Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ചരിയാപിടക-അട്ഠകഥാ • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā

    ൧൩. സുവണ്ണസാമചരിയാവണ്ണനാ

    13. Suvaṇṇasāmacariyāvaṇṇanā

    ൧൧൧. തേരസമേ സാമോ യദാ വനേ ആസിന്തി ഹിമവന്തസ്മിം മിഗസമ്മതായ നാമ നദിയാ തീരേ മഹതി അരഞ്ഞേ സാമോ നാമ താപസകുമാരോ യദാ അഹോസി. സക്കേന അഭിനിമ്മിതോതി സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ഉപദേസസമ്പത്തിയാ ജാതത്താ സക്കേന നിബ്ബത്തിതോ ജനിതോ. തത്രായം അനുപുബ്ബികഥാ – അതീതേ ബാരാണസിതോ അവിദൂരേ നദിയാ തീരേ ഏകോ നേസാദഗാമോ അഹോസി. തത്ഥ ജേട്ഠനേസാദസ്സ പുത്തോ ജാതോ. തസ്സ ‘‘ദുകൂലോ’’തി നാമമകംസു. തസ്സാ ഏവ നദിയാ പരതീരേപി ഏകോ നേസാദഗാമോ അഹോസി. തത്ഥ ജേട്ഠനേസാദസ്സ ധീതാ ജാതാ. തസ്സാ ‘‘പാരികാ’’തി നാമമകംസു. തേ ഉഭോപി ബ്രഹ്മലോകതോ ആഗതാ സുദ്ധസത്താ. തേസം വയപ്പത്താനം അനിച്ഛമാനാനംയേവ ആവാഹവിവാഹം കരിംസു. തേ ഉഭോപി കിലേസസമുദ്ദം അനോതരിത്വാ ബ്രഹ്മാനോ വിയ ഏകതോ വസിംസു. ന ച കിഞ്ചി നേസാദകമ്മം കരോന്തി.

    111. Terasame sāmo yadā vane āsinti himavantasmiṃ migasammatāya nāma nadiyā tīre mahati araññe sāmo nāma tāpasakumāro yadā ahosi. Sakkena abhinimmitoti sakkassa devānamindassa upadesasampattiyā jātattā sakkena nibbattito janito. Tatrāyaṃ anupubbikathā – atīte bārāṇasito avidūre nadiyā tīre eko nesādagāmo ahosi. Tattha jeṭṭhanesādassa putto jāto. Tassa ‘‘dukūlo’’ti nāmamakaṃsu. Tassā eva nadiyā paratīrepi eko nesādagāmo ahosi. Tattha jeṭṭhanesādassa dhītā jātā. Tassā ‘‘pārikā’’ti nāmamakaṃsu. Te ubhopi brahmalokato āgatā suddhasattā. Tesaṃ vayappattānaṃ anicchamānānaṃyeva āvāhavivāhaṃ kariṃsu. Te ubhopi kilesasamuddaṃ anotaritvā brahmāno viya ekato vasiṃsu. Na ca kiñci nesādakammaṃ karonti.

    അഥ ദുകൂലം മാതാപിതരോ ‘‘താത, ത്വം നേസാദകമ്മം ന കരോസി, നേവ ഘരാവാസം ഇച്ഛസി, കിം നാമ കരിസ്സസീ’’തി ആഹംസു. സോ ‘‘തുമ്ഹേസു അനുജാനന്തേസു പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി ആഹ. ‘‘തേന ഹി പബ്ബജാഹീ’’തി. ദ്വേപി ജനാ ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ യസ്മിം ഠാനേ മിഗസമ്മതാ നാമ നദീ ഹിമവന്തതോ ഓതരിത്വാ ഗങ്ഗം പത്താ, തം ഠാനം ഗന്ത്വാ ഗങ്ഗം പഹായ മിഗസമ്മതാഭിമുഖാ അഭിരുഹിംസു. തദാ സക്കസ്സ ഭവനം ഉണ്ഹാകാരം ദസ്സേസി. സക്കോ തം കാരണം ഞത്വാ വിസ്സകമ്മുനാ തസ്മിം ഠാനേ അസ്സമം മാപേസി. തേ തത്ഥ ഗന്ത്വാ പബ്ബജിത്വാ സക്കദത്തിയേ അസ്സമേ കാമാവചരമേത്തം ഭാവേത്വാ പടിവസിംസു. സക്കോപി തേസം ഉപട്ഠാനം ആഗച്ഛതി.

    Atha dukūlaṃ mātāpitaro ‘‘tāta, tvaṃ nesādakammaṃ na karosi, neva gharāvāsaṃ icchasi, kiṃ nāma karissasī’’ti āhaṃsu. So ‘‘tumhesu anujānantesu pabbajissāmī’’ti āha. ‘‘Tena hi pabbajāhī’’ti. Dvepi janā himavantaṃ pavisitvā yasmiṃ ṭhāne migasammatā nāma nadī himavantato otaritvā gaṅgaṃ pattā, taṃ ṭhānaṃ gantvā gaṅgaṃ pahāya migasammatābhimukhā abhiruhiṃsu. Tadā sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Sakko taṃ kāraṇaṃ ñatvā vissakammunā tasmiṃ ṭhāne assamaṃ māpesi. Te tattha gantvā pabbajitvā sakkadattiye assame kāmāvacaramettaṃ bhāvetvā paṭivasiṃsu. Sakkopi tesaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchati.

    സോ ഏകദിവസം ‘‘തേസം ചക്ഖൂ പരിഹായിസ്സന്തീ’’തി ഞത്വാ ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘ഭന്തേ, വോ ചക്ഖൂനം അന്തരായോ പഞ്ഞായതി, പടിജഗ്ഗനകം പുത്തം ലദ്ധും വട്ടതി, ജാനാമി തുമ്ഹാകം സുദ്ധചിത്തതം, തസ്മാ പാരികായ ഉതുനികാലേ നാഭിം ഹത്ഥേന പരാമസേയ്യാഥ , ഏവം വോ പുത്തോ ജായിസ്സതി, സോ വോ ഉപട്ഠഹിസ്സതീ’’തി വത്വാ പക്കാമി. ദുകൂലപണ്ഡിതോ തം കാരണം പാരികായ ആചിക്ഖിത്വാ തസ്സാ ഉതുനികാലേ നാഭിം പരാമസി. തദാ ബോധിസത്തോ ദേവലോകാ ചവിത്വാ തസ്സാ കുച്ഛിമ്ഹി പടിസന്ധിം ഗണ്ഹി, സാ ദസമാസച്ചയേന സുവണ്ണവണ്ണം പുത്തം വിജായി. തേനേവസ്സ ‘‘സുവണ്ണസാമോ’’തി നാമം കരിംസു. തം അപരഭാഗേ വഡ്ഢിത്വാ സോളസവസ്സുദ്ദേസികമ്പി മാതാപിതരോ രക്ഖന്താ അസ്സമേ നിസീദാപേത്വാ സയമേവ വനമൂലഫലാഫലത്ഥായ ഗച്ഛന്തി.

    So ekadivasaṃ ‘‘tesaṃ cakkhū parihāyissantī’’ti ñatvā upasaṅkamitvā ‘‘bhante, vo cakkhūnaṃ antarāyo paññāyati, paṭijagganakaṃ puttaṃ laddhuṃ vaṭṭati, jānāmi tumhākaṃ suddhacittataṃ, tasmā pārikāya utunikāle nābhiṃ hatthena parāmaseyyātha , evaṃ vo putto jāyissati, so vo upaṭṭhahissatī’’ti vatvā pakkāmi. Dukūlapaṇḍito taṃ kāraṇaṃ pārikāya ācikkhitvā tassā utunikāle nābhiṃ parāmasi. Tadā bodhisatto devalokā cavitvā tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi, sā dasamāsaccayena suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi. Tenevassa ‘‘suvaṇṇasāmo’’ti nāmaṃ kariṃsu. Taṃ aparabhāge vaḍḍhitvā soḷasavassuddesikampi mātāpitaro rakkhantā assame nisīdāpetvā sayameva vanamūlaphalāphalatthāya gacchanti.

    അഥേകദിവസം വനേ ഫലാഫലം ആദായ നിവത്തിത്വാ അസ്സമപദതോ അവിദൂരേ മേഘേ ഉട്ഠിതേ രുക്ഖമൂലം പവിസിത്വാ വമ്മികമത്ഥകേ ഠിതാനം സരീരതോ സേദഗന്ധമിസ്സകേ ഉദകേ തസ്മിം വമ്മികബിലേ ഠിതസ്സ ആസിവിസസ്സ നാസാപുടം പവിട്ഠേ ആസിവിസോ കുജ്ഝിത്വാ നാസാവാതേന പഹരി. ദ്വേ അന്ധാ ഹുത്വാ പരിദേവമാനാ വിരവിംസു. അഥ മഹാസത്തോ ‘‘മമ മാതാപിതരോ അതിചിരായന്തി, കാ നു ഖോ തേസം പവത്തീ’’തി പടിമഗ്ഗം ഗന്ത്വാ സദ്ദമകാസി. തേ തസ്സ സദ്ദം സഞ്ജാനിത്വാ പടിസദ്ദം കത്വാ പുത്തസിനേഹേന ‘‘താത സാമ, ഇധ പരിപന്ഥോ അത്ഥി, മാ ആഗമീ’’തി വത്വാ സദ്ദാനുസാരേന സയമേവ സമാഗമിംസു. സോ ‘‘കേന വോ കാരണേന ചക്ഖൂനി വിനട്ഠാനീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘താത, മയം ന ജാനാമ, ദേവേ വസ്സന്തേ രുക്ഖമൂലേ വമ്മികമത്ഥകേ ഠിതാ, അഥ ന പസ്സാമാ’’തി വുത്തമത്തേ ഏവ അഞ്ഞാസി ‘‘തത്ഥ ആസിവിസേന ഭവിതബ്ബം, തേന കുദ്ധേന നാസാവാതോ വിസ്സട്ഠോ ഭവിസ്സതീ’’തി.

    Athekadivasaṃ vane phalāphalaṃ ādāya nivattitvā assamapadato avidūre meghe uṭṭhite rukkhamūlaṃ pavisitvā vammikamatthake ṭhitānaṃ sarīrato sedagandhamissake udake tasmiṃ vammikabile ṭhitassa āsivisassa nāsāpuṭaṃ paviṭṭhe āsiviso kujjhitvā nāsāvātena pahari. Dve andhā hutvā paridevamānā viraviṃsu. Atha mahāsatto ‘‘mama mātāpitaro aticirāyanti, kā nu kho tesaṃ pavattī’’ti paṭimaggaṃ gantvā saddamakāsi. Te tassa saddaṃ sañjānitvā paṭisaddaṃ katvā puttasinehena ‘‘tāta sāma, idha paripantho atthi, mā āgamī’’ti vatvā saddānusārena sayameva samāgamiṃsu. So ‘‘kena vo kāraṇena cakkhūni vinaṭṭhānī’’ti pucchitvā ‘‘tāta, mayaṃ na jānāma, deve vassante rukkhamūle vammikamatthake ṭhitā, atha na passāmā’’ti vuttamatte eva aññāsi ‘‘tattha āsivisena bhavitabbaṃ, tena kuddhena nāsāvāto vissaṭṭho bhavissatī’’ti.

    അഥ ‘‘മാ ചിന്തയിത്ഥ, അഹം വോ പടിജഗ്ഗിസ്സാമീ’’തി മാതാപിതരോ അസ്സമം നേത്വാ തേസം രത്തിട്ഠാനദിവാട്ഠാനാദിസഞ്ചരണട്ഠാനേ രജ്ജുകേ ബന്ധി. തതോ പട്ഠായ തേ അസ്സമേ ഠപേത്വാ വനമൂലഫലാഫലാനി ആഹരതി, പാതോവ വസനട്ഠാനം സമ്മജ്ജതി, പാനീയം ആഹരതി, പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേതി, ദന്തകട്ഠമുഖോദകാനി ദത്വാ മധുരഫലാഫലം ദേതി. തേഹി മുഖേ വിക്ഖാലിതേ സയം പരിഭുഞ്ജിത്വാ മാതാപിതരോ വന്ദിത്വാ തേസം അവിദൂരേയേവ അച്ഛതി – ‘‘കിം നു ഖോ ഇമേ ആണാപേന്തീ’’തി. വിസേസേന ച മേത്തം ബഹുലമകാസി, തേനസ്സ സത്താ അപ്പടിക്കൂലാ അഹേസും . യഥാ ചസ്സ സത്താ, ഏവം സത്താനം സോ ബോധിസത്തോ അപ്പടിക്കൂലോ. ഏവം സോ ദിവസേ ദിവസേ ഫലാഫലത്ഥായ അരഞ്ഞം ഗച്ഛന്തോപി ആഗച്ഛന്തോപി മിഗഗണപരിവുതോ ഏവ അഹോസി. സീഹബ്യഗ്ഘാദിവിപക്ഖസത്താപി തേന സദ്ധിം അതിവിയ വിസ്സത്ഥാ, മേത്താനുഭാവേന പനസ്സ വസനട്ഠാനേ അഞ്ഞമഞ്ഞം തിരച്ഛാനഗതാ മുദുചിത്തതം പടിലഭിംസു. ഇതി സോ സബ്ബത്ഥ മേത്താനുഭാവേന അഭീരൂ അനുത്രാസീ ബ്രഹ്മാ വിയ അവേരോ വിഹാസി. തേന വുത്തം ‘‘പവനേ സീഹബ്യഗ്ഘേ ച, മേത്തായമുപനാമയി’’ന്തിആദി.

    Atha ‘‘mā cintayittha, ahaṃ vo paṭijaggissāmī’’ti mātāpitaro assamaṃ netvā tesaṃ rattiṭṭhānadivāṭṭhānādisañcaraṇaṭṭhāne rajjuke bandhi. Tato paṭṭhāya te assame ṭhapetvā vanamūlaphalāphalāni āharati, pātova vasanaṭṭhānaṃ sammajjati, pānīyaṃ āharati, paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti, dantakaṭṭhamukhodakāni datvā madhuraphalāphalaṃ deti. Tehi mukhe vikkhālite sayaṃ paribhuñjitvā mātāpitaro vanditvā tesaṃ avidūreyeva acchati – ‘‘kiṃ nu kho ime āṇāpentī’’ti. Visesena ca mettaṃ bahulamakāsi, tenassa sattā appaṭikkūlā ahesuṃ . Yathā cassa sattā, evaṃ sattānaṃ so bodhisatto appaṭikkūlo. Evaṃ so divase divase phalāphalatthāya araññaṃ gacchantopi āgacchantopi migagaṇaparivuto eva ahosi. Sīhabyagghādivipakkhasattāpi tena saddhiṃ ativiya vissatthā, mettānubhāvena panassa vasanaṭṭhāne aññamaññaṃ tiracchānagatā muducittataṃ paṭilabhiṃsu. Iti so sabbattha mettānubhāvena abhīrū anutrāsī brahmā viya avero vihāsi. Tena vuttaṃ ‘‘pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayi’’ntiādi.

    തത്ഥ മേത്തായമുപനാമയിന്തി -കാരോ പദസന്ധികരോ, മേത്താഭാവനായ കുരൂരകമ്മന്തേ സീഹബ്യഗ്ഘേപി ഫരി, പഗേവ സേസസത്തേതി അധിപ്പായോ. അഥ വാ മേത്താ അയതി പവത്തതി ഏതേനാതി മേത്തായോ, മേത്താഭാവനാ. തം മേത്തായം ഉപനാമയിം സത്തേസു അനോധിസോ ഉപനേസിം. ‘‘സീഹബ്യഗ്ഘേഹീ’’തിപി പാഠോ. തസ്സത്ഥോ – ന കേവലമഹമേവ, അഥ ഖോ പവനേ സീഹബ്യഗ്ഘേഹി, യസ്മിം മഹാവനേ തദാ അഹം വിഹരാമി, തത്ഥ സീഹബ്യഗ്ഘേഹി സദ്ധിം അഹം സത്തേസു മേത്തം ഉപനാമേസിം. സീഹബ്യഗ്ഘാപി ഹി തദാ മമാനുഭാവേന സത്തേസു മേത്തചിത്തതം പടിലഭിംസു, പഗേവ ഇതരേ സത്താതി ദസ്സേതി.

    Tattha mettāyamupanāmayinti ma-kāro padasandhikaro, mettābhāvanāya kurūrakammante sīhabyagghepi phari, pageva sesasatteti adhippāyo. Atha vā mettā ayati pavattati etenāti mettāyo, mettābhāvanā. Taṃ mettāyaṃ upanāmayiṃ sattesu anodhiso upanesiṃ. ‘‘Sīhabyagghehī’’tipi pāṭho. Tassattho – na kevalamahameva, atha kho pavane sīhabyagghehi, yasmiṃ mahāvane tadā ahaṃ viharāmi, tattha sīhabyagghehi saddhiṃ ahaṃ sattesu mettaṃ upanāmesiṃ. Sīhabyagghāpi hi tadā mamānubhāvena sattesu mettacittataṃ paṭilabhiṃsu, pageva itare sattāti dasseti.

    ൧൧൨. പസദമിഗവരാഹേഹീതി പസദമിഗേഹി ചേവ വനസൂകരേഹി ച. പരിവാരേത്വാതി ഏതേഹി അത്താനം പരിവാരിതം കത്വാ തസ്മിം അരഞ്ഞേ വസിം.

    112.Pasadamigavarāhehīti pasadamigehi ceva vanasūkarehi ca. Parivāretvāti etehi attānaṃ parivāritaṃ katvā tasmiṃ araññe vasiṃ.

    ൧൧൩. ഇദാനി തദാ അത്തനോ മേത്താഭാവനായ ലദ്ധം ആനിസംസം മത്ഥകപ്പത്തിഞ്ചസ്സ ദസ്സേതും ‘‘ന മം കോചി ഉത്തസതീ’’തി ഓസാനഗാഥമാഹ. തസ്സത്ഥോ – സസബിളാരാദികോ ഭീരുകജാതികോപി കോചി സത്തോ മം ന ഉത്തസതി ന ഉബ്ബിജ്ജേതി. അഹമ്പി കസ്സചി സീഹബ്യഗ്ഘാദിതിരച്ഛാനതോ യക്ഖാദിഅമനുസ്സതോ ലുദ്ദലോഹിതപാണിമനുസ്സതോതി കുതോചിപി ന ഭായാമി. കസ്മാ? യസ്മാ മേത്താബലേനുപത്ഥദ്ധോ ചിരകാലം ഭാവിതായ മേത്താപാരമിതായാനുഭാവേന ഉപത്ഥമ്ഭിതോ തസ്മിം പവനേ മഹാഅരഞ്ഞേ തദാ രമാമി അഭിരമാമീതി. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

    113. Idāni tadā attano mettābhāvanāya laddhaṃ ānisaṃsaṃ matthakappattiñcassa dassetuṃ ‘‘na maṃ koci uttasatī’’ti osānagāthamāha. Tassattho – sasabiḷārādiko bhīrukajātikopi koci satto maṃ na uttasati na ubbijjeti. Ahampi kassaci sīhabyagghāditiracchānato yakkhādiamanussato luddalohitapāṇimanussatoti kutocipi na bhāyāmi. Kasmā? Yasmā mettābalenupatthaddho cirakālaṃ bhāvitāya mettāpāramitāyānubhāvena upatthambhito tasmiṃ pavane mahāaraññe tadā ramāmi abhiramāmīti. Sesaṃ suviññeyyameva.

    ഏവം പന മഹാസത്തോ സബ്ബസത്തേ മേത്തായന്തോ മാതാപിതരോ ച സാധുകം പടിജഗ്ഗന്തോ ഏകദിവസം അരഞ്ഞതോ മധുരഫലാഫലം ആഹരിത്വാ അസ്സമേ ഠപേത്വാ മാതാപിതരോ വന്ദിത്വാ ‘‘പാനീയം ആദായ ആഗമിസ്സാമീ’’തി മിഗഗണപരിവുതോ ദ്വേ മിഗേ ഏകതോ കത്വാ തേസം പിട്ഠിയം പാനീയഘടം ഠപേത്വാ ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ നദീതിത്ഥം അഗമാസി. തസ്മിം സമയേ ബാരാണസിയം പീളിയക്ഖോ നാമ രാജാ രജ്ജം കാരേസി. സോ മിഗമംസലോഭേന മാതരം രജ്ജം പടിച്ഛാപേത്വാ സന്നദ്ധപഞ്ചാവുധോ ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ മിഗേ വധിത്വാ മംസം ഖാദിത്വാ ചരന്തോ മിഗസമ്മതം നദിം പത്വാ അനുപുബ്ബേന സാമസ്സ പാനീയഗഹണതിത്ഥം പത്തോ. മിഗപദവലഞ്ജം ദിസ്വാ ഗച്ഛന്തോ തം തഥാ ഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ‘‘മയാ ഏത്തകം കാലം ഏവം വിചരന്തോ മനുസ്സോ ന ദിട്ഠപുബ്ബോ, ദേവോ നു ഖോ ഏസ നാഗോ നു ഖോ, സചാഹം ഉപസങ്കമിത്വാ പുച്ഛിസ്സാമി, സഹസാ പക്കമേയ്യാതി. യംനൂനാഹം ഏതം വിജ്ഝിത്വാ ദുബ്ബലം കത്വാ പുച്ഛേയ്യ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ മഹാസത്തം ന്ഹത്വാ വാകചീരം നിവാസേത്വാ അജിനചമ്മം ഏകംസം കരിത്വാ പാനീയഘടം പൂരേത്വാ ഉക്ഖിപിത്വാ വാമംസകൂടേ ഠപനകാലേ ‘‘ഇദാനി തം വിജ്ഝിതും സമയോ’’തി വിസപീതേന സരേന ദക്ഖിണപസ്സേ വിജ്ഝി. സരോ വാമപസ്സേന നിക്ഖമി. തസ്സ വിദ്ധഭാവം ഞത്വാ മിഗഗണോ ഭീതോ പലായി.

    Evaṃ pana mahāsatto sabbasatte mettāyanto mātāpitaro ca sādhukaṃ paṭijagganto ekadivasaṃ araññato madhuraphalāphalaṃ āharitvā assame ṭhapetvā mātāpitaro vanditvā ‘‘pānīyaṃ ādāya āgamissāmī’’ti migagaṇaparivuto dve mige ekato katvā tesaṃ piṭṭhiyaṃ pānīyaghaṭaṃ ṭhapetvā hatthena gahetvā nadītitthaṃ agamāsi. Tasmiṃ samaye bārāṇasiyaṃ pīḷiyakkho nāma rājā rajjaṃ kāresi. So migamaṃsalobhena mātaraṃ rajjaṃ paṭicchāpetvā sannaddhapañcāvudho himavantaṃ pavisitvā mige vadhitvā maṃsaṃ khāditvā caranto migasammataṃ nadiṃ patvā anupubbena sāmassa pānīyagahaṇatitthaṃ patto. Migapadavalañjaṃ disvā gacchanto taṃ tathā gacchantaṃ disvā ‘‘mayā ettakaṃ kālaṃ evaṃ vicaranto manusso na diṭṭhapubbo, devo nu kho esa nāgo nu kho, sacāhaṃ upasaṅkamitvā pucchissāmi, sahasā pakkameyyāti. Yaṃnūnāhaṃ etaṃ vijjhitvā dubbalaṃ katvā puccheyya’’nti cintetvā mahāsattaṃ nhatvā vākacīraṃ nivāsetvā ajinacammaṃ ekaṃsaṃ karitvā pānīyaghaṭaṃ pūretvā ukkhipitvā vāmaṃsakūṭe ṭhapanakāle ‘‘idāni taṃ vijjhituṃ samayo’’ti visapītena sarena dakkhiṇapasse vijjhi. Saro vāmapassena nikkhami. Tassa viddhabhāvaṃ ñatvā migagaṇo bhīto palāyi.

    സാമപണ്ഡിതോ പന വിദ്ധോപി പാനീയഘടം യഥാ വാ തഥാ വാ അനവസുമ്ഭേത്വാ സതിം പച്ചുപട്ഠാപേത്വാ സണികം ഓതാരേത്വാ വാലുകം ബ്യൂഹിത്വാ ഠപേത്വാ ദിസം വവത്ഥപേത്വാ മാതാപിതൂനം വസനട്ഠാനദിസാഭാഗേന സീസം കത്വാ നിപജ്ജിത്വാ മുഖേന ലോഹിതം ഛഡ്ഡേത്വാ ‘‘മമ കോചി വേരീ നാമ നത്ഥി, മമപി കത്ഥചി വേരം നാമ നത്ഥീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

    Sāmapaṇḍito pana viddhopi pānīyaghaṭaṃ yathā vā tathā vā anavasumbhetvā satiṃ paccupaṭṭhāpetvā saṇikaṃ otāretvā vālukaṃ byūhitvā ṭhapetvā disaṃ vavatthapetvā mātāpitūnaṃ vasanaṭṭhānadisābhāgena sīsaṃ katvā nipajjitvā mukhena lohitaṃ chaḍḍetvā ‘‘mama koci verī nāma natthi, mamapi katthaci veraṃ nāma natthī’’ti vatvā imaṃ gāthamāha –

    ‘‘കോ നു മം ഉസുനാ വിജ്ഝി, പമത്തം ഉദഹാരകം;

    ‘‘Ko nu maṃ usunā vijjhi, pamattaṃ udahārakaṃ;

    ഖത്തിയോ ബ്രാഹ്മണോ വേസ്സോ, കോ മം വിദ്ധാ നിലീയതീ’’തി. (ജാ॰ ൨.൨൨.൨൯൬);

    Khattiyo brāhmaṇo vesso, ko maṃ viddhā nilīyatī’’ti. (jā. 2.22.296);

    തം സുത്വാ രാജാ ‘‘അയം മയാ വിജ്ഝിത്വാ പഥവിയം പാതിതോപി നേവ മം അക്കോസതി ന പരിഭാസതി, മമ ഹദയമംസം സമ്ബാഹന്തോ വിയ പിയവചനേന സമുദാചരതി, ഗമിസ്സാമിസ്സ സന്തിക’’ന്തി ചിന്തേത്വാ ഉപസങ്കമിത്വാ അത്താനം അത്തനാ ച വിദ്ധഭാവം ആവികത്വാ ‘‘കോ വാ ത്വം കസ്സ വാ പുത്തോ’’തി മഹാസത്തം പുച്ഛി.

    Taṃ sutvā rājā ‘‘ayaṃ mayā vijjhitvā pathaviyaṃ pātitopi neva maṃ akkosati na paribhāsati, mama hadayamaṃsaṃ sambāhanto viya piyavacanena samudācarati, gamissāmissa santika’’nti cintetvā upasaṅkamitvā attānaṃ attanā ca viddhabhāvaṃ āvikatvā ‘‘ko vā tvaṃ kassa vā putto’’ti mahāsattaṃ pucchi.

    സോ ‘‘സാമോ നാമാഹം ദുകൂലപണ്ഡിതസ്സ നാമ നേസാദഇസിനോ പുത്തോ, കിസ്സ പന മം വിജ്ഝീ’’തി ആഹ. സോ പഠമം ‘‘മിഗസഞ്ഞായാ’’തി മുസാവാദം വത്വാ ‘‘അഹം ഇമം നിരപരാധം അകാരണേന വിജ്ഝി’’ന്തി അനുസോചിത്വാ യഥാഭൂതം ആവികത്വാ തസ്സ മാതാപിതൂനം വസനട്ഠാനം പുച്ഛിത്വാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ തേസം അത്താനം ആവികത്വാ തേഹി കതപടിസന്ഥാരോ ‘‘സാമോ മയാ വിദ്ധോ’’തി വത്വാ തേ പരിദേവന്തേ സോകസമാപന്നേ ‘‘യം സാമേന കത്തബ്ബം പരിചാരികകമ്മം, തം കത്വാ അഹം വോ ഉപട്ഠഹിസ്സാമീ’’തി സമസ്സാസേത്വാ സാമസ്സ സന്തികം ആനേസി. തേ തത്ഥ ഗന്ത്വാ നാനപ്പകാരം പരിദേവിത്വാ തസ്സ ഉരേ ഹത്ഥം ഠപേത്വാ ‘‘പുത്തസ്സ മേ സരീരേ ഉസുമാ വത്തതേവ, വിസവേഗേന വിസഞ്ഞിതം ആപന്നോ ഭവിസ്സതീതി നിബ്ബിസഭാവത്ഥായ സച്ചകിരിയം കരിസ്സാമാ’’തി ചിന്തേത്വാ –

    So ‘‘sāmo nāmāhaṃ dukūlapaṇḍitassa nāma nesādaisino putto, kissa pana maṃ vijjhī’’ti āha. So paṭhamaṃ ‘‘migasaññāyā’’ti musāvādaṃ vatvā ‘‘ahaṃ imaṃ niraparādhaṃ akāraṇena vijjhi’’nti anusocitvā yathābhūtaṃ āvikatvā tassa mātāpitūnaṃ vasanaṭṭhānaṃ pucchitvā tattha gantvā tesaṃ attānaṃ āvikatvā tehi katapaṭisanthāro ‘‘sāmo mayā viddho’’ti vatvā te paridevante sokasamāpanne ‘‘yaṃ sāmena kattabbaṃ paricārikakammaṃ, taṃ katvā ahaṃ vo upaṭṭhahissāmī’’ti samassāsetvā sāmassa santikaṃ ānesi. Te tattha gantvā nānappakāraṃ paridevitvā tassa ure hatthaṃ ṭhapetvā ‘‘puttassa me sarīre usumā vattateva, visavegena visaññitaṃ āpanno bhavissatīti nibbisabhāvatthāya saccakiriyaṃ karissāmā’’ti cintetvā –

    ‘‘യം കിഞ്ചിത്ഥി കതം പുഞ്ഞം, മയ്ഹഞ്ചേവ പിതുച്ച തേ;

    ‘‘Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te;

    സബ്ബേന തേന കുസലേന, വിസം സാമസ്സ ഹഞ്ഞതൂ’’തി. (ജാ॰ ൨.൨൨.൩൮൮) –

    Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatū’’ti. (jā. 2.22.388) –

    മാതരാ,

    Mātarā,

    ‘‘യം കിഞ്ചിത്ഥി കതം പുഞ്ഞം, മയ്ഹഞ്ചേവ മാതുച്ച തേ;

    ‘‘Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva mātucca te;

    സബ്ബേന തേന കുസലേന, വിസം സാമസ്സ ഹഞ്ഞതൂ’’തി. (ജാ॰ ൨.൨൨.൩൯൬) –

    Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatū’’ti. (jā. 2.22.396) –

    പിതരാ,

    Pitarā,

    ‘‘പബ്ബത്യാഹം ഗന്ധമാദനേ, ചിരരത്തനിവാസിനീ;

    ‘‘Pabbatyāhaṃ gandhamādane, cirarattanivāsinī;

    ന മേ പിയതരോ കോചി, അഞ്ഞോ സാമേന വിജ്ജതി;

    Na me piyataro koci, añño sāmena vijjati;

    ഏതേന സച്ചവജ്ജേന, വിസം സാമസ്സ ഹഞ്ഞതൂ’’തി. (ജാ॰ ൨.൨൨.൩൯൮) –

    Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatū’’ti. (jā. 2.22.398) –

    ദേവതായ ച സച്ചകിരിയായ കതായ മഹാസത്തോ ഖിപ്പം വുട്ഠാസി. പദുമപത്തപലാസേ ഉദകബിന്ദു വിയ വിനിവട്ടേത്വാ ആബാധോ വിഗതോ. വിദ്ധട്ഠാനം അരോഗം പാകതികമേവ അഹോസി. മാതാപിതൂനം ചക്ഖൂനി ഉപ്പജ്ജിംസു. ഇതി മഹാസത്തസ്സ അരോഗതാ, മാതാപിതൂനഞ്ച ചക്ഖുപടിലാഭോ, അരുണുഗ്ഗമനം, തേസം ചതുന്നമ്പി അസ്സമേയേവ അവട്ഠാനന്തി സബ്ബം ഏകക്ഖണേയേവ അഹോസി.

    Devatāya ca saccakiriyāya katāya mahāsatto khippaṃ vuṭṭhāsi. Padumapattapalāse udakabindu viya vinivaṭṭetvā ābādho vigato. Viddhaṭṭhānaṃ arogaṃ pākatikameva ahosi. Mātāpitūnaṃ cakkhūni uppajjiṃsu. Iti mahāsattassa arogatā, mātāpitūnañca cakkhupaṭilābho, aruṇuggamanaṃ, tesaṃ catunnampi assameyeva avaṭṭhānanti sabbaṃ ekakkhaṇeyeva ahosi.

    അഥ മഹാസത്തോ രഞ്ഞാ സദ്ധിം പടിസന്ഥാരം കത്വാ ‘‘ധമ്മം ചര, മഹാരാജാ’’തിആദിനാ (ജാ॰ ൨.൨൨.൪൧൧-൪൧൨) ധമ്മം ദേസേത്വാ ഉത്തരിമ്പി ഓവദിത്വാ പഞ്ച സീലാനി അദാസി . സോ തസ്സ ഓവാദം സിരസാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ വന്ദിത്വാ ബാരാണസിം ഗന്ത്വാ ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി കത്വാ സഗ്ഗപരായനോ അഹോസി. ബോധിസത്തോപി സദ്ധിം മാതാപിതൂഹി അഭിഞ്ഞാസമാപത്തിയോ നിബ്ബത്തേത്വാ ആയുപരിയോസാനേ ബ്രഹ്മലോകൂപഗോ അഹോസി.

    Atha mahāsatto raññā saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘dhammaṃ cara, mahārājā’’tiādinā (jā. 2.22.411-412) dhammaṃ desetvā uttarimpi ovaditvā pañca sīlāni adāsi . So tassa ovādaṃ sirasā paṭiggahetvā vanditvā bārāṇasiṃ gantvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyano ahosi. Bodhisattopi saddhiṃ mātāpitūhi abhiññāsamāpattiyo nibbattetvā āyupariyosāne brahmalokūpago ahosi.

    തദാ രാജാ ആനന്ദത്ഥേരോ അഹോസി, ദേവധീതാ ഉപ്പലവണ്ണാ, സക്കോ അനുരുദ്ധോ, പിതാ മഹാകസ്സപത്ഥേരോ, മാതാ ഭദ്ദകാപിലാനീ, സാമപണ്ഡിതോ ലോകനാഥോ.

    Tadā rājā ānandatthero ahosi, devadhītā uppalavaṇṇā, sakko anuruddho, pitā mahākassapatthero, mātā bhaddakāpilānī, sāmapaṇḍito lokanātho.

    തസ്സ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ സേസപാരമിയോ നിദ്ധാരേതബ്ബാ. തഥാ വിസപീതേന സല്ലേന ദക്ഖിണപസ്സേന പവിസിത്വാ വാമപസ്സതോ വിനിവിജ്ഝനവസേന വിദ്ധോപി കിഞ്ചി കായവികാരം അകത്വാ ഉദകഘടസ്സ ഭൂമിയം നിക്ഖിപനം, വധകേ അഞ്ഞാതേപി ഞാതേ വിയ ചിത്തവികാരാഭാവോ, പിയവചനേന സമുദാചാരോ, മാതാപിതുഉപട്ഠാനപുഞ്ഞതോ മയ്ഹം പരിഹാനീതി അനുസോചനമത്തം, അരോഗേ ജാതേ രഞ്ഞോ കാരുഞ്ഞം മേത്തഞ്ച ഉപട്ഠാപേത്വാ ധമ്മദേസനാ, ഓവാദദാനന്തി ഏവമാദയോ ഗുണാനുഭാവാ വിഭാവേതബ്ബാതി.

    Tassa heṭṭhā vuttanayeneva sesapāramiyo niddhāretabbā. Tathā visapītena sallena dakkhiṇapassena pavisitvā vāmapassato vinivijjhanavasena viddhopi kiñci kāyavikāraṃ akatvā udakaghaṭassa bhūmiyaṃ nikkhipanaṃ, vadhake aññātepi ñāte viya cittavikārābhāvo, piyavacanena samudācāro, mātāpituupaṭṭhānapuññato mayhaṃ parihānīti anusocanamattaṃ, aroge jāte rañño kāruññaṃ mettañca upaṭṭhāpetvā dhammadesanā, ovādadānanti evamādayo guṇānubhāvā vibhāvetabbāti.

    സുവണ്ണസാമചരിയാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

    Suvaṇṇasāmacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā.







    Related texts:



    തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ചരിയാപിടകപാളി • Cariyāpiṭakapāḷi / ൧൩. സുവണ്ണസാമചരിയാ • 13. Suvaṇṇasāmacariyā


    © 1991-2023 The Titi Tudorancea Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
    Contact