേതി ആവേണികമിദം ലക്ഖണന്തി അട്ഠകഥാചരിയപ്പമാണേന ഗഹേതബ്ബം, ഇതോ വാ അഞ്ഞേന പകാരേന യഥാ അട്ഠകഥായം പുബ്ബേനാപരം ന വിരുജ്ഝതി, തഥാ വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം.
Yadi evaṃ ‘‘tesu eko bhaṇḍaṃ avaharati, tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’nti kasmā vuttanti? Nāyaṃ doso. Ettha hi sabbesaṃyeva āpattidassanatthaṃ avahārakassapi āpattisambhavaṭṭhānaṃ dassento ‘‘tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’nti āha, na pana āṇāpakānampi uddhāreyeva āpattidassanatthanti evamattho gahetabbo. ‘‘Sambahulā ekaṃ āṇāpenti ‘gacchetaṃ āharā’ti, tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’ntiādīsupi evameva attho gahetabbo. Atha vā saṃvidāvahāre āṇāpakānampi uddhāreyeva āpatti, na āṇattikkhaṇeti āveṇikamidaṃ lakkhaṇanti aṭṭhakathācariyappamāṇena gahetabbaṃ, ito vā aññena pakārena yathā aṭṭhakathāyaṃ pubbenāparaṃ na virujjhati, tathā vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
സംവിധായാതി സംവിദഹിത്വാ. തേന നേസം ദുക്കടാപത്തിയോതി ആണത്തിവസേന പാരാജികാപത്തിയാ അസമ്ഭവേ സതി വുത്തം. യദി ഹി തേ ആണത്താ അവസ്സം തം ഹരന്തി, പാരാജികാപത്തിയേവ നേസം ദട്ഠബ്ബാ, ന ദുക്കടാപത്തി. സാഹത്ഥികം വാ ആണത്തികസ്സ ആണത്തികം വാ സാഹത്ഥികസ്സ അങ്ഗം ന ഹോതീതി ഭിന്നകാലവിസയത്താ അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ അങ്ഗം ന ഹോതി. തഥാ ഹി സഹത്ഥാ അവഹരന്തസ്സ ഠാനാചാവനേ ആപത്തി, ആണത്തിയാ പന ആണത്തിക്ഖണേയേവാതി ഭിന്നകാലവിസയാ സാഹത്ഥികാണത്തികേഹി ആപജ്ജിതബ്ബാപത്തിയോ.
Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā. Tena nesaṃ dukkaṭāpattiyoti āṇattivasena pārājikāpattiyā asambhave sati vuttaṃ. Yadi hi te āṇattā avassaṃ taṃ haranti, pārājikāpattiyeva nesaṃ daṭṭhabbā, na dukkaṭāpatti. Sāhatthikaṃ vā āṇattikassa āṇattikaṃ vā sāhatthikassa aṅgaṃ na hotīti bhinnakālavisayattā aññamaññassa aṅgaṃ na hoti. Tathā hi sahatthā avaharantassa ṭhānācāvane āpatti, āṇattiyā pana āṇattikkhaṇeyevāti bhinnakālavisayā sāhatthikāṇattikehi āpajjitabbāpattiyo.
സംവിദാവഹാരകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.