Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / जातकपाळि • Jātakapāḷi

    ५०३. सत्तिगुम्बजातकं (७)

    503. Sattigumbajātakaṃ (7)

    १५९.

    159.

    मिगलुद्दो महाराजा, पञ्‍चालानं रथेसभो।

    Migaluddo mahārājā, pañcālānaṃ rathesabho;

    निक्खन्तो सह सेनाय, ओगणो वनमागमा॥

    Nikkhanto saha senāya, ogaṇo vanamāgamā.

    १६०.

    160.

    तत्थद्दसा अरञ्‍ञस्मिं, तक्‍करानं कुटिं कतं।

    Tatthaddasā araññasmiṃ, takkarānaṃ kuṭiṃ kataṃ;

    तस्सा 1 कुटिया निक्खम्म, सुवो लुद्दानि भासति॥

    Tassā 2 kuṭiyā nikkhamma, suvo luddāni bhāsati.

    १६१.

    161.

    सम्पन्‍नवाहनो पोसो, युवा सम्मट्ठकुण्डलो 3

    Sampannavāhano poso, yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo 4;

    सोभति लोहितुण्हीसो, दिवा सूरियोव भासति॥

    Sobhati lohituṇhīso, divā sūriyova bhāsati.

    १६२.

    162.

    मज्झन्हिके 5 सम्पतिके, सुत्तो राजा ससारथि।

    Majjhanhike 6 sampatike, sutto rājā sasārathi;

    हन्दस्साभरणं सब्बं, गण्हाम साहसा 7 मयं॥

    Handassābharaṇaṃ sabbaṃ, gaṇhāma sāhasā 8 mayaṃ.

    १६३.

    163.

    निसीथेपि रहो दानि, सुत्तो राजा ससारथि।

    Nisīthepi raho dāni, sutto rājā sasārathi;

    आदाय वत्थं मणिकुण्डलञ्‍च, हन्त्वान साखाहि अवत्थराम॥

    Ādāya vatthaṃ maṇikuṇḍalañca, hantvāna sākhāhi avattharāma.

    १६४.

    164.

    किन्‍नु उम्मत्तरूपोव, सत्तिगुम्ब पभाससि।

    Kinnu ummattarūpova, sattigumba pabhāsasi;

    दुरासदा हि राजानो, अग्गि पज्‍जलितो यथा॥

    Durāsadā hi rājāno, aggi pajjalito yathā.

    १६५.

    165.

    अथ त्वं पतिकोलम्ब, मत्तो थुल्‍लानि गज्‍जसि।

    Atha tvaṃ patikolamba, matto thullāni gajjasi;

    मातरि मय्हं नग्गाय, किन्‍नु त्वं विजिगुच्छसे॥

    Mātari mayhaṃ naggāya, kinnu tvaṃ vijigucchase.

    १६६.

    166.

    उट्ठेहि सम्म तरमानो, रथं योजेहि सारथि।

    Uṭṭhehi samma taramāno, rathaṃ yojehi sārathi;

    सकुणो मे न रुच्‍चति, अञ्‍ञं गच्छाम अस्समं॥

    Sakuṇo me na ruccati, aññaṃ gacchāma assamaṃ.

    १६७.

    167.

    युत्तो रथो महाराज, युत्तो च बलवाहनो।

    Yutto ratho mahārāja, yutto ca balavāhano;

    अधितिट्ठ महाराज, अञ्‍ञं गच्छाम अस्समं॥

    Adhitiṭṭha mahārāja, aññaṃ gacchāma assamaṃ.

    १६८.

    168.

    को नुमेव गता 9 सब्बे, ये अस्मिं परिचारका।

    Ko numeva gatā 10 sabbe, ye asmiṃ paricārakā;

    एस गच्छति पञ्‍चालो, मुत्तो तेसं अदस्सना॥

    Esa gacchati pañcālo, mutto tesaṃ adassanā.

    १६९.

    169.

    कोदण्डकानि गण्हथ, सत्तियो तोमरानि च।

    Kodaṇḍakāni gaṇhatha, sattiyo tomarāni ca;

    एस गच्छति पञ्‍चालो, मा वो मुञ्‍चित्थ जीवतं 11

    Esa gacchati pañcālo, mā vo muñcittha jīvataṃ 12.

    १७०.

    170.

    अथापरो पटिनन्दित्थ, सुवो लोहिततुण्डको।

    Athāparo paṭinandittha, suvo lohitatuṇḍako;

    स्वागतं ते महाराज, अथो ते अदुरागतं।

    Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;

    इस्सरोसि अनुप्पत्तो, यं इधत्थि पवेदय॥

    Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.

    १७१.

    171.

    तिन्दुकानि पियालानि, मधुके कासुमारियो।

    Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;

    फलानि खुद्दकप्पानि, भुञ्‍ज राज वरं वरं॥

    Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.

    १७२.

    172.

    इदम्पि पानीयं सीतं, आभतं गिरिगब्भरा।

    Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;

    ततो पिव महाराज, सचे त्वं अभिकङ्खसि॥

    Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.

    १७३.

    173.

    अरञ्‍ञं उञ्छाय गता, ये अस्मिं परिचारका।

    Araññaṃ uñchāya gatā, ye asmiṃ paricārakā;

    सयं उट्ठाय गण्हव्हो, हत्था मे नत्थि दातवे॥

    Sayaṃ uṭṭhāya gaṇhavho, hatthā me natthi dātave.

    १७४.

    174.

    भद्दको वतयं पक्खी, दिजो परमधम्मिको।

    Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko;

    अथेसो इतरो पक्खी, सुवो लुद्दानि भासति॥

    Atheso itaro pakkhī, suvo luddāni bhāsati.

    १७५.

    175.

    ‘‘एतं हनथ बन्धथ, मा वो मुञ्‍चित्थ जीवतं’’।

    ‘‘Etaṃ hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvataṃ’’;

    इच्‍चेवं विलपन्तस्स, सोत्थिं 13 पत्तोस्मि अस्समं॥

    Iccevaṃ vilapantassa, sotthiṃ 14 pattosmi assamaṃ.

    १७६.

    176.

    भातरोस्म महाराज, सोदरिया एकमातुका।

    Bhātarosma mahārāja, sodariyā ekamātukā;

    एकरुक्खस्मिं संवड्ढा, नानाखेत्तगता उभो॥

    Ekarukkhasmiṃ saṃvaḍḍhā, nānākhettagatā ubho.

    १७७.

    177.

    सत्तिगुम्बो च चोरानं, अहञ्‍च इसीनं इध।

    Sattigumbo ca corānaṃ, ahañca isīnaṃ idha;

    असतं सो, सतं अहं, तेन धम्मेन नो विना॥

    Asataṃ so, sataṃ ahaṃ, tena dhammena no vinā.

    १७८.

    178.

    तत्थ वधो च बन्धो च, निकती वञ्‍चनानि च।

    Tattha vadho ca bandho ca, nikatī vañcanāni ca;

    आलोपा साहसाकारा, तानि सो तत्थ सिक्खति॥

    Ālopā sāhasākārā, tāni so tattha sikkhati.

    १७९.

    179.

    इध सच्‍चञ्‍च धम्मो च, अहिंसा संयमो दमो।

    Idha saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo;

    आसनूदकदायीनं, अङ्के वद्धोस्मि भारध 15

    Āsanūdakadāyīnaṃ, aṅke vaddhosmi bhāradha 16.

    १८०.

    180.

    यं यञ्हि राज भजति, सन्तं वा यदि वा असं।

    Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ;

    सीलवन्तं विसीलं वा, वसं तस्सेव गच्छति॥

    Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.

    १८१.

    181.

    यादिसं कुरुते मित्तं, यादिसं चूपसेवति।

    Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;

    सोपि तादिसको होति, सहवासो हि 17 तादिसो॥

    Sopi tādisako hoti, sahavāso hi 18 tādiso.

    १८२.

    182.

    सेवमानो सेवमानं, सम्फुट्ठो सम्फुसं परं।

    Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;

    सरो दिद्धो कलापंव, अलित्तमुपलिम्पति।

    Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;

    उपलेपभया 19 धीरो, नेव पापसखा सिया॥

    Upalepabhayā 20 dhīro, neva pāpasakhā siyā.

    १८३.

    183.

    पूतिमच्छं कुसग्गेन, यो नरो उपनय्हति।

    Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;

    कुसापि पूति 21 वायन्ति, एवं बालूपसेवना॥

    Kusāpi pūti 22 vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.

    १८४.

    184.

    तगरञ्‍च पलासेन, यो नरो उपनय्हति।

    Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;

    पत्तापि सुरभि 23 वायन्ति, एवं धीरूपसेवना॥

    Pattāpi surabhi 24 vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.

    १८५.

    185.

    तस्मा पत्तपुटस्सेव 25, ञत्वा सम्पाकमत्तनो।

    Tasmā pattapuṭasseva 26, ñatvā sampākamattano;

    असन्ते नोपसेवेय्य, सन्ते सेवेय्य पण्डितो।

    Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;

    असन्तो निरयं नेन्ति, सन्तो पापेन्ति सुग्गतिन्ति॥

    Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatinti.

    सत्तिगुम्बजातकं सत्तमं।

    Sattigumbajātakaṃ sattamaṃ.







    Footnotes:
    1. तस्मा (स्या॰ पी॰ क॰)
    2. tasmā (syā. pī. ka.)
    3. कुण्डली (स्या॰ क॰)
    4. kuṇḍalī (syā. ka.)
    5. मज्झन्तिके (सब्बत्थ)
    6. majjhantike (sabbattha)
    7. सहसा (सी॰ स्या॰ पी॰)
    8. sahasā (sī. syā. pī.)
    9. क्‍व नु’मे’पगता (?)
    10. kva nu’me’pagatā (?)
    11. जीवितं (बहूसु)
    12. jīvitaṃ (bahūsu)
    13. सोत्थी (स्या॰)
    14. sotthī (syā.)
    15. भारत (सी॰ स्या॰ पी॰)
    16. bhārata (sī. syā. pī.)
    17. सहवासोपि (स्या॰ क॰)
    18. sahavāsopi (syā. ka.)
    19. उपलिम्पभया (स्या॰ क॰)
    20. upalimpabhayā (syā. ka.)
    21. पूती (सी॰ पी॰)
    22. pūtī (sī. pī.)
    23. सुरभी (सी॰ स्या॰ पी॰)
    24. surabhī (sī. syā. pī.)
    25. फलपुटस्सेव (सी॰ पी॰), पलपुटस्सेव (क॰ अट्ठ॰), पलासपुटस्सेव (स्या॰ क॰)
    26. phalapuṭasseva (sī. pī.), palapuṭasseva (ka. aṭṭha.), palāsapuṭasseva (syā. ka.)



    Related texts:



    अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / जातक-अट्ठकथा • Jātaka-aṭṭhakathā / [५०३] ७. सत्तिगुम्बजातकवण्णना • [503] 7. Sattigumbajātakavaṇṇanā


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact